Кіріспе

Көшірмелі ядролық қару (сондай-ақ, suitcase nuke, suitcase bomb, backpack nuke, snuke, mini nuke және pocket nuke) – арнайы жасалған сумка арқылы тасымалдауға мүмкіндік беретін, жеткілікті түрде портативті тактикалық ядролық қару. АҚШ және КСРО 1950-60 жылдары арнайы рюкзактарда тасымалдауға болатын кішкентай ядролық қарулар жасады. АҚШ және КСРО ешқашан қалыпты өлшемді сумкаға немесе портфельге сыятын қарулардың бар екендігін немесе жасалғанын жариялаған емес. Дегенмен, W48 кішкентай, жасыруға оңай және портативті талаптарға сай келеді. Оның жарылғыш қуаты ядролық қару үшін өте төмен болды. 1970 жылдардың ортасында мұндай құрылғыны әскери мақсатта жасау мүмкіндігінен ядролық терроризмде пайдалану мүмкіндігі туралы алаңдаушылықтар күшейді. Бұл идея кейінгі суық соғыс кезеңінде шпиондық триллер жанрының маңызды бөлігіне айналды.

Этимология

"Қаптама (ядролық/атомдық) бомба" термині 1950-ші жылдары ең кішкентай тактикалық ядролық қарудың өлшемдерін одан да кішірейту мүмкіндігімен пайда болды, бірақ бұл нақты чемодандарда тасымалдау үшін емес, көшірмеленуді білдіретін тек "тілдік айналым" ретінде қабылданды.

Шолу

Портативті ядролық қарудың құндылығы олардың шекарадан оңай заңсыз өткізілуіне, кеңінен қол жетімді құралдармен тасымалдануына және стратегиялық маңызы бар нысандарға жақын орналастырылуына немесе жау территориясын жарамсыз ету құралы ретінде пайдаланылуына байланысты. Ядролық қаруды жобалау кезінде кішкентай өлшемді қарулардың салмағы мен ықшамдылығы арасында компромисс болады. Диаметрі және ұзындығы шамамен болатын өте кішкентай (сызықтық имплозиялық типтегі) қарулар сынақтан өткен, бірақ олардың ең жеңілінің салмағы шамамен және максималды қуаты 0,19 килотоннаны құрады (Swift ядролық құрылғысы, 1956 жылғы 27 мамырдағы Redwing операциясының Yuma сынағында сынақтан өткен). Қолданылмай қалған (немесе ешқашан қолданылмаған, бірақ сынақтан өткен сияқты) АҚШ-тың W82 1 артиллериялық снаряд дизайнында салыстырмалы түрде ықшам сызықтық имплозиялық құрылғының ең жоғары қуаты 2 килотоннадан аспады, ал диаметрі және ұзындығы бар артиллериялық снарядтың қуаты 2 килотоннадан төмен болды.

Кеңес Одағы мен Ресей

Кеңес Одағының ыдырауынан кейін, чемодан сияқты советтік ядролық бомбаларының болуы және қайда екені туралы пікірталас күшейді. Жаңа ресейлік үкіметтің жалпы қауіпсіздігі және ядролық қаруларын бақылауына қатысты маңызды алаңдаушылықтар 1997 жылдың 30 мамырында туды, сол күні Ресейге жіберілген американдық конгресс делегациясы Ресейдің Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің бұрынғы хатшысы, генерал Александр Лебедпен кездесті. Алайда, Лебед кейіннен "атомдық қарудың жалпы санын бірнеше рет өзгертті, соңында оның саны 100-ден 500-ге дейін, бірақ көбінесе 100-ге жақын екенін мәлімдеді". Ресей премьер-министрі Виктор Черномырдин Лебедтің бұл есебін "толыққанды ақымақтық" деп айыптап, "барлық ресейлік ядролық қару Ресей қарулы күштерінің толық және сенімді бақылауында" деді. Ал Ресей қорғаныс министрлігінің өкілі Владимир Утавенко "Ресейде Ресей қарулы күштерінің бақылауынан тыс ядролық бомбалар жоқ" деп мәлімдеді. Утавенко сондай-ақ Лебедтің осы мәселедегі сенімділігіне күмән келтірді, себебі "ол ешқашан ядролық қауіпсіздік мәселелерімен айналыспаған және жағдайды біле алмайды". "Мен осы бомбаларды жасаған адамдармен сөйлестім, сондықтан олардың бар екенін білемін", - деді ол. Құрылғылар, "RA 115 (немесе суастына арналған қарулар үшін RA 115 01)" деп белгіленген, салмағы 50-ден 60 фунтқа дейін жетеді. Оларды электр қуатына қосса, көп жылдар бойы жұмыс істей алады. Электр қуаты үзілген жағдайда, батареядан резервтік қуат көзі бар. Батарея қуаты азайса, қару спутник арқылы немесе тікелей Ресей елшілігінің немесе консулдығындағы ГРУ постына кодталған хабарлама жібереді. Луневтің сөзіне қарағанда, "жоғалған" ядролық құрылғылардың саны (генерал Лебедтің айтуынша) "сол бомбалар қолданылатын стратегиялық нысаналардың санымен дерлік бірдей". Лунев Шенноа аңғары ауданында қару-жарақ сақтау орындарын іздегенін айтты. Лунев көрсеткен аудандарда іздестірулер жүргізілді, "бірақ құқық қорғау органдары портативтік ядролық қарулармен немесе оларсыз мұндай қару қоймаларын тапқан жоқ". Мұндай қарулардың болуы және олардың ұзақ жылдардан кейін пайдалы болуы, қуаты және зияндылығы әлі де даулы мәселе болып қана қоймайды. "Егер кейбір портативтік ядролық құрылғылар жоғалған болса да, оларды пайдалану өте қиын болар еді [ ] кем дегенде олар бастапқыда жоспарланғандай емес". Бұрынғы қорғаныс министрінің орынбасары Майкл Г. Викерс, өзінің және басқа жасыл береттердің арнайы күштерімен бірге Варшава шарты елдеріне рюкзак сияқты ядролық қарумен енуді жаттықтырғанын мәлімдеді, олардың міндеті "портативтік ядролық бомбаны жарыту" болды. Бұл командалар "Жасыл шам" деп аталды. 1994 жылы АҚШ Конгресі 1994 жылғы қаржы жылына арналған Ұлттық қорғаныс заңын қабылдады, бұл заң үкіметке 5 килотоннадан кем қуатты ядролық қару жасауға тыйым салды, осылайша АҚШ-та осы қаруды ресми түрде әзірлеу заңсыз болды. Бұл заң 2004 жылғы қаржы жылына арналған Ұлттық қорғаныс заңмен күшін жойды.

Израиль

1990 жылдары Израильдің 1970 жылдары "чемодан" сияқты ядролық бомбаларды жасағаны туралы мәлімдемелер таралды.