Кіріспе

Футболдағы соққының түрі
Футболдың түрлі нұсқаларындағы ойын түрі. Drop kick – футболдың түрлі нұсқаларында қолданылатын соққының бір түрі. Ол ойыншының допты қасақана төмен түсіріп, содан кейін оны (әр спорт түрінде әртүрлі анықтама бар) «алғашқы секірісінен көтерілген кезде» (регби) немесе «жерге тиген кезде немесе содан кейін» (американдық футбол) тебуін білдіреді. Drop kick регби және лига регбиде ойынды қайта бастау және ұпай жинау үшін қолданылады. Сонымен қатар, футбол қақпашылары көбінесе допты ойынға кіргізу үшін drop kick қолданады. Бұл соққы бұрын Австралиялық футбол және американдық футболда кеңінен қолданылған, бірақ қазір екі спорт түрінде де сирек қолданылады.

Тік соққы техникасы

Регбиде допты төмен ұшымен екі қолда, тепкілеу аяғының үстінде ұстап, соққы жасау техникасы қолданылады. Доп тепкілеу аяғының алдына жерге түсіріледі, содан кейін доп жерге тиген сәтте немесе одан сәл кейін аяқпен соғылады, бұл жартылай соққы деп аталады. Тепкілеу аяғы әдетте доптың үстіңгі жағымен сәл жанасады. Регби одағындағы бастама немесе допты қайтару кезінде, ойыншы көбінесе допты биікке, бірақ аса алыс емес қашықтыққа тепкілеуге тырысады, сондықтан доп жерден секіріп тұрғанда соғады, нәтижесінде доптың төменгі жағына жақын соққы жасалады.

Регби лигасы

Регби лигасында, гол сызығынан ойынды қайта бастау үшін (гол сызығынан допты лақтыру деп аталады) қорғаушы команда гол аймағында допты ұстағанда немесе допты жіберіп алғанда, немесе қорғаушы команда допты өлі қалдырса немесе гол аймағынан сыртқа шығарса, міндетті түрде допты төмен лақтыру керек. Сәтті болмаған пенальти соққысынан кейін, доп өлі немесе гол аймағынан сыртқа шыққанда, 20 метрлік сызықтан ойынды қайта бастау үшін де допты төмен лақтыру міндетті. Ашық ойында бір ұпайға тұратын допты төмен лақтыру арқылы гол соғуға да болады (кейде «филд гол» деп те аталады). Пенальти голы үшін пенальти соққысын орындау (мұндай жағдай сирек кездеседі, себебі көбінесе орындық соққылар қолданылады) және пенальтиден допты сыртқа (жағалауға) лақтыру үшін допты төмен лақтыру опциялы, бірақ көбінесе оның орнына соққылау таңдалады.

Регби одағы

Регбиде допты төмен түсіріп ұру бастапқы соққыны және ойынды қайта бастауды, сондай-ақ допты төмен түсіріп гол соғу (кейде алаңдық гол деп аталады) үшін қолданылады. Бастапқыда, бұл ұпай жинаудың жалғыз екі тәсілінің бірі болды, орын соққысымен қатар. Жартылай ойынды бастау үшін ортадан допты төмен түсіріп ұру міндетті (бастапқы соққы), ұпай жиналғаннан кейін ойынды қайта бастау үшін ортадан допты төмен түсіріп ұру, шабуылдаушы команда допты қақпа аймағына тепкенде немесе әкелгенде қорғаныс командасы допты қақпа аймағында ұстағанда немесе өлі қалдырғанда 22 метрлік сызықтан ойынды қайта бастау (бұл "дроп-аут" деп аталады), және ашық ойында үш ұпайға бағаланатын допты төмен түсіріп гол соғу (кейде алаңдық гол деп аталады). Трейлдан кейін гол соғу үшін допты төмен түсіріп ұру міндетті емес. Регби лигасында бұл сирек кездеседі, себебі көбінесе орын соққылары қолданылады.

Жетілік регби

Регби жетіде допты төмен лақтыру (дроп-кик) регби он бес-тегідей қолданылады, бірақ барлық реализациялық әрекеттерде және пенальтилерді орындауда дроп-кик қолданылады. Екеуі де ойыншы гол соққаннан немесе пенальти алғаннан кейін 40 секунд ішінде орындалуы тиіс.

Желідегі футбол

Америка және Канада футболында алаңға гол салудың бір жолы – футболды қақпаға түсіру арқылы ұпай табу, сондай-ақ әділ ұрып ойнау (тек американдық футболда) немесе қосымша ұпай. Бірақ бұл тәсіл қазіргі заманда өте сирек қолданылады. Ол допты жерге тигізбей, бірден ұрып жіберуден (punt) және допты жерде тұрған күйінде ұрудан (place kick) өзгеше. Place kick-ті "орыннан тебу" деп те атайды. Ауыртпалықпен тебу (drop kick) әлдеқайда қиын. 1926 жылы, екі түрлі тебу де кең таралған кезде Джим Торп түсіндіргендей: "Алаңнан гол соғуға тырысқанда, place kick-ті drop kick-тен кем дегенде екі есе қауіпсіз деп санаймын". Футболдың бастапқы кезеңдерінде бұл тәсіл көбінесе күтпеген тактика ретінде қолданылды. Допты қорғаушыға немесе соңғы қатардағы ойыншыға жіберіп, ол жүгіруді немесе пастың алдын ала жасап, содан кейін алаңға ұшырып гол соғуға тырысатын. Бұл әдіс 1920-шы және 1930-шы жылдардың басында жақсы жұмыс істеді, себебі доптың ұштары қазіргі регби доптары сияқты дөңгелек болатын. Футболдың алғашқы жұлдыздары Торп, Чарльз Брикли, Фрэнк Хадсон, Пэдди Дрисколл және Ал Бладгуд шебер drop kick-тер болды. Дрисколл мен Бладгуд бір ойында төрт drop kick голы соққан рекордты бірлесіп бөліседі. Дрисколлдың 55 ярдтық drop kick-і Берт Речихар 56 ярдтық (place kick) гол соққанға дейін, алаңнан гол соғу бойынша бейресми рекордты ұстап тұрды. 1930-шы жылдары доптың ұштары сүйірленді. Бұл өзгеріс сол кездегі колледж футболының төрешісі және кейіннен NFL-дің бас төрешісі болған Шорти Рэйге байланысты деп есептеледі. Бұл допты оңай пастауға мүмкіндік берді, бірақ drop kick-ті дереу ескірген етті, себебі сүйірленген доп жерден сенімді түрде секірмейтін. Drop kick-тің орнын place kick басты, оны жүгіру немесе пастау үшін қолданылатын формациядан жасауға болмайды. Бұл тәсіл ережеде сақталғанымен, drop kick сирек кездеседі және төменде түсіндірілгендей, тырысқанда тиімді болып көрінбейді. Канада футболында drop kick немесе place kick-ті қашан жасауға болатынына қатысты ешқандай ресми шектеулер жоқ.

NFL

1941 жылдан бері НФЛ-де ұпай үшін жасалған жалғыз сәтті соққыны «Нью-Ингланд Патриотс» командасының резервтік квотербегі Дуг Флюти 2006 жылдың 1 қаңтарында «Майами Дельфинс» командасына қарсы өткен ойында, тачдауннан кейін қосымша ұпай үшін орындады. 43 жастағы Флютиге НФЛ-дегі соңғы ойынында тарихи соққы жасау мүмкіндігі берілді. Флюти бұл соққыны орындау мүмкіндігінің «80 пайызға жуық» екенін бағалады. 2006 жылға дейін НФЛ-дегі соңғы сәтті соққы 64 жыл бұрын, 21 желтоқсанда Чикагодағы «Вригли Филд» стадионында өткен НФЛ чемпионатында «Чикаго Беарс» командасының ойыншысы Рэй Маклин «Нью-Йорк Джайентс» командасына қарсы қосымша ұпай үшін орындаған. Филдгол үшін соңғы соққыны 19 қыркүйекте «Детройт Лайонс» командасының ойыншы-бапшысы Датч Кларк «Чикаго Кардиналс» командасына қарсы тоғыз ярдтық соққымен жасады. All America Football Conference (AAFC) лигасындағы соңғы сәтті соққы 1948 жылы орындалды, онда «Сан-Франциско 49ers» командасының ойыншысы Джо Ветрано 28 қарашада жеңіліссіз «Кливленд Браунс» командасына 31:28 есебімен үйінен жеңілгеннен кейін қосымша ұпай соқты. Көбінесе сирек болғанымен, кейбір кикерлер кик-офф немесе еркін соққылардан, әсіресе енші соққылары кезінде соққы жасауға тырысады. «Патриотс» командасының кикері Стивен Гостковски 30 қазанда «Питтсбург Стиллерс» командасына қарсы өткен еркін соққы кезінде енші соққы жасады. «Сиэтл Сихокс» командасының пунтері Майкл Диксон, австралиялық пунтер, ол өзін соққы жасаудан гөрі пунт жасауда жақсырақ санайтын, резервтік кикер ретінде шақырылғанда кик-офф және енші кик-офф соққыларын жасады. 2019 жылы «Балтимор Рейвенс» командасының кикері Джастин Такер төртінші ширек соңында, 2:01 қалғанда «Канзас-Сити Чифс» командасына қарсы қысқа, биік кик-офф соққысын жасады, бұл «Чифс» командасының уақытты тоқтатуын болдырмады; бірақ кейін бұл соққының ереже бұзушылық екені анықталды, себебі Такер доптың секіргеннен кейін бірден емес, секіріп, ең жоғары нүктесіне жеткеннен кейін соқты.

ҰҚАА

NCAA-дағы соңғы сәтті соққымен алынған қосымша ұпай 1998 жылдың 11 желтоқсанында Хартвик колледжінің Джейсон Миллганы Сент-Лоуренс университетіне қарсы ойында соқты. 1924 жылы Монтана штатының колледжінің ойыншысы Фрости Питерс бір ойында 17 рет соққыдан ұпай алды.

Ареналық футбол

Бұрынғы AFL (Солтүстік Америка Арена Футбол Лигасы) -да, қосымша ұпайды құлдыратып тепкенде бір емес, екі ұпай берілетін, ал алаңға құлдыратып тепкен гол үш емес, төрт ұпайға бағаланатын. Соңғы рет 2012 жылдың 16 маусымында Питтсбург Пауэр командасының ойыншысы Джефф Бойер мұндай тепкіні сәтті орындады. Бұл 1997 жылдан бері AFL-дегі алғашқы сәтті орындалған құлдыратып тебу болды. 2018 жылы Мэн Маммоттс командасының шабуылшысы Генри Нелл Ұлттық Арена Лигасында Массачусетс Пирейтс командасына қарсы ойында қосымша ұпай ретінде құлдыратып тепті.

Австралиялық футбол

Бір кездері допты ұзақ қашықтыққа жеткізудің басты тәсілі болған соққы, допты әрі қарай жеткізудің тиімділігі жағынан доп-понтпен алмастырылды. Соққылар соңғы рет 1970 жылдары қолданылған, көбінесе қақпадан кейінгі соққы үшін және өте сирек жаттығу ойыны барысында қолданылды. AFL тарихшысы және статистикашысы Кол Хатчисон Сэм Ньюманның 1980 жылы соққыдан гол соққан соңғы ойыншы болғанын айтады, алайда соққыдан гол соғу кездейсоқ жағдайларда ғана кездеседі, оның ішінде Аластер Линч және Даррен Бевик сияқты ойыншылардың голдары да бар. Хатчисонның сөзіне сәйкес, Норм Смит олардың қауіптілігіне байланысты соққыларды қорғаныста қолданудан тоқтатты; Смиттен жаттықтыру өнерін үйренген Рон Барасси осы қағиданы өзінің жаттықтырушылық мансабында сақтап, Барри Кейблден басқа барлық ойыншыға тыйым салды, ол Хатчисонның пікірінше, "допты тамаша меңгеруші" болған.