Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тордағы футболдағы алаңдағы ұпай жинау аймағы – футбол термині.
Scoring area on the field in gridiron football
the football term
Соңғы аймақ – тордағы футбол ережелеріне сәйкес алаңдағы ұпай жинау аймағы. Ол алаңның шеткі сызығымен шектелген соңғы сызық пен гол сызығының арасындағы аумақ. Алаңның қарама-қарсы жағында екі соңғы аймақ бар. Ол басталу және аяқталу нүктелерін көрсететін ақ сызықпен барлық жағынан шектеледі, әр төрт бұрышында визуалды көмек ретінде қызғылт сары, төртбұрышты пилондар орналастырылған (бірақ 1970 жылдардың басына дейін соңғы аймақты белгілеу үшін тулар қолданылған). Канадалық ереже кітаптарында "гол аймағы" және "ұтыс сызығы" терминдері қолданылады, бірақ "соңғы аймақ" және "соңғы сызық" терминдері канадалық тілінде жиі қолданылады. Футбол және шайбалы хоккей сияқты спорт түрлерінен айырмашылығы, голға ұпай есептелуі үшін доптың/шайбаның гол сызығынан толығымен өтуі керек, ал канадалық және американдық футболда гол сызығының сыртқы шетінің тік жазықтығын доптың кез келген бөлігімен бұзу жеткілікті. Осыған ұқсас ұғым екі регби футбол кодексінде де бар, онда ол "гол аймағы" деп аталады. Регби мен тордағы футболдың арасындағы айырмашылық – регбиде "сынақ" (тачдаунға тең) ретінде ұпай есептелуі үшін допты гол аймағындағы жерге тигізу керек, ал тордағы футболда допты соңғы аймақта немесе оның үстінде ұстау жеткілікті. Фрисбиде де ұпай жинау үшін соңғы аймақ қолданылады. Бұл спортта ұпайлар соңғы аймақта пас қабылданғанда есептеледі.
The end zone is the scoring area on the field, according to gridiron based codes of football. It is the area between the end line and goal line bounded by the sidelines. There are two end zones, each being on the opposite side of the field. It is bordered on all sides by a white line indicating its beginning and end points, with orange, square pylons placed at each of the four corners as a visual aid (however, prior to around the early 1970s, flags were used instead to denote the end zone). Canadian rule books use the terms goal area and dead line instead of end zone and end line respectively, but the latter terms are the more common in colloquial Canadian English. Unlike sports like association football and ice hockey which require the ball/puck to pass completely over the goal line to count as a score, both Canadian and American football merely need any part of the ball to break the vertical plane of the outer edge of the goal line. A similar concept exists in both rugby football codes, where it is known as the in goal area. The difference between rugby and gridiron based codes is that in rugby, the ball must be touched to the ground in the in goal area to count as a try (the rugby equivalent of a touchdown), whereas in the gridiron based games, simply possessing the ball in or over the end zone is sufficient to count as a touchdown. Ultimate frisbee also uses an end zone scoring area. Scores in this sport are counted when a pass is received in the end zone.
Тарих
Ақтық аймақтар гридерд футболында алға қарай пас берудің заңдастырылуы нәтижесінде пайда болды. Бұрын гол сызығы мен аяқтау сызығы біреу болған, ал ойыншылар гол соғу үшін сол сызықтан алаңнан шығып кеткен. Гол бағаналары гол сызығына орнатылды, ал голға айналмаған, бірақ аяқ сызығы арқылы алаңнан шыққан соққылар тачбек ретінде тіркелді (немесе канадалық ойындарында, жеке ұпай; Хью Галл ойынның аяқтау аймағы замандарында бір ойындағы ең көп жеке ұпай рекордын сегіз рет орнатқан). Алғашқы алға қарай пас беру кезеңінде пас алаң шегінде ұсталуы керек еді және оны гол сызығынан лақтыруға болмайтын (өйткені қабылдаушы алаңдан шығып кететін еді). Бұл өз гол сызығына жақын тұрғанда допты лақтыруды да қиындатты, себебі тек допты кері түсіру немесе соққы беру әрекетінің өзі қауіпсіздікке алып келуі мүмкін (сол кездегі алға қарай пас беру ережелері лақтырушының скрамж сызығынан кемінде бес ярд қашықтықта болуын талап етті, бұл допты өзінің бес ярд сызығынан лақтыруды заңсыз ететін еді). Осылайша, 1912 жылы американдық футболына ақтық аймақ енгізілді. Кәсіби футбол әлі де бастапқы кезеңінде болған және колледж футболы ойында басымдық танытқан шақта, алаңның кеңеюі көптеген колледж командаларының жақсы дамыған стадиондарда ойнауымен шектелді, олар алаң шеттерінде трибуналар және басқа да құрылымдармен жабдықталған, көптеген оқу орындарында алаңды айтарлықтай кеңейту мүмкін болмады. Соңында, келісімге қол жеткізілді: алаңның әр шетіне 12 ярд ақтық аймақ қосылды, бірақ алаң 110 ярдтан 100 ярдқа дейін қысқартылды, нәтижесінде алаңның физикалық өлшемі бұрынғыдан сәл ғана ұзын болды. Бастапқыда гол бағаналары гол сызығында сақталды, бірақ олар ойынға кедергі келтіре бастағаннан кейін 1927 жылы аяқ сызығына көшірілді, содан бері колледж футболында осылай қалды. Ұлттық футбол лигасы гол бағаналарын 1933 жылы тағы да гол сызығына, ал 1974 жылы тағы да аяқ сызығына көшірді. Гридерд футболының көптеген басқа аспектілері сияқты, канадалық футбол алға қарай пас беруді және ақтық аймақтарды американдық футболдан әлдеқайда кейінірек қабылдады. Алға қарай пас беру және ақтық аймақтар 1929 жылы қабылданды. Канадада колледж футболы АҚШ колледж футболымен салыстырылатын деңгейге ешқашан жете алмады, ал кәсіби футбол 1920 жылдары әлі де даму кезеңінде болды. Нәтижесінде, 1920 жылдардың соңында канадалық футбол әлі де қарапайым жағдайларда ойналып келді. Тағы бір фактор - Канадалық регби одағы (сол кездегі канадалық футболдың басқарушы органы, қазіргі Футбол Канадасы) ойындағы жеке ұпайлардың (сол кезде руж деп аталған) маңыздылығын азайтуды көздеді. Сондықтан CRU 25 ярдты ақтық аймақтарды 110 ярдты алаңның екі шетіне қосты, бұл әлдеқайда үлкен алаңға айналды. Гол бағаналарын 25 ярдқа артқа жылжытса, алаңға гол соғу тым қиын болар еді, ал CRU алаңға гол соғудың маңыздылығын азайтуды қаламағандықтан, гол бағаналары бүгінгі күнге дейін гол сызығында қалды. Алайда, жеке ұпайларды есептеу ережелері өзгертілді: командалар ұпай алу үшін ақтық аймақтан допты алаңнан шығарып жіберуі немесе қарсыласты өз ақтық аймағында соқтырылған допты ұстауға мәжбүрлеуі керек болды. 1986 жылы CFL стадиондары үлкендеп, американдық стадиондармен салыстыруға болатын деңгейге жеткенде, қаржылық бәсекеге төтеп беру үшін CFL ақтық аймақтың тереңдігін 20 ярдқа дейін қысқартты.
The end zones were invented as a result of the legalization of the forward pass in gridiron football. Prior to this, the goal line and end line were the same, and players scored a touchdown by leaving the field of play through that line. Goal posts were placed on the goal line, and any kicks that did not result in field goals but left the field through the end lines were simply recorded as touchbacks (or, in the Canadian game, singles; it was during the pre end zone era that Hugh Gall set the record for most singles in a game, with eight). In the earliest days of the forward pass, the pass had to be caught in bounds and could not be thrown across the goal line (as the receiver would be out of bounds). This also made it difficult to pass the ball when very close to one's own goal line, since merely dropping back to pass or kick would result in a safety (rules of the forward pass at the time required the passer to be five yards behind the line of scrimmage, which would make throwing the forward pass when the ball was snapped from behind one's own five yard line illegal in itself). Thus, in 1912, the end zone was introduced in American football. In an era when professional football was still in its early years and college football dominated the game, the resulting enlargement of the field was constrained by fact that many college teams were already playing in well developed stadiums, complete with stands and other structures at the ends of the fields, thereby making any substantial enlargement of the field unfeasible at many schools. Eventually, a compromise was reached: 12 yards of end zone were added to each end of the field, but in return, the playing field was shortened from 110 yards to 100, resulting in the physical size of the field being only slightly longer than before. Goal posts were originally kept on the goal lines, but after they began to interfere with play, they moved back to the end lines in 1927, where they have remained in college football ever since. The National Football League moved the goal posts up to the goal line again in 1933, then back again to the end line in 1974. As with many other aspects of gridiron football, Canadian football adopted the forward pass and end zones much later than American football. The forward pass and end zones were adopted in 1929. In Canada, college football has never reached a level of prominence comparable to U. S. college football, and professional football was still in its infancy in the 1920s. As a result, Canadian football was still being played in rudimentary facilities in the late 1920s. A further consideration was that the Canadian Rugby Union (the governing body of Canadian football at the time, now known as Football Canada) wanted to reduce the prominence of single points (then called rouges) in the game. Therefore, the CRU simply appended 25 yard end zones to the ends of the existing 110 yard field, creating a much larger field of play. Since moving the goal posts back 25 yards would have made the scoring of field goals excessively difficult, and since the CRU did not want to reduce the prominence of field goals, the goal posts were left on the goal line where they remain today. However, the rules governing the scoring of singles were changed: teams were required to either kick the ball out of bounds through the end zone or force the opposition to down a kicked ball in their own end zone in order to be awarded a point. By 1986, at which point CFL stadiums were becoming bigger and comparable in development to their American counterparts in an effort to stay financially competitive, the CFL reduced the depth of the end zone to 20 yards.
Нәрселеу
Команда қарсыласының соңғы аймағына допты алып кіру арқылы немесе соңғы аймақта допты ұстап алу арқылы сенуалды ұпай алады. Егер ойыншы допты алып жүрсе, доптың кез келген бөлігі қақпа сызығының кез келген бөлігінің үстінде немесе одан әрі, бағаналар арасында болса, ол ұпай болып есептеледі. Сенуалды ұпайдан кейін дәл сол тәсілмен екі ұпайлық айырбас жасауға болады. Ultimate Frisbee-де гол соғу үшін допты соңғы аймаққа табыс ету керек.
A team scores a touchdown by entering its opponent's end zone while carrying the ball or catching the ball while being within the end zone. If the ball is carried by a player, it is considered a score when any part of the ball is directly above or beyond any part of the goal line between the pylons. In addition, a two point conversion may be scored after a touchdown by the same means. In Ultimate Frisbee, a goal is scored by completing a pass into the end zone.
Өлшемі
Американдық футболдағы эндзона 10 ярд ұзындығында және 53 1/3 ярд (160 фут) енінде болады. Канадалық футболдағы толық өлшемді эндзона 20 ярд ұзындығында және 65 ярд енінде. 1980 жылдарға дейін Канаданың эндзонасы 25 ярдты құраған. 20 ярдтық эндзонаны алғаш рет пайдаланған стадион – 1983 жылы салынған Ванкувердегі B. C. Place. B. C. Place едені 160 ярдтық алаңды орналастыру үшін тым қысқа болды (және қазір де солай). Ықшам эндзона өте танымал болғандықтан, CFL 1986 жылы оны лига бойынша қабылдады. Торонто "Аргонавтс" клубының үй стадионы – BMO Field-та эндзоналардың ұзындығы бар болғаны 18 ярдты құрайды. Американдық эндзоналар сияқты, канадалық эндзоналар да төрт пилонмен белгіленеді. Канадалық футбол стадиондарында жүгіру жолы болған жағдайда, эндзонаның артқы бұрыштарын қысқарту қажет, себебі 150 ярд ұзындығы және 65 ярд ені бар тіктөртбұрышты алаңды овал пішіндес жүгіру жолына толығымен сыйғызу мүмкін емес. Мұндай қысқартулар тура диагональдармен белгіленеді, нәтижесінде алты бұрышы және алты пилоны бар эндзона пайда болады. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, Монреальдегі Персиваль Молсон стадионы – дөңгеленген эндзоналары бар жалғыз CFL стадионы. 1990 жылдардың ортасында CFL-дің АҚШ-тағы сәтсіз кеңею кезеңінде бірнеше стадион қажеттілікке байланысты 15 ярдтық эндзоналарды пайдаланды (кейбіреулерінде 15 ярдтан да қысқа эндзоналар болды); тек Балтимор және Сан-Антониода стандартты 20 ярдтық эндзоналар болды. Ultimate Frisbee 40 ярд ені және 20 ярд тереңдігі бар (37 м × 18 м) эндзонаны пайдаланады.
The end zone in American football is 10 yards long by 53 1/3 yards (160 feet) wide. A full sized end zone in Canadian football is 20 yards long by 65 yards wide. Prior to the 1980s, the Canadian end zone was 25 yards long. The first stadium to use the 20 yard long end zone was B. C. Place in Vancouver, which was completed in 1983. The floor of B. C. Place was (and is) too short to accommodate a field 160 yards in length. The shorter end zone proved popular enough that the CFL adopted it league wide in 1986. At BMO Field, home to the Toronto Argonauts, the end zones are only 18 yards. Like their American counterparts, Canadian endzones are marked with four pylons. In Canadian football stadiums that also feature a running track, it is usually necessary to truncate the back corners of the end zones, since a rectangular field 150 yards long and 65 yards wide will not fit completely inside an oval shaped running track. Such truncations are marked as straight diagonal lines, resulting in an end zone with six corners and six pylons. As of 2019, Montreal's Percival Molson Stadium is the only CFL stadium that has the rounded off end zones. During the CFL's failed American expansion in the mid 1990s, several stadiums, by necessity, used 15 yard end zones (some had end zones that were even shorter than 15 yards); only Baltimore and San Antonio had the endzones at the standard 20 yards. Ultimate Frisbee uses an end zone 40 yards wide and 20 yards deep (37 m × 18 m).
Мақсат бағанасы
Мақсат бағанасының орналасуы мен өлшемдері лигадан лигаға өзгеше болуы мүмкін, бірақ көбінесе ол аяқ аймағының шегінде орналасады. Футболдың алғашқы ойындарында (кәсіби және колледж деңгейінде) мақсат бағанасы гол сызығынан басталып, көбінесе H пішіндес болып келген. Бүгінгі таңда, ойыншылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында, америкалық футболдың кәсіби және колледж деңгейлеріндегі мақсат бағаналарының басым бөлігі T пішіндес (рогатқа ұқсас) және екі аяқ аймағының арт жағында орналасқан; мұндай мақсат бағаналары алғаш рет 1966 жылы пайда болды және оларды Канаданың Монреаль қаласындағы Квебек аймағында Джим Тримбл мен Джоэл Роттман ойлап тапқан. Канадалық футболдағы мақсат бағаналары әлі де гол сызығында орналасқан, аяқ аймақтарының артында емес, себебі егер бағаналар 20 ярдқа артқа жылжырылса, далалық голға жасалатын тыраштардың саны күрт азаяр еді, сондай-ақ үлкен аяқ аймағы мен кең алаң ойынға кедергі келтіру мәселесін де азайтар еді. Жоғары сынып мектептерінде футболдың мақсат бағаналары мен төменгі жағында футбол қақпасы бар көп мақсатты бағаналарды кездестіруге болады; мұндай бағаналар көбінесе кіші мектептерде және бірнеше спорт түрлері үшін пайдаланылатын көп мақсатты стадиондарда орналасқан. Осы немесе H пішіндес мақсат бағаналары футболда қолданылғанда, бағаналардың төменгі бөліктері ойыншылардың қауіпсіздігін сақтау үшін бірнеше сантиметрлік тығыз көбікпен жабылады.
The location and dimensions of a goal post differ from league to league, but it is usually within the boundaries of the end zone. In earlier football games (both professional and collegiate), the goal post began at the goal line, and was usually an H shaped bar. Nowadays, for player safety reasons, almost all goal posts in the professional and collegiate levels of American football are T shaped (resembling a slingshot), and reside just outside the rear of both end zones; these goalposts were first seen in 1966 and were invented by Jim Trimble and Joel Rottman in Montreal, Quebec, Canada. The goal posts in Canadian football still reside on the goal line instead of the back of the end zones, partly because the number of field goal attempts would dramatically decrease if the posts were moved 20 yards back in that sport, and also because the larger end zone and wider field makes the resulting interference in play by the goal post a less serious problem. At the high school level, it is not uncommon to see multi purpose goal posts that include football goal posts at the top and a soccer net at the bottom; these are usually seen at smaller schools and in multi purpose stadiums where facilities are used for multiple sports. When these or H shaped goal posts are used in football, the lower portions of the posts are covered with several inches of heavy foam padding to protect the safety of the players.
Жасалған сән
Кәсіби және колледж командаларының көпшілігі өздерінің логотипін, команда атауын немесе екеуін де алаң соңының бетіне салады, ал команда түстері фонды толтырады. Көптеген чемпионаттар мен кәсіби және колледж деңгейіндегі турнирлер қарсыластар командаларының аттарымен есте қалады. Кейбір лигаларда, турнирлермен қатар, жергілікті, ұлттық немесе турнир демеушілері өздерінің логотиптерін алаң соңына орналастыруы мүмкін. CFL-де толық боялған алаң соңдары жоқ, бірақ кейбіреулерінде клуб логотиптері немесе демеушілердің логотиптері болады. Сонымен қатар, канадтық алаң соңы, ойын алаңының тірі доп бөлігі болғандықтан, жиі аралық сызықтарды (әдетте әр бес ярд сайын белгіленген) көрсетеді, бұл ойын алаңынан ерекшеленбейді. Көптеген орындарда, әсіресе кішкентай орта мектептер мен колледждерде, алаң соңдары безендірілмейді немесе түстер мен әшекейлердің орнына бірнеше ярд арақашықтықта қарапайым ақ диагональ жолақтары болады. Колледж футболында осы дизайнды ең көп қолданатын командалардың бірі – Нотр-Дам стадионындағы Нотр-Дам Файтинг Айриш, олардың екі алаң соңы да диагональды ақ сызықтармен боялған. Кәсіби футболда 2004 жылдан бері NFL-дің Питтсбург Стиллерс командасы Acrisure стадионында (бұрынғы Heinz Field) алаң соңының оңтүстік бөлігін тұрақты маусымның көп бөлігінде диагональ сызықтармен бояп келеді, ал солтүстік бөлігінде тек Питтсбург қаласының аты сары түспен көрсетілген. Бұл Acrisure стадионы табиғи шөппен жабдықталған және Питтсбург Пантерс колледж футбол командасының да үйі болғандықтан, екі команданың алаң белгілері мен логотиптерін ауыстыруды жеңілдетеді, екі команда да қосымша сары түсті бөліседі, бірақ әрқайсысының негізгі түстері әртүрлі. Пантерлер маусымын аяқтағаннан кейін, Стиллерс логотипі оңтүстік алаң соңына салынады. Сол сияқты, кейбір алаң соңдары жақында қайтыс болған команда мүшесі немесе жанкүйеріне құрмет көрсету үшін боялады, мысалы, Стиллерстің AFC Солтүстік дивизионындағы қарсыласы Балтимор Рейвенс M&T Bank стадионында қаланың атын әдеттегідей алаң соңына жазады, бірақ "MO" бөлігі алтын немесе ақ түспен боялады, бұл Рейвенс және Ориолс командаларының жас жанкүйері болған қайтыс болған Мо Габаға құрмет көрсету үшін жасалады. Американдық Футбол Лигасының ерекшеліктерінің бірі – алаң соңдарында ромб сияқты ерекше суреттерді қолдануы болды, бұл дәстүр 2009 жылы Денвер Бронкос командасының 50 жылдығын тойлау үшін қайта жаңғыртылды, өйткені Денвердің өзі бұрынғы AFL командасы еді. Алғашқы XFL өз алаңдарын стандарттады, сондықтан оның барлық сегіз командасы әр алаң соңында XFL логотипі бар және команданы анықтау жоқ бірыңғай алаңдарға ие болды.
Most professional and collegiate teams have their logo, team name, or both painted on the surface of the end zone, with team colors filling the background. Many championship and bowl games at college and professional level are commemorated by the names of the opposing teams each being painted in one of the opposite end zones. In some leagues, along with bowl games, local, national, or bowl game sponsors may also have their logos placed in the end zone. In the CFL, fully painted end zones are nonexistent, though some feature club logos or sponsors. Additionally, the Canadian end zone, being a live ball part of the field, often features yardage dashes (usually marked every five yards), not unlike the field of play itself. In many places, particularly in smaller high schools and colleges, end zones are undecorated, or have plain white diagonal stripes spaced several yards apart, in lieu of colors and decorations. One notable use of this design in major college football is the Notre Dame Fighting Irish, who have both end zones at Notre Dame Stadium painted with diagonal white lines. In professional football, since 2004, the Pittsburgh Steelers of the NFL have the south end zone at Acrisure Stadium (formerly Heinz Field) painted with diagonal lines during most of the regular season, with the north end zone featuring only the city name of Pittsburgh in yellow. This is done because Acrisure Stadium, which has a natural grass playing surface, is also home to the Pittsburgh Panthers of college football and the markings simplify field conversion between the two teams' respective field markings and logos, with both teams sharing a secondary yellow color, but each having different primary colors. After the Panthers' season is over, the Steelers logo is painted in the south end zone. Likewise, some end zones are painted in tribute to a recently deceased team figure or fan, as is done with the Steelers' AFC North rival Baltimore Ravens at M&T Bank Stadium, where the city name is painted as usual in the end zone, except for the "MO" portion, which is painted in gold or white in tribute to the late Mo Gaba, a young fan of both the Ravens and Orioles. One of the major quirks of the American Football League was its use of unusual patterns such as argyle in its end zones, a tradition revived in 2009 by the Denver Broncos to celebrate the team's 50th anniversary, Denver itself a former AFL team. The original XFL standardized its playing fields so that all eight of its teams had uniform fields with the XFL logo in each end zone and no team identification.