Кіріспе

1953 жылы Артур Кларктың жазған "Құдайдың тоғыз миллиард аты" атты ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Бұл әңгіме 1970 жылы Америка ғылыми-фантастика жазушыларының қатарынан Небула сыйлығының тағайындалуына дейін жарық көрген ең үздік ғылыми-фантастикалық әңгімелердің бірі деп танылды. Ол "Ғылыми фантастиканың даңқ залы" томының бірінші бөлімінде, 1929-1964 жылдар аралығында қайта басылды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Тибет ламаларының монастырларында монахтар Құдайдың барлық есімдерін тізімге алуға тырысады. Олар Ғалам осы мақсатпен жаратылған деп санайды, ал осы атау аяқталғаннан кейін Құдай ғаламды жояды. Үш ғасыр бұрын монахтар бір алфавит жасады, онда Құдай есімдерінің барлығын жазуға болады деп есептеді, олардың саны шамамен 9 000 000 000 ("тоғыз миллиард") және әрқайсысы тоғыз таңбадан аспайды. Атауларды қолмен жазу, тіпті әр түрлі мағынасыз комбинацияларды жойғаннан кейін де, тағы 15 000 жыл кетеді; егер күніне шамамен 1600-дай жазса. Монахтар осы жұмысты 100 күнде аяқтау үшін қазіргі заманғы технологияны пайдаланғысы келеді.

Олар барлық ықтимал пермутацияларды басып шығара алатын компьютерді жалдап, екі батыстық адамды машинаны орнатып, бағдарламалауға жалдады. Компьютер операторлары күмәнмен қарады, бірақ ойнайды. Үш айдан кейін, жұмыстың аяқталуына жақындаған кезде, ешнәрсе болмаған жағдайда монахтар компьютерді (және, сонымен қатар, оның операторларын) кінәлайды деп қорқады. Батыстықтар монахтарды ескертпей, жоспарланған кетуге қарағанда сәл ертерек кетеді, сонда компьютер олар кеткеннен кейін біраз уақыттан кейін соңғы баспасын аяқтайды. Олар әуежайға бара жатқанда, тау жолында тоқтап қалады. Анық түнгі аспан астында олар монахтар соңғы есімдерді киелі кітаптарына жапсырып жатқан уақыт деп есептейді. Содан кейін олар "бас үстінде, ешқандай шусыз жұлдыздар сөніп бара жатқанын" байқады.

Қабылдау

2004 жылы "Құдайдың тоғыз миллиард есімі" 1954 жылғы ең үздік қысқа әңгіме үшін ретроспективті Хьюго сыйлығын жеңіп алды. Kirkus Reviews оны "тыныш таңқаларлық" деп сипаттады, ал The Guardian оны "тамаша апокалиптикалық әзіл" деп санады. Карл Саган 1978 жылы бұл әңгіменің "батыс оқырмандарына шығыс діндеріндегі қызықты болжамдармен таныстырғанын" айта келе, "Құдайдың тоғыз миллиард есімі" туындысын "стандартты ғылыми-фантастикалық тақырыпты терең адамдық сезімталдықпен үйлестіретін сирек кездесетін ғылыми-фантастикалық [ертегілердің] қатарына" қосты. 1986 жылы ол "Исаак Азимов ұсынады: Ұлы ғылыми-фантастикалық әңгімелер" антологиясына 1953 жылғы ең жақсы ғылыми-фантастикалық әңгімелердің бірі ретінде енгізілді. Гари К. Вулф бұл әңгіменің "Кларктың ғылыми рационализмімен күрт қайшы екенін" атап өтті. Пол Дж. Нахиннің сөзіне сүйенсек, жарық жылдамдығының тудыратын кешігуіне байланысты, барлықбілімді Құдай ғаламдағы барлық жұлдыздарды олардың "бір уақытта жоғалып кетуін" монахтар тапсырманы аяқтаған сәтте көріну үшін жылдар бұрын жойған болуы керек. 2003 жылы Кларк Далай-ламаның бұл әңгімені "көңілді" деп тапқанын хабарлады.

Кино түсірілімі

2011 жылы швейцариялық режиссер Маттиас Фриче бұл әңгімені португал тіліндегі «Scr1ptum» қысқаметражды фильміне еркін бейімдеді. 2018 жылы Доминик Филхол бұл әңгімені қысқаметражды фильмге түсірді.