Кіріспе

Колорадо штатындағы Ұлттық саябақтар қызметінің бөлімшесі, Колорадо Ұлттық ескерткіші – Колорадо штатының Гранд-Джанкшн қаласының жанында орналасқан Ұлттық саябақтар қызметінің бөлімшесі. Биік тік каньондар құмтас, гранит, гнейс және тақтатас тау жыныстарына терең ойылып кірген. Бұл Колорадо үстіртіндегі шөлді аймақ, үстіртінде пинион және шаған ормандары өседі. Саябақта қызыл құйрықты бүркіттер, алтын арқандар, қарғалар, сұңқарлар, шөл бигхорн қойлары және койоттар сияқты көптеген жануарлар мекендейді. Жаяу серуендеу, атпен жүру, велосипедпен жүру және көрікті жерлерді аралау мүмкіндіктері бар; батыс жағындағы келушілер орталығында табиғи тарих мұражайы және сыйлық дүкені орналасқан. Саябақтағы жолдар, үстірт бойымен созылған Rim Rock Drive және кемпингтерден көркем көріністер ашылады. Жақын жерде Кітап жартастары мен әлемдегі ең үлкен жазық тау – Гранд-Меса орналасқан. Ескерткіштің ең басты тартымдылығы – парк бойымен созылған Монумент каньоны, оған Тәуелсіздік монументі, «Құшақтасқан жұп» және «Кока-кола пештері» сияқты тау жыныстары кіреді. Ескерткіштің көп бөлігі жабайы табиғат аймағы деп жариялану үшін Конгреске ұсынылған. {"түрі": "Ерекшелік", "қасиеттері": { "маркер символы": "", "маркер түсі": "000fff", "маркер мөлшері": "орташа"}, "геометриясы": { "түрі": "Нүкте", "координаттары": [ 108.686111, 39.0425]

Парк тарихы

Бұл аймақты алғаш рет 20-ғасырдың басында Гранд-Джанкшн қаласына қоныстанған Джон Отто зерттеді. Отто келгенге дейін, көптеген жергілікті тұрғындар каньонға адамның жетпесіне сенген. Отто платода және каньондарға қарай жолдар салуды бастады. Оның жұмысы туралы ақпарат тарағанда, Гранд-Джанкшн Сауда палатасы тергеу үшін делегация жіберді. Делегация Оттоның еңбегін де, аймақтың табиғи сұлулығын да жоғары бағалап қайтып келді, ал жергілікті газет оны Ұлттық саябаққа айналдыру үшін үгіт-насихат жүргізе бастады. Жергілікті өкілдер АҚШ Конгресі мен Сенатына заң жобасын ұсынды, бірақ соңғы айлардағы Конгрестің баяулауы процеске қауіп төндірді. Каньондарды қорғауды қамтамасыз ету үшін президент Уильям Говард Тафт (аумаққа келген) араласып, Антиквариаттар туралы заң мен президенттік жарлық арқылы оған қол жетімді ең жоғары билігін пайдаланып, каньондарды ұлттық ескерткіш деп жариялады. Аймақ 1911 жылдың 24 мамырында Колорадо Ұлттық ескерткіші ретінде құрылды. Отто парктің алғашқы рейнджері болып тағайындалды, айлығы 1 доллар болды. Келесі 16 жыл бойы ол саябақта шатырда тұрып, жолдарды салу және күтіп ұстау жұмыстарын жалғастырды. 1925 жылдан 1983 жылға дейін бизон үйірі енгізіліп, күтілді. Елк енгізуге жасалған әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін, Отто екі сиыр мен бір бұқа сатып алды. Үйірдің саны 45-ке дейін жетті, бірақ көбінесе 20-25 малдан тұрды. Парк 1980-ші жылдары, әсіресе халықаралық велосипед жарысы Coors Classic-тің бір кезеңі ретінде танымал болды. Парк арқылы өткен жарыс Rim Rock Drive-дағы керемет ландшафттарға байланысты "Айдың айналымы" деп аталды. Ұлттық саябақ мәртебесі мәселесі уран өнеркәсібі және кейіннен мұнай мен газ өндірісі салдарынан туындаған дағдарыстар кезінде қайта-қайта көтерілді. 2014 жылдың маусым айында конгрессмен Скотт Типтон мен сенатор Марк Удалл бұл процесті 1907 жылғы алғашқы әрекеттен бері басқа өкілдерге қарағанда жеміске жақын жеткізді. Екі өкіл 2011 жылы мәселені зерттеп, фактілерді анықтау үшін жергілікті тұрғындардан құралған 18 мүшелі комиссия құрды. Жергілікті тұрғындар мен кәсіп иелерінің қолдауынан кейін, өкілдер заң жобасын жазу үшін бес жергілікті тұрғыннан тұратын комиссия тағайындады. Заң жобасы 2014 жылдың басында жарияланды. Заң жобасына қатысты қоғамдық пікір білдіру кезеңі көп ұзамай басталды және 29 маусымда аяқталды. Кументалды фильмнің режиссері Кен Бернс ("Ұлттық саябақтар: Американың ең жақсы идеясы") бұл күш-жігерді қолдап, Колорадо Ұлттық ескерткішіне Ұлттық саябақ мәртебесін беруді жақтады. Бернс бұл аймақты Аляскадағы Сьюард қаласымен салыстырды, ол қарсылықты жеңіп, Кенай-Фьордс Ұлттық саябағын құрды. Бернс Сьюард тұрғындары Кенай-Фьордс Ұлттық саябағын "тұрақты құбыр" деп атағанын айтты.

Климат

Экологиялық тұрғыдан алғанда, Колорадо ұлттық ескерткіші Колорадоның батысындағы кең шөлді аймақта орналасқан, бірақ Кёппен климаттық жіктелімі бойынша, көршілес Гранд-Джанкшн сияқты, ол орташа температуралы, жартылай құрғақ аймаққа жатады. Жазда ыстық және құрғақ болады, ал қыста суық, кейде қар жауады. Жыл ішінде температура 6,0 күнде 32,2°C-тан жоғары, 62,3 күнде 10°C-тан жоғары болады және 12,9 күнде 0°C-қа тең немесе одан төмен болады.

Жолдар

Ескерткіште әртүрлі талғамға сай келетін ұзындығы мен қиындығы әртүрлі көптеген жаяу жолдар бар. Жазғы дауылдар кенеттен су тасқынына және қауіпті жағдайларға әкелуі мүмкін. Ескерткіште жылан кездеседі, ал әр жерде қиыр-қиыр жерлер бар, бірақ көптеген жолдар жақсы күтілген. Қысқы шаңғы тебу Liberty Cap Trail сияқты жолдарда кейде мүмкін. Ең танымал Serpents Trail жолы ескерткіштің үстіне дейінгі алғашқы жолмен жүреді. Бұл жолға екі басындағы тұрақтардан, екеуі де Rim Rock Drive-дан шығады, кіруге болады. Serpents Trail жолынан ескерткіштің өзін және төмендегі Grand Valley-ді көруге болады. Devil's Kitchen – ең қысқа және танымал жолдардың бірі. Жолдың бастамасы Rim Rock Drive бойындағы парктің шығыс кіреберісіне жақын орналасқан. Бұл жолдың ұзындығы шамамен 1 миль, және құмтастан жасалған үңгірде аяқталады. Liberty Cap жолы аңғардың төменгі жағынан басталып, ескерткіштің жиегіне дейін көтеріледі. Liberty Cap – ежелгі құм төбесі, және Grand Valley-дің әдемі көрінісін ұсынады. Көп жылдар бойы жабық болған, бірақ 2006 жылдың ортасында қайта ашылған Corkscrew Trail, Liberty Cap-тен бөлініп, аңғардың төменгі жағынан көрінбейтін кішкентай шатқал мен тік жарларды айналып өтеді. Бұл жол – ескерткіштегі жалғыз айналма жол, шамамен 3 миль ұзындығында, және Liberty Cap-ке қарағанда көтерілуі аз қиын. Monument Canyon жолы Monument Canyon бойымен шамамен 5 мильге созылады. Бұл жол көбінесе жоғары және кері бағытта жүріледі, сондай-ақ Колорадо ұлттық ескерткішінің ең ерекше белгісі – Тәуелсіздік монументін, сонымен қатар "Сүйіскен жұбайлар" деп аталатын құрылымды жақыннан көруге мүмкіндік береді. Төменгі жолдың бастамасына CO 340 (Broadway) арқылы кіруге болады. No Thoroughfare Trail No Thoroughfare Canyon-ның төменгі жағынан басталады, шығыс кіреберісіне жақын. Аты айтқандай, бұл шатқалдың үстіне ресми жол жоқ. Жолдың соңы шатқалға бірнеше мильге созылады, және жоғары және кері бағытта жүру қажет. Кейбір саяхатшылар шатқалдың барлық бөлігінен өтудің жолын тапты, бірақ белгілі бір нүктеден кейін жол қиын және белгіленбеген болады. No Thoroughfare Canyon көктемгі су тасқыны кезінде кішкентай сарқырамаларға ие, бірақ жылдың көп бөлігінде құрғақ болады. 2017 жылы Msn.com жүргізген 50 штаттық сауалнамада Колорадо ұлттық ескерткіші Колорадодағы ең жақсы кемпинг ретінде бағаланды.

Тарихи құндылықтарды сақтау

Колорадо ұлттық ескерткішіндегі алғашқы келушілерге арналған көптеген құрылыстарды Ұлттық саябақтар қызметі жобалап, Қоғамдық жұмыстар басқармасы мен Азаматтық консервациялық корпус салған. Осы аймақтардың бірнешеуі осы еңбекті мойындау үшін және сол кездегі Ұлттық саябақтар қызметінің рустикалық дизайн стандарттарына сай келуіне байланысты, Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді. Rim Rock Drive жолының барлық бөлігі Ұлттық тарихи аудан болып табылады, сондай-ақ, "Жылан жолы", "Devils Kitchen" демалыс алаңы және Saddlehorn аймағындағы үш нысан: Saddlehorn үй иесінің үйі мен гаражы, Saddlehorn жайлылық станциясы және Saddlehorn коммуналдық аймағының тарихи ауданы да тізімге енген. "Миссия 66" бағдарламасының мысалы ретінде келушілер орталығы да қамтылған.

Геология

Парктің геологиялық жазбалары үш түрлі тау жынысы және шөгінді тобын сақтайды. Ең көне тау жыныстары – ерте және орта протерозой гнейсі мен шистасы, оның ішінде Юта каньоны массиві. Бұлардың үстінде, бұрыштық сәйкессіздікпен бөлінетін, көбінесе жатық қабатталған мезозой шөгінді тау жыныстары орналасқан, оның ішінде тік жар құрайтын Уингейт құмтасы да бар. Бұлардың үстінде аллювий, коллювий және құмды төбелер сияқты төртіншілік кезеңнің бітеу шөгінділерінің әртүрлі түрлері жатыр. Шөгінді тау жыныстары бірнеше жарылымдардың әсерінен, оның ішінде Редлендс итеру жарылымынан моноклиндерге бүгілген.