Футболдағы қорғаушы позициясы: түрлері (орталық қорғаушы, қанат қорғаушысы), міндеттері мен тактикасы. Қарсыластардың шабуылын тоқтату және голдардың алдын алу.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қауымдастық футболындағы позиция
Association football position
Қауымдастық футболында қорғаушы – бұл ойын барысында шабуылдарды тоқтату және қарсыластың гол соғуына кедергі келтіруді мақсат ететін алаңдағы ойыншы. Қорғаушылар бес негізгі түрге бөлінеді: орталық қорғаушылар, қанат қорғаушылары, қорғаушы жартылай қорғаушылар, бос қорғаушылар және қанатты жартылай қорғаушылар. Қазіргі кездегі құралымдарда орталық қорғаушылар мен қанат қорғаушылары ең көп кездеседі. Бос қорғаушылар мен қанатты жартылай қорғаушылар рөлі арнайы, көбінесе жаттықтырушының ойын стилі мен тактикасына байланысты белгілі бір құралымдармен шектеледі.
In the sport of association football, a defender is an outfield player whose primary role is to stop attacks during the game and prevent the opposition from scoring. Defenders fall into five main categories: centre backs, full backs, defensive midfielders, sweepers, and wing backs. The centre back and full back positions are most common in modern formations. The sweeper and wing back roles are more specialised, often limited to certain formations dependent on the manager's style of play and tactics.
Орта қорғаушы
Орталық қорғаушы (кейде орталық қорғаушы немесе орталық жарты деп аталады, себебі орталық қорғаушының қазіргі рөлі орталық жарты позициясынан туындаған) қақпаның алдындағы аумақта қорғаныс жүргізеді және қарсыластар ойыншыларының, әсіресе орталық шабуылшылардың гол соғуына кедергі келтіруге тырысады. Орталық қорғаушылар бұл мақсатқа оқтарды тоқтату, тәсілдемелер жасау, пас беруді ұстап тұру, әуеде күресу және қарсы команданың шабуылдаушыларын бақылау арқылы жетеді, осылайша оларға допты беруден аулақ болуға мәжбүрлейді. Орталық қорғаушылар көбінесе бойы ұзын болады және әуеде күресте жеңу қабілетімен ерекшеленеді. Қазіргі футболда көптеген командалар қақпашының алдында екі немесе үш орталық қорғаушыны қолданады. 4–2–3–1, 4–3–3 және 4–4–2 схемалары екі орталық қорғаушыны пайдаланады. Допты иеленген кезде орталық қорғаушылардан әдетте ұзын және дәл пас берулерін, немесе алаңға бағытталмаған ұзын пас берулерін күтеді. Мысалы, алаңнан шығару – бұл қорғаушының қақпасынан допты мүмкіндігінше алысқа шығаруға бағытталған бағытталмаған ұзын тепкіш. Қазіргі футболда орталық қорғаушылардың көптеген дағдылары болуын қажет ететіндіктен, көптеген табысты қазіргі заманғы орталық қорғаныс жұптары физикалық тұрғысынан күшті қорғаушыны жылдам, допты иеленгенде жайлы және допты артқы жағынан ойынға қоса алатын қорғаушымен жұптастыруды қамтиды. Мұндай жұптастырулардың мысалдары: Карлес Пуйоль мен Жерар Пике («Барселона» және Испания құрамасы), Дэвид Луиз, Гэри Кахилл, Джон Терри және Рикардо Карвальо («Челси»), Серхио Рамос, Рафаэль Варан немесе Пепе («Реал Мадрид»), Диего Годин және Хосе Мария Хименес («Атлетико Мадрид» және Уругвай құрамасы), Неманья Видич пен Рио Фердинанд («Манчестер Юнайтед»), немесе Джорджо Кьеллини, Леонардо Бонуччи, Андреа Бардзальи және Мехди Бенатиа («Ювентус»). Әдетте орталық қорғаушылар гол соға алмайды. Дегенмен, команда бұрыштан немесе басқа да тұрақты ойыннан орындағанда, орталық қорғаушылар қарсыластардың қақпасына қарай жылжуы мүмкін; егер доп қақпаға жақын тұрған ойыншылар тобына қарай ауада берілсе, онда орталық қорғаушының басымен ойнау қабілеті гол соғуға тырысқанда пайдалы болады. Бұл жағдайда басқа қорғаушылар немесе жартылай қорғаушылар уақытша орталық қорғаушы позициясына ауысады. Қорғаныс шебі қолданатын екі негізгі қорғаныс стратегиясы бар: аймақтық қорғаныс, онда әр орталық қорғаушы алаңның белгілі бір бөлігін қамтиды; және жекелеме қорғаныс, онда әр орталық қорғаушының міндеті қарсыластардың нақты ойыншысын бақылау болып табылады. Қазіргі кезде қолданылмайтын жекелеме қорғаныс жүйелерінде, мысалы, «катеначчо», сондай-ақ одан кейін пайда болған «зона миста» стратегиясында, бір-бірімен бірге ойнаған кем дегенде екі түрлі орталық қорғаушылар болды: кем дегенде бір жекелеме қорғаныспен ойнайтын орталық қорғаушы, «топор» деп аталады, және еркін қорғаушы, әдетте «сыпырушы» немесе «либеро» деп аталады, оның міндеттеріне командаластары үшін доптарды тазалау және шабуылдарды бастау кіреді.
The centre back (also known as a central defender or centre half, as the modern role of the centre back arose from the centre half position) defends in the area directly in front of the goal and tries to prevent opposing players, particularly centre forwards, from scoring. Centre backs accomplish this by blocking shots, tackling, intercepting passes, contesting headers and marking forwards to discourage the opposing team from passing to them. Centre backs are often tall and positioned for their ability to win duels in the air. In the modern game, most teams employ two or three centre backs in front of the goalkeeper. The 4–2–3–1, 4–3–3, and 4–4–2 formations all use two centre backs. In possession of the ball, centre backs are generally expected to make long and pinpoint passes to their teammates, or to kick unaimed long balls down the field. For example, a clearance is a long unaimed kick intended to move the ball as far as possible from the defender's goal. Due to the many skills centre backs are required to possess in the modern game, many successful contemporary central defensive partnerships have involved pairing a more physical defender with a defender who is quicker, more comfortable in possession and capable of playing the ball out from the back; examples of such pairings have included Carles Puyol and Gerard Pique for Barcelona and Spain David Luiz, Gary Cahill, John Terry and Ricardo Carvalho with Chelsea, Sergio Ramos, Raphaël Varane or Pepe with Real Madrid, Diego Godín and José María Giménez with Atlético Madrid and Uruguay, Nemanja Vidić and Rio Ferdinand with Manchester United, or Giorgio Chiellini, Leonardo Bonucci, Andrea Barzagli and Medhi Benatia with Juventus. Under normal circumstances, centre backs are unlikely to score goals. However, when their team takes a corner kick or other set pieces, centre backs may move forward to the opponents' penalty area; if the ball is passed in the air towards a crowd of players near the goal, then the heading ability of a centre back is useful when trying to score. In this case, other defenders or midfielders will temporarily move into the centre back positions. There are two main defensive strategies used by defensive lines: the zonal defence, where each centre back covers a specific area of the pitch; and man to man marking, where each centre back has the job of tracking a particular opposition player. In the now obsolete man–to–man marking systems such as catenaccio, as well as the zona mista strategy that later arose from it, there were often at least two types of centre backs who played alongside one another: at least one man–to–man marking centre back, known as the stopper, and a free defender, which was usually known as the sweeper, or libero, whose tasks included sweeping up balls for teammates and also initiating attacks.
Тазалаушы (либеро)
Свейпер (немесе либеро) – қарсылас қорғаныс шебін бұза алған жағдайда допты тазалайтын, әмбебап орта қорғаушы. Бұл позициядағы ойыншы басқа қорғаушылардан гөрі еркін қозғалады, өйткені олар белгілі бір ойыншыны емес, кеңістікті қорғайды. Сондықтан оны кейде «либеро» деп атайды, бұл итальян тілінде «еркін» деген мағынаны білдіреді. Австриялық жаттықтырушы Карл Раппан 1930-жылдары швейцариялық «Сервет» клубында «катеначчо» немесе «верру» (француз тілінде «есік бұғазы/тізбек») жүйесіне енгізген кезде осы рөлдің алғашқы қолданушысы болды деп саналады. Ол бір ойыншыны орта алаңнан қорғаныс шебінің артына жылдырып, «соңғы қару» ретінде пайдаланды – ол қорғаныс шебін қорғайтын және қарсы шабуылды бастайтын ойыншы болды. 1930- және 1940-жылдары Швейцария құрамасын жаттықтырған Раппан «верруйлер» деп аталған қорғаныстағы шайқаушыны пайдаланды, ол қақпашының алдында орналасты. 1940-жылдары кеңестік «Крылья Советов» клубында Александр Абрамов өзінің қорғаныс тактикасында «Волжская Защепка» немесе «Волга қысқышы» деп аталған, свейперге ұқсас позицияны қолданды. «Веррудан» айырмашылығы, оның жүйесі 2–3–5 емес, «WM» жүйесінің дамуы болды, бірақ ол жартылай қорғаушының тереңке түсуін де қамтыды, бұл орталық қорғаушының толық қорғаушылардың артына түсуіне мүмкіндік берді. Италияда «либеро» позициясын Нерео Рокко мен Хеленио Эррераның «катеначчоны» қолдануы арқасында танымал болды. Қазіргі итальян тіліндегі осы позицияға арналған термин – «либеро», оны Джанни Брера ойлап тапқан деп есептеледі. Бұл термин рөлдің бастапқы итальяндық сипаттамасынан шыққан – «libero da impegni di marcatura» (яғни «жеке қорғау міндеттерінен бос»). Ол «battitore libero» («бос соққышы», итальян тілінде, яғни қорғаныстан өткен ойыншыдан допты алып тастау үшін командаластарынан кейін араласуға еркіндік берілген ойыншы) деп те аталды. Италия футболында «либероға» әдетте 6-шы нөмірлі жейде берілетін. Италияда «либеро» рөлі ағылшын «WM» жүйесіндегі орталық жартылай қорғаушы рөлінен, немесе итальяндық футбол жаргонында «centromediano metodista» рөлінен дамыған деп саналады, себебі ол «методо» жүйесімен байланысты болды. «Методо» жүйесінде «методиста» қорғаныс және шығармашылық міндеттерді атқарды, допты жеңіп алушы және терең жатқан ойыншы ретінде жұмыс істеді. «Ювентус» жаттықтырушысы Феличе Борель Карло Пароланы орталық жартылай қорғаушы рөлінде пайдаланды, ол қарсыластардың шабуылдаушыларын қорғау үшін қорғанысқа түсіп, допты қайтарып алғаннан кейін шабуылды бастайтын. Шындығында, Эррераның «Гранде Интер» командасымен «катеначчо» стратегиясы оның орта алаңдағы ойыншысын алып, оны қорғаныста свейпер ретінде пайдаланды. Вианиден бұрын, кейбір сарапшылар Оттавио Барбиеридің «Генуя» клубының жаттықтырушысы болған кезінде итальяндық футболға свейпер рөлін енгізгенін айтады. Виани сияқты, ол Раппанның «верруына» ықпал етті және ағылшын «WM» жүйесіне («система») бірнеше өзгерістер енгізді, нәтижесінде оның жүйесі «меззосистема» деп аталды. Оның жүйесі жеке қорғауға негізделді, үш қорғаушы жеке ойыншыларды қорғайтын, ал толық қорғаушы «terzino volante» (немесе Gazzetta dello Sport журналисі Ренцо Де Векки атап өткендей, «vagante») деп сипатталды. Соңғы позиция негізінен «либеро» болды, кейін Виани оны өз «вианема» жүйесінде, ал Рокко – «катеначчо» жүйесінде пайдаланды. Свейперлер қарсы шабуылды ұйымдастыруға қабілетті болғандықтан, оларға әдеттегі орталық қорғаушыларға қарағанда жақсы допты басқару және пас беру қабілеті қажет. Алайда, олардың дағдылары көбінесе қорғаныс аясымен шектеледі. Мысалы, 1960-жылдары итальян футболында қолданылатын «катеначчо» жүйесі көбінесе артқы шебінде «серуендеп» жүретін, негізінен қорғанысқа бағытталған свейперді пайдаланды. Шианчидің сөзінше, Ивано Бласон Италиядағы алғашқы нағыз «либеро» саналады, ол «Интер» клубының жаттықтырушысы Альфредо Фони және кейін «Падова» клубының Нерео Рокко басшылығымен командасының соңғы қаруы ретінде қорғаныс шебінің артында орналасып, пенальти алаңынан допты тазартатын. Армандо Пиччи кейіннен Хеленио Эррераның «Гранде Интер» командасында осы рөлдің дәстүрлі нұсқасының жетекші өкілі болды. Қазіргі заманғы «либеро» дәстүрлі «либероның» қорғаныс қасиеттерін сақтай отырып, қарсы шабуыл кезінде қарсыластарды жеңуге қабілетті. Джорджо Мастропаскава 1970-жылдары Италияда «либеро» рөлін революциялағаны үшін белгілі болды. Оның «Тернана» клубының жаттықтырушысы Корадо Вичиани кезінде ол өзінің бірегей техникалық ерекшеліктеріне байланысты елдегі позицияның алғашқы заманауи өкілдерінің бірі болды, атап айтқанда, ол тек қорғаныс пен қорғаныс шебін қорғаумен ғана емес, сонымен қатар қорғаныстан орта алаңға шығып, допты қайтарып алғаннан кейін соққы берумен шабуылдаумен де айналысты. Свейперлер деп сипатталған басқа қорғаушыларға Бобби Мур, Даниэль Пассарелла, Франко Барези, Рональд Куман, Фернандо Йерро, Маттиас Заммер және Алдаир кіреді, олардың допты басқару қабілеті, көру қабілеті және ұзақ пас беру қабілеттеріне байланысты. Бұл позиция қазіргі футболда сирек қолданылса да, ол әлі де өте құрметті және талапты позиция болып саналады. «Либероны» жақында сәтті пайдаланған жаттықтырушылардың бірі – Грекия құрамасын 2004 жылғы Еуропа чемпионатына жаттықтырған Отто Рехагель. Рехагель Траянос Делласты Грекияның свейпері ретінде пайдаланды, нәтижесінде Грекия еуропалық чемпион атанды. «Байер Леверкузен», «Бавария» және «Интер» клубтарында бразилиялық халықаралық ойыншы Люсио да свейпер рөлін атқарды, бірақ ол доппен ұзақ қашықтыққа жүруден де қорқа қоймады, көбінесе қарсыластардың шабуылдық аймағына жетті. Бұл позиция қазіргі футбол формацияларында азайып бара жатса да, аймақтық қорғау және офсайд қақпасының пайдалануына байланысты, Даниеле Де Росси, Леонардо Бонуччи, Хави Мартинес және Давид Луиз сияқты ойыншылар 3–5–2 немесе 3–4–3 формациясында допты басқара алатын орталық қорғаушы ретінде осыған ұқсас рөл атқарады. Олардың қорғаныс дағдыларына қоса, техникалық қабілеттері мен допты басқару дағдылары оларға допты қайтарып алғаннан кейін орта алаңға шығып, командалары үшін екінші ойыншы ретінде жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Қазіргі «Сентрал Кост Маринерс» клубының қорғаушысы Дэниел Холл (Фиджи қорғаныс министрі) де «либеро» стилінде ойнайтын қорғаушының мысалы болып табылады. Оның желіні бұзуы және терең пас беруі A лигасының көптеген командаларына қиындық тудырады. Кейбір қақпашылар, допты ұстап алып, қақпасынан шығып, өткізбеуге тырысатындар, және ойынға белсенді қатысатындар, мысалы, Рене Игита, Мануэль Нойер, Эдвин ван дер Сар, Фабиен Бартез, Уго Льорис, Марк-Андре тер Штеген, Бернд Лено, Алиссон Бекер және Эдерсон сияқтылар да «свейпер қақпашылар» деп аталды.
The sweeper (or libero) is a more versatile centre back who "sweeps up" the ball if an opponent manages to breach the defensive line. This position is rather more fluid than that of other defenders who man mark their designated opponents. Because of this, it is sometimes referred to as libero, which is Italian for "free". Austrian manager Karl Rappan is thought to be a pioneer of this role, when he incorporated it into his catenaccio or verrou (also "doorbolt/chain" in French) system with Swiss club Servette during the 1930s, deciding to move one player from midfield to a position behind the defensive line, as a "last man" who would protect the back line and start attacks again. As coach of Switzerland in the 1930s and 1940s, Rappan played a defensive sweeper called the verrouilleur, positioned just ahead of the goalkeeper. During his time with Soviet club Krylya Sovetov Kuybyshev in the 1940s, Aleksandr Abramov also used a position similar to a sweeper in his defensive tactic known as the Volzhskaya Zashchepka, or the "Volga clip". Unlike the verrou, his system was not as flexible and was a development of the WM rather than the 2–3–5, but it also featured one of the half backs dropping deep; this allowed the defensive centre half to sweep in behind the full backs. In Italy, the libero position was popularised by Nereo Rocco's and Helenio Herrera's use of catenaccio. The current Italian term for this position, libero, which is thought to have been coined by Gianni Brera, originated from the original Italian description for this role libero da impegni di marcatura (i. e., "free from man marking tasks"); it was also known as the "battitore libero" ("free hitter", in Italian, i. e. a player who was given the freedom to intervene after their teammates, if a player had got past the defence, to clear the ball away). In Italian football, the libero was usually assigned the number six shirt. In Italy, the libero is also retroactively thought to have evolved from the centre half back role in the English WM system, or sistema, which was known as the centromediano metodista role in Italian football jargon, due to its association with the metodo system; in the metodo system, however, the "metodista" was given both defensive and creative duties, functioning as both a ball–winner and deep lying playmaker. Juventus manager Felice Borel used Carlo Parola in the centre half role, as a player who would drop back into the defence to mark opposing forwards, but also start attacks after winning back possession, in a similar manner to the sweeper, which led to the development of this specialised position. Indeed, Herrera's catenaccio strategy with his Grande Inter side saw him withdraw a player from his team's midfield and instead deploy them further back in defence as a sweeper. Prior to Viani, Ottavio Barbieri is also thought by some pundits to have introduced the sweeper role to Italian football during his time as Genoa's manager. Like Viani, he was influenced by Rappan's verrou, and made several alterations to the English WM system or "sistema", which led to his system being described as mezzosistema. His system used a man marking back line, with three man marking defenders and a full back who was described as a terzino volante (or vagante, as noted at the time by former footballer and Gazzetta dello Sport journalist Renzo De Vecchi); the latter position was essentially a libero, which was later also used by Viani in his vianema system, and Rocco in his catenaccio system. Though sweepers may be expected to build counter attacking moves, and as such require better ball control and passing ability than typical centre backs, their talents are often confined to the defensive realm. For example, the catenaccio system of play, used in Italian football in the 1960s, often employed a predominantly defensive sweeper who mainly "roamed" around the back line; according to Schianchi, Ivano Blason is considered to be the first true libero in Italy, who – under manager Alfredo Foni with Inter and subsequently Nereo Rocco with Padova – would serve as the last man in his team, positioned deep behind the defensive line, and clearing balls away from the penalty area. Armando Picchi was subsequently also a leading exponent of the more traditional variant of this role in Helenio Herrera's Grande Inter side of the 1960s. The more modern libero possesses the defensive qualities of the typical libero while being able to expose the opposition during counterattacks by carrying or play the ball out from the back. Giorgio Mastropasqua was known for revolutionising the role of the libero in Italy during the 1970s; under his Ternana manager Corrado Viciani, he served as one of the first modern exponents of the position in the country, due to his unique technical characteristics, namely a player who was not only tasked with defending and protecting the back line, but also advancing out of the defence into midfield and starting attacking plays with their passing after winning back the ball. Other defenders who have been described as sweepers include Bobby Moore, Daniel Passarella, Franco Baresi, Ronald Koeman, Fernando Hierro, Matthias Sammer, and Aldair, due to their ball skills, vision, and long passing ability. Though it is rarely used in modern football, it remains a highly respected and demanding position. Recent and successful uses of the sweeper include by Otto Rehhagel, Greece's manager, during UEFA Euro 2004. Rehhagel utilized Traianos Dellas as Greece's sweeper to great success, as Greece became European champions. For Bayer Leverkusen, Bayern Munich and Inter Milan, Brazilian international Lúcio adopted the sweeper role too, but was also not afraid to travel long distances with the ball, often ending up in the opposition's final third. Although this position has become largely obsolete in modern football formations, due to the use of zonal marking and the offside trap, certain players such as Daniele De Rossi, Leonardo Bonucci, Javi Martínez and David Luiz have played a similar role as a ball playing central defender in a 3–5–2 or 3–4–3 formation; in addition to their defensive skills, their technique and ball playing ability allowed them to advance into midfield after winning back possession, and function as a secondary playmaker for their teams. Current Central Coast Mariners defender, Daniel Hall (The Fijian Defence Minister) is another example of a ‘libero’ playing defender. His line breaks and deep passing causes trouble for most teams in the A league. Some goalkeepers, who are comfortable leaving their goalmouth to intercept and clear through balls, and who generally participate more in play, such as René Higuita, Manuel Neuer, Edwin van der Sar, Fabien Barthez, Hugo Lloris, Marc André ter Stegen, Bernd Leno, Alisson Becker and Ederson, among others, have been referred to as sweeper keepers.
Артқы жағы
Толық арқалар (сол және оң арқалар) қанаттардағы кең позицияларды ұстайды және дәстүрлі түрде, белгілі бір жағдайға дейін қорғаныста тұрады. Әр жақта бір толық арқа болады, бірақ төрттен кем ойыншысы бар қорғаныста толық арқалар болмауы мүмкін, олардың орнына тек орталық арқалар ғана болады. Футболдың басындағы 2–3–5 формациясында екі толық арқа қазіргі орталық арқаларға ұқсас болды, олар қорғаныстың соңғы шебі болып табылып, көбінесе алаң ортасында қарсыластың шабуылдаушыларын қадағалап отырды. Кейінірек 3–2–5 стилінде үшінші арқа пайда болды, бұл сол және оң толық арқаларды қанаттарға кеңірек жылжуға мәжбүр етті. Содан кейін 4–2–4 формациясын қабылдау, тағы бір орталық арқаны қосып, қанаттағы арқаларды қарсыластың қанаттарына қарсы тұруға және өздерінің қанаттарында қолдау көрсетуге итерді. Осы позиция динамикалық ойыншыларға арналды, олар күш, бой және дұрыс орналасуға негізделген орталық арқалардан өзгеше, осы рөлді орындай алатын еді. Қазіргі заманғы футболда толық арқалар дәстүрліге қарағанда шабуылдық рөлге көбірек ие, көбінесе қанаттармен бірге жылдам шабуылға шығады. Қанатсыз формациялар, мысалы, 4–4–2 алмаз формациясы, толық арқалардан қанат бойында үлкен қашықтықты жүріп өтуді талап етеді. Қазіргі заманғы толық арқалардың міндеттері:
The full backs (the left back and the right back) locate the holding wide positions and traditionally stay in defence at all times, until a set piece. There is one full back on each side of the field except in defences with fewer than four players, where there may be no full backs and instead only centre backs. In the early decades of football under the 2–3–5 formation, the two full backs were essentially the same as modern centre backs in that they were the last line of defence and usually covered opposing forwards in the middle of the field. The later 3–2–5 style involved a third dedicated defender, causing the left and right full backs to occupy wider positions. Later, the adoption of 4–2–4 with another central defender led the wide defenders to play even further over to counteract the opposing wingers and provide support to their own down the flanks, and the position became increasingly specialised for dynamic players who could fulfil that role as opposed to the central defenders who remained fairly static and commonly relied on strength, height and positioning. In the modern game, full backs have taken on a more attacking role than was the case traditionally, often overlapping with wingers down the flank. Wingerless formations, such as the diamond 4–4–2 formation, demand the full back to cover considerable ground up and down the flank. Some of the responsibilities of modern full backs include:
Қарсыластың шабуылдаушыларын оларды ықпал етуі аз аймаққа қарай итеру арқылы физикалық кедергі жасау. Олар қарсыластың нашар аяғымен орталық арқаға немесе қорғаныс жартылай қорғаушысына қарай бағытталған қимылдар жасауы мүмкін, онда олар доптан айырылуы ықтимал. Әйтпесе, дұрыс орналасу және қимылдар қанаттыны ықпал етуі қиын аймаққа тығып тастауы мүмкін. Бос аймақтарға жүгіріп, қарсыластың қақпасына доп беру. Допты сыртқа лақтыру көбінесе толық арқаларға жүктеледі. Қанаттарды және басқа шабуылдаушыларды қадағалау. Толық арқалар көбінесе қарсыластарының жартысында допты ұтып алуға тырыспайды. Дегенмен, олар қорғаныс шебін бұзған шабуылдаушыларды жақтағы сырғанап түсу арқылы тез иемденуге тырысады. Бірақ маркерлер қарсыластарға тым жақын тұрмауы керек, әйтпесе қорғаныс ұйымдастырылуы бұзылуы мүмкін. Басқа командаластар қорғаныс шебін басып өтіп, қарсыласты ойнатуын қамтамасыз ету арқылы тактикалық тәртіпті сақтау. Қанат бойында допты беруге мүмкіндік жасау, мысалы, бір-екі доп алмасу сияқты комбинациялар жасау. Қанатсыз формацияларда толық арқалар қанаттар мен толық арқалардың рөлін орындауы керек, бірақ қорғаныс жұмысы орталық жартылай қорғаушылардың бірімен бөлісуі мүмкін. Сонымен қатар, шабуылдық толық арқалар қарсыластың толық арқаларын және қанаттарын өз жартысында агрессивті шабуылдық ниетпен тереңдетуге көмектеседі. Олардың шабуылдағы қатысуы қарсыластарды орталық жартылай алаңнан ойыншыларды алып тастауға мәжбүр етеді, оны команда өз пайдасына пайдалана алады. Ойыншы позициясының физикалық және техникалық талаптарына байланысты, сәтті толық арқаларға көптеген қасиеттер қажет, бұл оларды алаңдағы басқа рөлдерге бейімделуге мүмкіндік береді. Көптеген ойыншылардың әмбебап ойыншылары, алаңдағы бірнеше позицияда ойнай алатындары, табиғи толық арқалар болып табылады. Екі көрнекті мысал – бұрынғы «A.C. Milan» сол жақ арқасы Паоло Мальдини және бұрынғы «PSG» толық арқасы Серхио Рамос, олар мансабының барысында қанаттарда толық арқалар ретінде және орталық қорғаныста ойнады. Қазіргі заманғы футболда толық арқалар Лейтон Бейнс және Трент Александер-Арнольд сияқты қарсы шабуыл кезінде қанат бойындағы жүгірістерімен көптеген нәтижелі пас беруге көмектеседі. Дегенмен, толық арқалардың ең көп таралған қасиеттері:
Provide a physical obstruction to opposition attacking players by shepherding them towards an area where they exert less influence. They may manoeuvre in a fashion that causes the opponent to cut in towards the centre back or defensive midfielder with their weaker foot, where they are likely to be dispossessed. Otherwise, jockeying and smart positioning may simply pin back a winger in an area where they are less likely to exert influence. Making off the ball runs into spaces down the channels and supplying crosses into the opposing penalty box. Throw ins are often assigned to full backs. Marking wingers and other attacking players. Full backs generally do not commit to challenges in their opponents' half. However, they aim to quickly dispossess attacking players who have already breached the defensive line with a sliding tackle from the side. Markers must, however, avoid keeping too tight on opponents or risk disrupting the defensive organization. Maintaining tactical discipline by ensuring other teammates do not overrun the defensive line and inadvertently play an opponent onside. Providing a passing option down the flank; for instance, by creating opportunities for sequences like one two passing moves. In wingerless formations, full backs need to cover the roles of both wingers and full backs, although defensive work may be shared with one of the central midfielders. Additionally, attacking full backs help to pin both opposition full backs and wingers deeper in their own half with aggressive attacking intent. Their presence in attack also forces the opposition to withdraw players from central midfield, which the team can seize to its advantage. Due to the physical and technical demands of their playing position, successful full backs need a wide range of attributes, which make them suited for adaptation to other roles on the pitch. Many of the game's utility players, who can play in multiple positions on the pitch, are natural full backs. Two rather prominent examples are former A. C. Milan left back Paolo Maldini and the former PSG full back Sergio Ramos, who have played on the flanks as full backs and in central defence throughout their career. In the modern game, full backs often chip in a fair share of assists with their runs down the flank when the team is on a counter attack like Leighton Baines and Trent Alexander Arnold. The more common attributes of full backs, however, include:
Қанаттың жоғары және төменгі жағында үлкен қашықтықты жүріп өтуге және қарсыластарды басып өтуге қабілетті жылдамдық және төзімділік. Жоғары жұмыс қарқыны және командалық жауапкершілік. Белгілеу және допты тартып алу қабілеттері және күту сезімі. Бос аймақтарға жүгіріп, командасына шабуылдау мүмкіндіктерін жасау қабілеті. Дриблингке қабілеттілік. Ойынның көптеген атақты шабуылдаушы арқалары өте жақсы дриблингке ие және кейде шабуылдаушы қанаттар ретінде де қызмет етеді. Ойыншының зияткерлік қабілеті. Қорғаушылар үшін әдеттегідей, толық арқалар ойын ағыны кезінде қанатқа жақын тұруға немесе тиісті қашықтықты сақтауға шешім қабылдауы керек. Шабуылдаушы ойыншыларға тым жақын тұратын толық арқалар позициядан шығарылып, қорғаныста олқылық тудыруы мүмкін. Жұп доп алмасу сияқты жылдам доп беру қозғалысы, қорғаныстағы толық арқаның артындағы аймақты ашық қалдырады. Осы осалдық – қанаттардың қауіпті деп есептелетініне толық арқа мен қанат екеуінің бірдей қадағалау себебі. Бұл толық арқаға қорғаныс шебін ұстауға мүмкіндік береді. Толық арқалар сирек гол соғады, өйткені олар көбінесе бұрыштан және бос соққыдан қорғаныс шебін жабу үшін артқа қарай тұруға мәжбүр болады, осы кезде орталық арқалар басымен гол соғуға тырысады. Дегенмен, толық арқалар кейде қарсы шабуыл кезінде қанаттан жүгіріп, орталық жартылай қорғаушылармен бір-екі доп алмасу арқылы гол соғуы мүмкін.
Pace and stamina to handle the demands of covering large distances up and down the flank and outrunning opponents. A healthy work rate and team responsibility. Marking and tackling abilities and a sense of anticipation. Good off the ball ability to create attacking opportunities for their team by running into empty channels. Dribbling ability. Many of the game's eminent attacking full backs are excellent dribblers in their own right and occasionally deputize as attacking wingers. Player intelligence. As is common for defenders, full backs need to decide during the flow of play whether to stick close to a winger or maintain a suitable distance. Full backs that stay too close to attacking players are vulnerable to being pulled out of position and leaving a gap in the defence. A quick passing movement like a pair of one two passes will leave the channel behind the defending full back open. This vulnerability is a reason why wingers considered to be dangerous are double marked by both the full back and the winger. This allows the full back to focus on holding their defensive line. Full backs rarely score goals, as they often have to stay back to cover for the centre backs during corner kicks and free kicks, when the centre backs usually go forward to attempt to score from headers. That said, full backs can sometimes score during counterattacks by running in from the wings, often involving one two passing moves with midfield players.
Қанат-арқа
Қанат арқасы – толық арқаның бір түрі, бірақ шабуылға басымдық көбірек. Қанат арқалары әдетте командадағы ең жылдам ойыншылардың бірі болып табылады. Олар көбінесе үш орталық қорғаушысы бар құрамда қолданылады және кейде қорғаушы емес, жартылай қорғаушы ретінде жіктеледі. Дегенмен, оларды тек екі орталық қорғаушысы бар құрамда да пайдалануға болады, мысалы, Юрген Клопптың «Ливерпульде» қолданатын 4–3–3 жүйесінде, онда қанат арқалары шабуылдағы еннің жетіспеуін өтеу үшін алаңның жоғары бөлігінде ойнайды. Қазіргі футболдың дамуында қанат арқасы – қанат шегіндегі шабуылшы мен толық арқаның үйлесімі. Сондықтан, бұл позиция заманауи футболдағы ең физикалық қиын позициялардың бірі болып саналады. 3–4–3, 3–5–2 және 5–3–2 құрамаларының тиімді жұмыс істеуі үшін қанат арқаларын табысты қолдану – басты шарттардың бірі. Қанат арқалары көбінесе толық арқалардан тәуекелге толырақ ойнайды және кеңдік беруге міндетті, әсіресе қанат шегіндегі шабуылшылары жоқ командаларда. Қанат арқасы ерекше төзімділікке ие болуы керек, алаңға доп беруге және қарсыластардың қанаттармен шабуылдарына қарсы тиімді қорғануға қабілетті болуы керек. Қорғаушы жартылай қорғаушы қанат арқаларының алға жылжуын тоқтату үшін алаңға түсірілуі мүмкін. Бұл позицияны үш орталық қорғаушысы бар құрамда қанат шегіндегі шабуылшылар мен жартылай қорғаушылар да иеленуі мүмкін, бұл бұрынғы «Челси», «Интер Милан» және «Тоттенхэм Хотспур» бас жаттықтырушысы Антонио Контеде көрінді. Қанат арқасы ретінде ойнаған ойыншылардың мысалдары: «AC Milan» командаластары Кафу және Сержиньо, «Барселона» ойыншысы Дани Алвес, «Реал Мадридтің» «Галактико» дәуіріндегі Роберто Карлос, бұрынғы «Ривер Плейт» қорғаушысы Хуан Пабло Сорин, әлем чемпионы неміс Андреас Брем, «Парманың» аңызы Антонио Бенарриво, «Ювентус» және Италия құрамасының ойыншысы Анжело Ди Ливио, сондай-ақ бұрынғы «Коринтианс», «Арсенал» және «Барселона» жұлдызы Сильвиньо.
The wing back is a variation on the full back, but with a heavier emphasis on attack. Wing backs are typically some of the fastest players on a team, when employed. Wing backs are typically used in a formation with three centre backs and are sometimes classified as midfielders instead of defenders. They can, however, be used in formations with only two centre backs, such as in Jürgen Klopp's 4–3–3 system that he uses at Liverpool, in which the wing backs play high up the field to compensate for a lack of width in attack. In the evolution of the modern game, wing backs are the combination of wingers and full backs. As such, this position is one of the most physically demanding in modern football. Successful use of wing backs is one of the main prerequisites for the 3–4–3, 3–5–2 and 5–3–2 formations to function effectively. Wing backs are often more adventurous than full backs and are expected to provide width, especially in teams without wingers. A wing back needs to be of exceptional stamina, be able to provide crosses upfield and defend effectively against opponents' attacks down the flanks. A defensive midfielder may be fielded to cover the advances of wing backs. It can also be occupied by wingers and side midfielders in a three centre back formation, as seen by ex Chelsea, ex Inter Milan, and ex Tottenham Hotspur manager Antonio Conte. Examples of players who could and did play as wing backs were AC Milan teammates Cafu and Serginho, Barcelona player Dani Alves, Roberto Carlos of Real Madrid's Galácticos era, former River Plate's defender Juan Pablo Sorín, World Cup winning German Andreas Brehme, Parma's legend Antonio Benarrivo, Angelo Di Livio of Juventus and Italy and former Corinthians, Arsenal and Barcelona star Sylvinho.