Кіріспе

Нью-Йорк штатының Батыс Нью-Йорк (WNY) аймағы – АҚШ-тың Нью-Йорк штатының ең батыс аймағы. Аймақтың шығыс шекарасы штаттық мекемелермен немесе өзін «Батыс Нью-Йорктік» деп санайтындармен нақты анықталмайды. Көптеген дереккөздер WNY-ге Буффало, Ниагара шарлауы, Джеймстаун қалаларын және оларды қоршаған қала маңындағы елді мекендерді, сондай-ақ Ұлы көлдердің және Ниагара шекарасының шалғайдағы ауылдық жерлерін, Чаутауква және Аллегани округтерін (немесе Оңтүстік деңгейдің батысын) қамтиды деп келіседі. Көптегендер Рочестер және Дженси аймағын да осы аймаққа жатқызады, ал кейбіреулер Батыс Фингер-Лейкс аймағын да қосады. Басқалары соңғы үш аймақты жеке Фингер-Лейкс аймағы деп сипаттайды. Нью-Йорк штаты кейде WNY аймағын бес округтен ғана құралған деп анықтайды: Аллегани, Каттараугус, Чаутауква, Эри және Ниагара. Штаттың «Империялық даму корпорациясы» және штаттың денсаулық сақтау органдары да аймақты осылай картаға түсірді. Сондай-ақ, COVID-19 пандемиясы кезінде штат саясатын қалыптастыру үшін осы аймақтық шекара қолданылды. Көбінесе WNY-ге кем дегенде Дженси, Орлеанс және Вайоминг округтері де кіреді. Буффало медиа нарығындағы WNY сипаттамаларының барлығы оны осы 8 округтен тұратын аймақ ретінде көрсетеді. WNY колледж консорциумы, WNY генеалогиялық қоғамы, WNY PRISM, WNY психологиялық қауымдастығы және WNY жерді сақтау қоры сияқты өздерінің атында WNY сөзін қолданатын көптеген ұйымдар өздерін осы 8 округте жұмыс істейтіндер деп сипаттайды. Басқалары, мысалы, Clarion Publications, WNY Travel Guide және WesternNY.com баспагерлері, Батыс Нью-Йорк терминін 17 округтен тұратын әлдеқайда үлкен аймақты сипаттау үшін пайдаланады. Оларға қоса, Шемунг, Ливингстон, Монро, Онтарио, Шкайлер, Сенека, Стьюбен, Уэйн және Йейтс округтері де кіреді. Олар Голландия сатып алу және Фелпс пен Горхам сатып алу аймақтарын қамтиды. Аймаққа негізінен Буффало және Рочестер медиа нарықтары қызмет көрсетеді, бірақ бұл екі нарық арасында, сондай-ақ басқа американдық және канадтық медиа нарықтарында (әсіресе жақын жердегі Торонтодан) айтарлықтай үлестік бөліседі. АҚШ халық санағы бюросы қолданатын біріктірілген статистикалық аймақтар бойынша Батыс Нью-Йорк Буффало-Чиктовага-Олеан (Нью-Йорк), Рочестер-Батавия-Сенека Фоллс (Нью-Йорк) және Эльмира-Корнинг (Нью-Йорк) аймақтарынан тұрады. Кейбір жағдайларда Батыс Нью-Йорк «Нью-Йорк штатының солтүстігі» аймағының (бұл термин Лонг-Айленд пен Нью-Йорк қаласының агломерациясынан тыс Нью-Йорк штатының барлық бөлігін сипаттау үшін қолданылғанда) кіші аймағы болып саналады; алайда, көбінесе Нью-Йорк тұрғындары Батыс Нью-Йорк немесе Орталық Нью-Йорк сияқты нақты аймақтармен сәйкестендіреді, «Нью-Йорк штатының солтүстігі» сияқты жалпылама және кең терминнен гөрі.

Климат

Батыс Нью-Йоркте ылғалды континенттік климат Эри және Онтарио көлдерінің күшті ықпалында болады. Қысы ұзақ және суық, көбінесе қарашаның ортасынан сәуірдің басына дейін созылады. Осы кезеңге дейін де, кейін де қар жауу мүмкіндігі бар. Батыс Нью-Йорк көлдің әсерінен туындайтын қарға әйгілі, ол жергілікті, кейде қарбалас, тіпті тарихи қар құбылыстарына алып келуі мүмкін. Көлдің әсерінен болатын дауылдар – суық ауаның жылы көл суларынан ылғалды буды сіңіріп алуының нәтижесі. Көлдің әсерінен туындайтын қарлар әдетте қараша мен ақпан аралығында ең белсенді болады және Эри көлі қатып қалғанда әдетте азаяды. Жалпы, Батыс Нью-Йоркте қыс айларындағы қардың ең көп мөлшері Эри округінің оңтүстік жағында, сондай-ақ Каттараугус, Чаутауква және Вайоминг округтерінде жауады. Батыс Нью-Йоркте көктем мен күз әдетте қысқа және ауытқып тұрады. Көлдердің болуы екі көлдің жанындағы аумақтарда жеміс өсіруге және шарап өндіруге мүмкіндік береді, бұл көктемгі және күзгі аяздың дамуын тежейді, соның салдарынан өсу маусымын ұзартады. Көбінесе суық қысымен белгілі Батыс Нью-Йорктің жаздары Солтүстік-Шығыстағы ең күннөл жаздың бірі және әдетте өте жағымды болады. Эри және Онтарио көлдерінен соққан желдің арқасында (жазғы ауа температурасынан әдетте салқын) Батыс Нью-Йорктің көп бөлігі сол климаттық аймақтағы басқа аймақтарға қарағанда салқын және ыңғайлы жазды бастан кешіреді.

Негізгі әуежайлар

Нью-Йорктің батысында екі әуежай бар, олар тұрақты жолаушылар қызметін көрсетеді: Буффало Ниагара халықаралық әуежайы және Үлкен Рочестер халықаралық әуежайы. Буффало Ниагара халықаралық әуежайы Нью-Йорктің батысындағы ең көп қолданылатын әуежай болып табылады. Ол негізінен Буффало-Ниагара шарлауы аймағы үшін аймақтық әуежай ретінде қызмет етеді, сонымен қатар Канадаға қақпа ретінде де танылады, және оның жолаушыларының үштен бірі (33%) – канадалықтар. Батыс Нью-Йорктегі екінші ірі әуежай – Үлкен Рочестер халықаралық әуежайы, Буффало Ниагара халықаралық әуежайымен салыстырғанда оның жолаушылар ағыны аз. Дегенмен, Рочестер қаласының оңтүстік-батысында, қала орталығынан үш теңіздік миль қашықтықта орналасқан, бұл әуежай Рочестер аймағының көптеген тұрғындарына әуе тасымалына қолайлы жағдай жасайды.

Темір жол қызметі

Батыс Нью-Йорктің солтүстік бөлігінде Империя дәлізінде қызмет ететін төрт теміржол станциясы бар: Рочестер, Буффало Депью, Буффало Экшендж көшесі және Ниагара шарлауығы. Буффало Экшендж көшесі және Ниагара шарлауығы станциялары Депью станциясының батысында Amtrak-тың Lake Shore Limited пойзы Империя дәлізін Орта Батысқа қарай тастап кететіндіктен, басқа екі Батыс Нью-Йорк станциясымен салыстырғанда, теміржол қызметін аз көреді. Бір кезде осы төрт станцияға жоғары жылдамдықты теміржол желісін жүргізу туралы ұсыныстар болған. Жоғары жылдамдықты теміржол қызметін іске асырудың басты мақсаты Батыс Нью-Йорк пен Нью-Йорк штатының қалған бөлігін Нью-Йорк қаласымен жақсы байланыстыру болды. Дегенмен, бұл ұсыныстардың ешқайсысы іске аспады. Батыс Нью-Йорктің басқа аймақтарына қызмет көрсету 1960 жылдардың ортасынан 1970 жылдарға дейін тоқтатылды. Erie Lackawanna компаниясының Phoebe Snow пойзы Буффалодан Эльмираға, Бингемтонға, Скрантонға және Хобокенге оңтүстік-шығыс бағытында жүрді; қызмет көрсету 1966 жылы тоқтатылды. E L's Lake Cities Чикагодан басталып, Батыс Нью-Йорктің Джеймстаун қаласынан өтіп, Оңтүстік аймақтың қалған бөлігінен, Ориндж округінен өтіп, Хобокенде аяқталады; қызмет көрсету 1970 жылдың 6 қаңтарында тоқтатылды. Pennsylvania Railroad компаниясының Buffalo Day Express Батыс Нью-Йоркке қызмет көрсеткен тағы бір бағыт болды, ол Олеан және Харрисбург арқылы Балтиморға оңтүстікке қарай бағытталды; бұл пойыз 1967 жылы тоқтатылды, бірақ аты аталмаған Penn Central (PC) компаниясының ізбасары 1971 жылдың 30 сәуіріне дейін сақталды, содан кейін AMTRAK АҚШ-тың қалған теміржол жолаушылар қызметінің көп бөлігін өз мойнына алды, бірақ бұрынғы PRR/PC Балтимор-Харрисбург-Буффало бағытына қызмет көрсетуден бас тартты. Буффало және Питтсбург теміржолы және WNY&P аймақта жүк тасымалын жүргізеді. New York and Lake Erie Railroad және Arcade and Attica Railroad сияқты бірнеше қысқа желілік теміржолдар да теміржол қызметтерін ұсынады.

Автобустар қызметі

Ниагара шекаралық көлік басқармасы Буффало-Ниагара шарлауығы аймағында тұрақты автобус қызметін жүргізеді. Рочестер-Дженеси өңірлік көлік басқармасы Рочестер және оны қоршаған округтерге қызмет көрсетеді, ал Чаутокуа аймақтық транзиттік жүйесі Чаутокуа округіне қызмет көрсетеді. First Transit Сенека ұлты үндістерімен, Олеан аймақтық транзиттік жүйесімен және Access Alleganyмен келісім шартарылып, Оңтүстік деңгейдің көп бөлігіне қоғамдық көлікті ұсынады. Қалааралық байланыстарды шектеулі түрде қамтамасыз ететін қоғамдық көлік органдарымен қатар, бірнеше коммерциялық қалааралық автобус қызметтері де жұмыс істейді. Coach USA Буффало, Джеймстаун және Олеан қалалары арасында айналма қызмет көрсетеді; автобус Олеанда Нью-Йорк қаласына, ал Буффалода Торонто және Нью-Йорк қаласына бағытталған Megabus қызметіне қосылады. Fullington Trailways Буффало мен Пенсильванияның түрлі аймақтары арасында күнделікті ауылдық маршрут жүргізеді; New York Trailways сондай-ақ Буффало мен Рочестерге, түрлі бағыттарға және Greyhound автобус компаниясы да қызмет көрсетеді. Батыс Нью-Йоркте бір арзан "Чайнатаун қызметі" жұмыс істейді; Ocean Travel Буффало, Рочестер және Нью-Йорк қалалары арасында түнгі экспресс рейстерді жүзеге асырады.

Тарих

Бастапқы тарихында Батыс Нью-Йорк Hopewell мәдениетін қоса алғанда, жергілікті халықтармен қоныстанған. 17 ғасырға дейін Батыс Нью-Йорк аумағы Солтүстік Ниагара аймағындағы Бейтарап тайпасы мен Аллегейни өзені маңындағы Венроронон және Эри үндістерінің билігінде болды. Сенека тайпасы және Ирокез конфедерациясындағы одақтастары 1638 мен 1701 жылдар арасындағы Бобр соғыстары кезінде осы тайпаларды жойды, ал аман қалғандары Сенека тайпасына (Эри және Бейтарап тайпаларының жағдайында) немесе Гурон тайпасына (Венро тайпасының жағдайында) сіңірілді. Нейтраль тайпасының аумағын қазір Каролинадан көшіп келген Тускарора тайпасы иеленеді, ал Эри тайпаларының босқындары Оңтүстік Каролинаға қоныс аударды. Француз әскері 17 ғасырдың көп бөлігінде қазіргі Батыс Нью-Йорктің бір бөлігіне қоныстанды, бұл 1615 жылы Этьен Брюле аймақтан өтуімен және 1620 жылдары Жозеф де Ла Рош Дейлонның миссионерлік сапарларымен басталды. Олардың қалдықтары, соның ішінде Ниагара форты және Эри көлі мен Чаутаука көлі арасындағы қазіргі Нью-Йорк штатының 394 тас жолымен жалғасатын портта жол, әлі де аймақта көрінеді. Батыс Нью-Йорк жері Ирокездерден Нанфан шарты арқылы алынды, ол 1701 жылы Бобр соғыстарының соңында аумақты Англияға берді. Сол кезде төрт британдық колония (Пенсильвания, Нью-Йорк, Массачусетс және Коннектикут) және Жеңіл жыл соғысына дейін Жаңа Франция сияқты беймәлім аумаққа талаптанды. Жеңіл жыл соғысынан кейін аймақта үнді резерваты құрылғаннан кейін Батыс Нью-Йорк аумағының көп бөлігіне барлық колонияларға ресми түрде тыйым салынды. 1780 жылдары Нью-Йорк пен Массачусетс ғана аумаққа деген талаптарын сақтап қалды, ол Нью-Йорк материгінен Преемпция желісімен бөлінді. Штаттардың революциялық соғыс қарыздарын өтеуге бағытталған федералды саясат бойынша штаттар батыс жерлеріне деген талаптарын жоюға міндетті болды. Массачусетс аумағын сатудан түскен пайданы қоныс аударушыларға беру шартымен өз талабынан бас тартты. Нью-Йорк батыс талабынан бас тартпаған жалғыз колония болды және 1786 жылғы Хартфорд шарты бойынша жер, 1792 жылы Пенсильванияға берілген шағын үшбұрыштан басқа, ресми түрде Батыс Нью-Йорк атанды. (Егер Нью-Йорк өз талабынан бас тартқан болса, ол келесі жылы құрылған Солтүстік-Батыс территориясының бөлігіне айналып, жаңа штаттың бір бөлігіне кірер еді.) Жергілікті халықтың құқығы, бірнеше резерваттарды қоспағанда, 1794 жылғы Канандаигуа шартында жойылды, ал Фелпс және Горхам сатып алуы және Голланд сатып алуы аумақты қоныстандыруға мүмкіндік берді. 1812 жылғы соғыс кезінде Батыс Нью-Йорк АҚШ пен Британдық Канада арасындағы шекаралық аймақтың бір бөлігі болды және әртүрлі әскери қақтығыстардың ортасы болды. Батыс Нью-Йорктің екі ірі қаласы – Буффало мен Рочестер Эри каналының ашылуынан үлкен пайда көрді. Эри каналының батыс шетіндегі стратегиялық орны, Эри көлінің шығыс шетіне және Ниагара шарлауына және Канадаға жақындығы Буффалоны ірі портқа айналдырды. Ниагара шарлауы Буффалоға қуатты электр энергиясын жеткізді, сондықтан оның танымал лақап атының бірі – "Жарқын қала". Буффало 19 ғасырда тұрақты өсімді бастан кешірді және бір кезде АҚШ-тың ең көп халқы бар 10 қаласының бірі болды. Кейбір деректер бойынша, Рочестер "Американың алғашқы өркендеген қаласы" болды және ұн өнеркәсібінің маңызды ойыншысы болды (содан оның бастапқы лақап аты "Ұн қаласы" пайда болды). Оның өсуі Эри каналының салынып бітуіне және ұн өнеркәсібіндегі маңызды рөліне байланысты болды. Олиан бастапқыда осындай ірі хаб болуы жоспарланған, бірақ ол үлкен кемшілікке тап болды: Аллегейни өзенінің бастауына жақын орналасқан (жоспарлаушылары қаланы Орта Батысқа қақпа ретінде пайдалануды үміттенеді), өзен үлкен қайықтармен немесе кемелермен жүруге жеткіліксіз терең болды. Аймақ ретінде Батыс Нью-Йорк 19 ғасырда американ экономикасында маңызды рөл атқарды. Ирландия, Италия, Польша, Ұлыбритания және Германиядан ірі көлемде иммиграция көп ұзамай аймаққа келді. Батыс Нью-Йорктің 19 ғасырдың басында өркендеген ауданында пайда болған жаңа діни қозғалыс спиритизм болды. Оның негізгі орталығы – Лили Дейл, АҚШ-тағы ең ірі спиритизм қауымдастықтарының бірі. Фокс әпкелерінің алғашқы үйі 1916 жылы Лили Дейлге көшірілді. Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының негізін қалаушы Жозеф Смит кіші, Уэйн округының Пальмира қаласында Мормон кітабын алғанын хабарлады. Әйелдердің қоғамдық ұйымы Zonta 1919 жылы Буффалода құрылды. 20 ғасырдың соңында бұл аймақ АҚШ-тың қызыл белдеуінің бір бөлігіне айналды, дәнді, болат және көмірді тасымалдау ортасы болды. 1957 жылы Велланд каналының ашылуы тар Эри каналын ескірген етіп, аймақтағы экономикалық проблемаларды одан әрі ушықтырды. Деиндустриализация кезеңінде аймақ экономикалық құлдырауды бастан кешірді, көптеген бос болат зауыттары қалды, соның ішінде әлемдегі екінші ірі болат зауыты болған Bethlehem Steel. Нью-Йорк штатының Лакаванна қаласында орналасқан зауыт жергілікті экономикаға шамамен 25 000 жұмыс орны ұсынды. Republic Steel-дің де Оңтүстік Буффалода ірі толыққанды болат зауыты болды. Тоновондағы General Motors әлемдегі ең ірі көлік қозғалтқыштарын шығаратын зауыт, ол әлі де Буффало аймағының экономикасына үлкен үлес қосуда. Форд Мотор компаниясы да Буффалоның оңтүстігіндегі Вудлоун қаласында ірі өндіріс орнына ие.

Мәдениет

Батыс Нью-Йорк мәдени жағынан Ұлы көлдер / ішкі солтүстік-шығыс аймағына жатады, оңтүстік бөлігінде Аппалачияның ықпалы бар, бұл штаттың өзара байланысты аймақтары. Буффало басқа Ұлы көлдер қалаларымен / аймақтарымен ұқсастықтарды көрсетеді, сонымен қатар солтүстік-шығысқа тән ерекшеліктері де бар. Чикаго мен Милуокидің ортақ өнеркәсіптік базасы – дәстүрлі түрде болат және автомобиль өндірісіне негіделгендігінен басталатын ұқсастықтары көп. Екі қала да Америка тарихының бір кезеңінде дамыған, сондықтан көшелердің жоспары, сәулет және этникалық қауымдастықтар ұқсас. Лингвистикалық тұрғыдан Батыс Нью-Йорк Америка ағылшын тілінің Ішкі Солтүстік аймағына жатады, яғни Солтүстік қалалардың дауыстық өзгерісіне ұшырайды; осы акценттің ерекше түрі, «Буффало ағылшын тілі» аймақтың көптеген жерлерінде естіледі. Сонымен қатар, Батыс Нью-Йорк спорт жанкүйерлерінің көпшілігі «Буффало Биллз» және «Буффало Сэйбрз» командаларын қолдайды. Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі спорт жанкүйерлерінің командаға адалдығы көбінесе екіге бөлінеді. Бейсбол жанкүйерлерінің көпшілігі «Кливленд Гардианс», «Нью-Йорк Янкис» және «Нью-Йорк Метс» командаларын қолдайды, бірақ «Торонто Блю Джейс» клубы аймақтағы канадалықтардың көбеюі, Торонтоға жақын орналасуы, 2010 жылдардың ортасындағы ойын нәтижелерінің жақсаруы және «Buffalo Bisons» кіші лигасымен байланысының арқасында қолдауын арттырды. «Питтсбург Пайрэтс» Нью-Йорктің оңтүстік-батысында жанкүйерлері бар, ал «Бостон Ред Сокс» және «Чикаго Кабс» сияқты ұлттық жанкүйерлер базасы бар командалар да қолдауға ие. Аймақта нақты сүйікті кәсіби баскетбол франшизасы жоқ, «Бруклин Нетс», «Кливленд Кавальерс», «Нью-Йорк Никс» және «Торонто Рэпторс» командалары аймақтың бөліктерін өздерінің аймақтық теледидар және радио хабарларын тарату аумақтарының бөлігі деп санайды. (Батыс Нью-Йорк колледж баскетболына көбірек мән береді, онда «Үлкен төрттік» I дивизион бағдарламалары – «Канисиус», «Ниагара», «Сент-Бонавентура» және «UB» – күшті жанкүйерлер мен бәсекелестікке ие; көпшіліктің назары ерлердің колледж баскетбол командаларына шоғырланған болса да, «UB» және «Сент-Бонавентура» әйелдер командаларының жақындағы табысы аймақта әйелдер баскетболына қызығушылықты арттырды. Колледж баскетбол аренасы бір кезде Буффалоның НБА командасы, 1970 жылдардағы «Буффало Брейвз» командасын қаладан шығаруға көмектесетін күшке ие болды.) Сиракуз университетінің спорты, аймаққа ең жақын ірі конференция мектебі ретінде, Батыс Нью-Йоркте, әсіресе баскетболда үлкен қолдауға ие. Колледж футболына қызығушылық аз, ешқандай команданың үлкен жанкүйерлері жоқ (I дивизион футбол бағдарламасын сақтауға тырысқан «UB» да емес). Хоккейге келсек, «Буффало Сэйбрзден» басқа, аймақта «Торонто Мейпл Лифс», «Нью-Йорк Рейнджерс» және «Питтсбург Пингвинс» командаларының жанкүйерлері де бар.

Бүкіл аймақ бойынша

"Жұма күні кешке балық қуыру" да аймақта кең таралған, бұл католиктерге жұма күні ет жеуге тыйым салынған дәуірден қалған әдет. Әдетте терісіз треска балығы қолданылады, бірақ аймақтағы көптеген мейрамханалар сапалырақ хаддок балығын пайдаланатынын айтады, және көбінесе сыра қамырына малып, майда қуырылып, француз картопы мен салатпен беріледі. Батыс Нью-Йорктегі көптеген мейрамханаларда жұма күні балық қуыруға арналған арнайы ұсыныстар бар. Балық қуыру, әсіресе католиктерге жұма күні ет жеуге тыйым салынған Ұлы ораза кезінде үлкен танымалдылыққа ие. Итальяндық-американдық тағамдары Батыс Нью-Йорктің ерекшелігі болып табылады. Аймақтағы көптеген қалаларда пиццериялар бар. 1920 жылдары грек иммигранттары әкелген "Техас хот-догы" аймақта көп жанкүйерге ие, және бірнеше шұжық сату орындарында осы тағам ұсынылады. Ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген "Техас хот-догы" стендтеріне Буффалодағы Тедтің шұжықтары (1927), Уэллсвиллдегі Ригас Техас хот-догы (1921), және Джеймстаундағы Джоннидің түскі асы (1936; Колера отбасы сонымен қатар 1968 жылы ашылған AJ Texas Hots және 1976 жылдан 2021 жылға дейін жұмыс істеген Майкл сияқты басқа да Джеймстаун стендтерімен байланысты) жатады. Аймақ көптеген ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіреді, оның ішінде сүт, клен сиропы, алма, шие, картоп, тәтті жүгері, клубника, раушан гүлі, шафран және жүзім бар. Нью-Йорк штатының басқа да аймақтарындағыдай, сүт шаруашылығы экономиканың маңызды бөлігі болып табылады. Нью-Йорк штаты сүт, клен және шарап өндірісі бойынша штаттар арасында көшбасшы болып табылады.

Буфло ауданы

Бәлкім, Батыс Нью-Йорктің ең танымал тағамдық ерекшелігі – Буффало тауық қанаттары (жергілікті тұрғындар жай ғана «қанаттар» немесе «тауық қанаттары» деп атайды). Қанат алуға ең танымал екі орын – Дафф және Анкор Бар, олар Буффалода күшті бәсекелестікке ие және екеуі де қаладан тыс жерлерде кеңейіп жатыр. 1885 жылы Нью-Йорк штатының Гамбург қаласында өткен Эри округінің жәрмеңкесінде (Гамбург жәрмеңкесі деп аталады) Франк пен Чарльз Менчес бұзау етінен жасалған сэндвич сатты, бұл гамбургердің ойлап табылуының ең алғашқы талаптарының бірі. «Биф на Век» – аймақтық сүйікті тағам және жергілікті өнертабыс, онда кесілген, ыстық пісірілген сиыр еті Куммелвек бөлшегіне үюлі түрде салынады, үстіне қарақұмық тұқымы мен ірі кристалды тұз себіледі, сондай-ақ әдетте соусы мен хрен қосылады. Майлы қошқарлар Буффалода Ораза айында, Пасхаға дейін кең таралған дәстүр болып табылады. Бродвей базары, Буффалодағы базар, осы өніммен атақты.

Рочестер ауданы

Рочестер аймағы "қоқыс табағымен" (Garbage Plate) танымал. Ол Ник Тахоу Хотс мекемесінде, Батыс Мейн-стритте жасалған және әлі күнге дейін сонда ұсынылуда. "Қоқыс табағы" атауы Ник Тахоудың сауда белгісі болып табылады, бірақ басқа Рочестер мейрамханалары да осыған ұқсас немесе бірдей тағамды басқа атаулармен ұсынады, көбінесе атауында "табақ" сөзі болады. Мысалы, Frontier Field стадионындағы "Рочестер Ред Уингс" бейсбол командасының сату орындарында "Үй табағы" (Home Plate) ұсынылады. "Қоқыс табағының" және көптеген басқа жергілікті тағамдардың құрамдас бөлігі – Рочестерде "қызыл соус" деп аталатын қосымша. Бұл контексте "соус" бұрыштан жасалған соус емес, ет кесектері бар дәмдеуіш соус. Рочестер аймағымен байланысты тағы бір тағам – "ақ ыстық" (white hot), ол ыстық догтың сәл өзгеше ингредиенттерінен дайындалады және көптеген ыстық догтардың әдеттегі қызғылт түсіне ие болмайды; Рочестерде ыстық дог тапсырыс бергенде, оны "қызыл немесе ақ" етіп беруді сұрау қалыпты жағдай.

Экономика

Батыс Нью-Йорктегі қалалық аймақтарда білім беру, бизнес, жеңіл өндіріс және туризм, екінші дүниежүзілік соғыстың соңында аймақты қалдырған ауыр өндірістің орнын басты. Рочестер және Буффало, өндіріс жұмыстарының АҚШ-тың басқа аймақтарына, сондай-ақ Қытай және Мексика сияқты елдерге кетуінен ерекше зардап шекті. Ниагара шарлауы да қиын жағдайға түсті және 1960 жылғы ең жоғары көрсеткіштерінен бастап халықтың жартысын жоғалтты. Бүгінде Батыс Нью-Йорктегі ірі корпорациялар қатарында Kodak, Wegmans, Bausch & Lomb, Xerox, M&T Bank, KeyBank және Moog компаниялары бар. General Motors аймақтағы үш зауытын жұмыс істетуді жалғастыруда. Бұрын Rochester Division деп аталған Rochester Components Operations, отын жүйесінің компоненттерін шығарады. Бұрын Harrison Thermal Systems болған Lockport Operations, салқындату жүйесінің компоненттерін шығарады және 2022 жылы қосымша және болашақ өнімдер үшін 154 миллион долларға ие болды. Соңында, Tonawanda Power Train 1938 жылы Chevrolet қозғалтқышы зауыты ретінде ашылды және Буффало аймағында 4 және 8 цилиндрлі қозғалтқыштарды шығаруды жалғастыруда. Қалалардың сыртында ауыл шаруашылығы әрдайым экономиканың маңызды факторы болды, әсіресе сүт шаруашылығы. Батыс Нью-Йоркте тау шаңғысымен сырғанауға арналған жерлер бар. Гленвуд пен Элликотвиллдің аумағында бірнеше шаңғы курорттары орналасқан; әсіресе Элликотвилл қала шекарасындағы ірі шаңғы курорттарының дамуына байланысты айтарлықтай өзгерістер болды және қала шекарасындағы ірі шаңғы курорттарының дамуы арқасында жыл бойы келушілерді тартатын орын ретінде танымал болуға тырысты. 1960 жылдарығы ең жақсы көрсеткіштерінде Батыс Нью-Йоркте оннан астам шаңғы курорттары болды, олардың көпшілігі Каттарагус округінде орналасқан. Ниагара округінде шарап өндірісі экономиканың дамуына серпін беріп келеді. Осы мүмкіндікті пайдалану үшін штат "Ниагара шарап жолы" атты жобаны құрды. Шарап өндірісі Шаутаука округінде де маңызды, онда Welch компаниясының тарихы ұзақ; Батыс Фингер-Лейксте де шарап өнеркәсібі дамыған. АҚШ-тағы ең ірі тұз кені American Rock Salt Ливингстон округінде орналасқан. 1990 жылдардың соңында сол кездегі губернатор Джордж Патаки Нью-Йорк штатының Сенека тайпасына үш толыққанды казино құруға және салуға құқық беретін келісімге қол қойды. Үш казино (Ниагара шарлауындағы Сенека Ниагара казиносы, Саламанкадағы Сенека Алегани казиносы және Буффалодағы даулы Сенека Буффало Крик казиносы) келісімнің аясында Батыс Нью-Йорктің барлық аймағында жұмыс істейтін жалғыз казинолар болып табылады, олар үшін Сенека тайпасы Нью-Йорк штатының кірісінің бір бөлігін төлейді (штат өз кезегінде осы ақшаның бір бөлігін қабылдаушы муниципалитеттерге қайтарады). Келісімнің тарихында Сенека тайпасы екі рет эксклюзивті төлемдерін тоқтатып, біріншісі видео лотерея терминалдары келісімді бұзуға себеп бола ма деген дау кезінде, ал 2017 жылы Сенека тайпасы енді эксклюзивті төлемдерді төлеуге міндетті емес екенін, бірақ келісімнің шарттарына сәйкес эксклюзивтілікті сақтайтынын мәлімдегеннен кейін тоқтатты. Аймақтағы үш туыс тайпа (Сенека тайпасы, Тонаванда тобы және Тускарора) да дүкендер саласында үлкен ықпалға ие. Тайпалар ұзақ жылдар бойы бензин мен темекі өнімдеріне мемлекеттік акциз салығынан босатылғанын айтып келеді, бұл оларға тиесілі дүкендердегі бағаларды басқа дүкендерге қарағанда төмендетуге мүмкіндік береді. Бензинге салықтық артықшылықтар 1990 жылдары ең көп байқалды, сол кезде газ бағасының төмендігі салықтық артықшылықты одан да айқын етті. 1990 және 2000 жылдары Сенека резервацияларында пошта арқылы сатылатын темекі өнеркәсібі дамыды, бірақ қазіргі кезде бұл саланың өркендеуі тоқтатылды. Қатаң ережелерге сәйкес, Сенека тайпасы салықсыз брендтік темекіні қабылдауға немесе сатуға, темекі өнімдерін пошта арқылы (Барлық темекі саудасын болдырмау туралы заң) немесе жеке жеткізу арқылы жіберуге немесе қашықтан сатып алу үшін несие карталарын қабылдауға тыйым салынған. Сенека тайпасы әлі де резервациядағы дүкендерде жергілікті өндірілген темекі өнімдерін сатуда. Каттарагус резервациясының көп бөлігінде жергілікті өндірілген, салықтан босатылған темекіге деген сұранысты қанағаттандыру үшін ірі темекі фермаларын көруге болады.

Колледждер мен университеттер

Аты Аймақ Қалалық муниципалитет Альфред Университеті Аллегани Альфред Арнот Огден Жұмыскерлер мектебі Чемунг Элмира Брайант & Страттон Колледжі Эри Буффало Буффало Мемлекеттік Университеті (Буффало Университетімен шатастырмаңыз) Эри Буффало Канизиус Колледжі Эри Буффало Колгейт Рочестер Крозер Діни мектебі Монро Рочестер Корнинг қауымдық колледжі Стеубен Корнинг Корнплантер Колледжі Каттарогус Саламанка Д’Ювилль Университеті Эри Буффало Даэмен Университеті Эри Амхерст Эйзенхауэр Колледжі Сенека Сенека Фолс Элмира Колледжі Чемунг Элмира Элмира Бизнес Институты Чемунг Элмира Эмпайр Стейт Колледжі Әртүрлі (Эри, Монро орталықтары) Әртүрлі (Чиктовага, Айрондекуит орталықтары) Эри қауымдық колледжі Эри Буффало қаласында (қалалық кампус), Вильямсвилледе (солтүстік кампус) және Орчард Паркте (оңтүстік кампус) орналасқан үш кампус Фингер-Лейкс қауымдық колледжі Онтарио Хопевелл Дженеси қауымдық колледжі Дженеси Батавия Хилберт Колледжі Эри Гамбург Хобарт және Вильям Смит Колледждері Онтарио Женева Хаугтон Университеті Аллегани Хаугтон Джеймстаун Бизнес Колледжі Чаутаукуа, Каттарогус Джеймстаун, Саламанка Джеймстаун қауымдық колледжі Чаутаукуа, Каттарогус Джеймстаун, Олеан Кеука Колледжі Йейтс Кеука Парк Медайль Университеті Эри Буффало Монро қауымдық колледжі Монро Брайтон Назарет Колледжі Монро Питсфорд Нью-Йорк Хиропрактика Колледжі Сенека Сенека Фолс Ниагара округі қауымдық колледжі Ниагара Санборн Ниагара Университеті Ниагара Льюистон Робертс Уэслиан Университеті Монро Гейтс Рочестер Технологиялық Институты Монро Генриетта SUNY Альфред Аллегани Альфред SUNY Брокпорт Монро Брокпорт SUNY Фредония Чаутаукуа Фредония SUNY Дженесио Ливингстон Дженесио Сент-Бонавентура Университеті Каттарогус Аллегани Сент-Джон Фишер Университеті Монро Питсфорд Сент-Бернардтың теология және миссионерлік мектебі Монро Питсфорд Трокэр Колледжі Эри Буффало Буффало Университеті, SUNY Эри Амхерст және Буффало Рочестер Университеті Монро Рочестер Вилла Мария Колледжі Эри Чиктовага

Негізгі жерлер

Батыс Нью-Йоркте екі маңызды көрікті жер бар. Ниагара шарлауы, әрине, Батыс Нью-Йорктегі ең танымал орын. Батыс Нью-Йорк пен Канаданың шекарасының бір бөлігін құрайтын шарлауық, туристер мен жергілікті тұрғындар үшін маңызды бағытқа айналды. Тағы бір, азырақ танымал көрікті жер – Летчворт мемлекеттік паркі. Рочестерден оңтүстікке қарай 35 шақырым қашықтықта орналасқан Летчворт мемлекеттік паркі «Шығыстың Ұлы каньоны» деп аталады. Кэттараугус округінің оңтүстігіндегі Аллегани мемлекеттік паркі кемпинг, жаяу серуендеу, коттедж жалға алу, жүзу және (қыс мезгілінде) қар мотоциклімен жүруге және тау шаңғысына арналған 65 000 акр демалыс алаңын ұсынады. Ол көбінесе Аллегани үнді резерватымен және оңтүстікте Аллегени ұлттық орманмен шектеседі. Батыс Нью-Йорк сонымен қатар Нью-Йорк штатының Джеймстаун қаласының жанында орналасқан Чаутаука институтының туған жері ретінде танымал. Джеймстаунда Люсиль Болл мен Дези Арназға арналған мұражай да бар. Шағын, бірақ маңызды тарихи орын – Нью-Йорктің Батавия қаласындағы Голландия жер кеңсесі. Ұлттық маңызы бар тарихи Ери каналының бойындағы көптеген қалаларда су жағасындағы әдемі саябақтар мен велосипед жолдары бар. Нью-Йорк штатының Мамфорд қаласындағы Genesee Country Village and Museum – жақсы танымал ашық ауадағы тарих мұражайы. Джордж Истман үйі Рочестерде орналасқан және ол әлемдегі ең көне фотография мұражайы. Теодор Рузвельттың ұлттық тарихи орны, жергілікті тұрғындар арасында Уилкокс сарайы деп белгілі, Буффалода орналасқан. Ол 1901 жылы Буффалода өткен Панамерикандық көрмеге қатысқан президент Уильям Маккинлинің қазасынан кейін Теодор Рузвельттің алғашқы президенттік қызметке кірісу рәсімі өткен орын. Genesee округіндегі Дариен көлі – ойын-сауық паркі және концерт алаңы, жаз мезгілінде танымал орын болып табылады және Батыс және Орталық Нью-Йорк, сондай-ақ Оңтүстік Онтариодан көптеген адамдарды тартады. Бұл Buffalo мен Rochester арасындағы орталық орналасқан жерінің арқасында аймақтың ең сәтті концерт алаңдарының біріне айналды.

Бейсбол

Батыстық Нью-Йоркте үш кіші лигалық бейсбол командасы ойнайды: «Буффало Бисонс» және «Рочестер Ред Уингс», екеуі де Triple A International League North Division-де ойнайды және сәйкесінше «Торонто Блю Джейс» және «Вашингтон Нэшнлз» командаларының филиалдары болып табылады. Колледждердің жазғы бейсболы аймақта кеңінен дамыған. Нью-Йорк колледждік бейсбол лигасының Батыс Нью-Йоркте бірнеше командасы бар («Ниагара Пауэр», «Уэллсвилл Нитрос», «Альфред Тандр», «Женева Ред Уингс», «Олеан Ойлерс» және «Вебстер Янкис»), сондай-ақ Perfect Game колледждік бейсбол лигасының да командалары бар («Джеймстаун Тарп Скункс» және бұрынғы кәсіби «Батавия Мукдогс»).

Футбол

Батыс Нью-Йорк штатында жартылай кәсіби және әуесқой футболға қатысатын бірнеше команда бар. Солтүстік-Шығыс Футбол Альянсы Буффало, Джеймстаун, Олеан және Линдонвилл қалаларындағы командаларды ұйымдастырады; Премьер-әуесқой Футбол Лигасы Оңтүстік Буффалодағы команданы басқарады.

Хоккей

Баффало Сэйбрз клубының жас ойыншыларды дамытуға арналған филиалы, Рочестер Американс, Американдық хоккей лигасында өнер көрсетеді.

Лакросс

Лакросс, ирокездердің дәстүрлі ұлттық спорты, аймақта кең таралған. Буффало Бандитс және Рочестер Найтхокс командалары Ұлттық лакросс лигасының үздіктер қатарында. 2008 жылдан 2017 жылға дейін лакросс жанкүйерлері жаз айларында Бас лакросс лигасының Рочестер Рэтлерс командасының ойындарын тамашалай алатын, сондай-ақ Сенека үндістерінің резервацияларындағы ареналарда бокс лакросс ойындарына қатыса алатын.

Футбол

Қазіргі уақытта Батыс Нью-Йоркте Басты Лига Футболда (кейде американдық спорт ландшафтындағы бесінші ірі лига деп саналады) команда жоқ, бірақ бұрын Рочестер жаңа кеңейту франшизасына үміткер ретінде қарастырылған, сондай-ақ MLS-тің алдындағы NASL лигасында «Рочестер Лансерс» командасы ойнаған. Рочестердің MLS командасын алу мүмкіндігі туралы болжамдар «Рочестер Риностың» салыстырмалы табысына байланысты болды. Алайда, кейін «Ринос» командасының көрермендер саны азайды, нәтижесінде 2018 жылы команда тоқтатылып, 2022 жылы төменгі футбол лигасында «Рочестер, Нью-Йорк ФК» ретінде қайта құрылды. Мұндай болжамдар 21-ғасырда да азайды, себебі MLS басқа ірі лига командалары жоқ мегаполистерде командаларды орналастырудан бас тартты және MLS кеңейту франшизалары үшін бәсекелестік күшейді. Бұрынғы «Ринос» франшизасы ең жақсысы ретінде танымал, себебі MLS командаларына бәсекелестік ашылғаннан бері US Open Кубогын жеңген MLS емес команда. Батыс Нью-Йорк «Ұлттық әйелдер футбол лигасы»нда «Батыс Нью-Йорк Флэш» командасымен өкілдік етілді, ол алғаш рет 2008 жылы W лигасынде ойнады. «Флэш», «Ринос» сияқты, үй ойындарын Рочестердегі Сахлен стадионында өткізді, бірақ Буффало маңында орналасқан. АҚШ футбол жұлдызы Эбби Уамбах «Флэш» командасының құрамында болды. 2017 жылы команда NWSL құқықтарын Солтүстік Каролинаға өткізіп, әуесқой команда деңгейіне түсті. Батыс Нью-Йорк аймағында «FC Buffalo» және қазіргі «Рочестер Лансерс» командалары бар, екеуі де NPSL-де өнер көрсетеді. Аймақта қазіргі уақытта жабық футболдан командалар жоқ. Бұрын аймақты «Буффало Стэллионс», «Буффало Близард» және тағы бір «Рочестер Лансерс» командалары өкілдік еткен.

Гольф

Батыс Нью-Йорк көптеген түрлі гольф алаңдары мен елдік клубтарға мекенжай болып табылады, оның ішінде: Оук Хилл елдік клубы, Гровер Кливленд гольф алаңы, Ниагара шарлауы елдік клубы, Хайд Парк гольф клубы, Парк елдік клубы, Бивер Айленд мемлекеттік паркінің гольф алаңы, Ривер Оук гольф клубы, Локуст Хилл және тағы да басқалары.

Автоспорт

Батыс Нью-Йоркте бірнеше автоспорт тректері жұмыс істейді. Олардың ең танымалсы – NASCAR санкциясы бар Голландия спидвейі (қазіргі уақытта Whelen All American Series жарыстарын қабылдайды). Басқа, көбінесе топырақты трассалар: Бастидегі Stateline Speedway, Литтл Валлидегі Little Valley Speedway, Фридомдағы Freedom Raceway, Хамфридегі Chapel Hill Raceway, Рансомвиллдегі Ransomville Speedway және Канандайгуадағы Canandaigua Motorsports Park. Соңғысында 2014 жылы NASCAR драйвері Тони Стюарт спринт машинасымен жарыс барысында қарсыласы Кевин Уордты қағып өлтірген еді.

Колледж және жоғары мектеп спорттары

Колледж хоккейінің де жанкүйерлері бар, Канисиус колледжі, Ниагара университеті және Рочестер технология институты I дивизион деңгейінде өнер көрсетеді, ал тағы бірнеше команда (соның ішінде SUNY мектептерінің көпшілігі) III дивизионда және/немесе ACHA-да бақ сынасады. Колледж баскетбол командалары аймақта кеңінен таралған. I дивизиондағы төрт команда «Үлкен Төрттік» деп аталады, оларға Канисиус Алтын Гриффинс, Ниагара Муржуйлы Бүркіттер, UB Bulls және Сент-Бонавентура Боннис кіреді. UB I дивизионға көтерілгенге дейін, қалған үш мектеп – барлық рим-католик оқу орындары – «Кішкентай Үштік» деп танылған. Ерлер командаларынан өзге, UB және Сент-Бонавентура әйелдер баскетбол командалары 2010 жылдары ұлттық деңгейде жетістіктерге қол жеткізді. Колледж футболында бәсекелестік азырақ; Division I Bowl Subdivision-да тек бір команда бар, ол – Нью-Йорк мемлекеттік университетінің Буффалодағы UB Bulls командасы. Эри қауымдық колледжі жасөспірімдер футболынан «Катс» деген команданы ұстаса, Буффало штаты, Брокпорт штаты, Рочестер университеті, Сент-Джон Фишер колледжі, Альфред штаты және Альфред университеті III дивизион деңгейінде өнер көрсетеді. Үлкен Рочестер – АҚШ-та NCAA I дивизионының толыққанды спорттық бағдарламасына ие колледж немесе университеті жоқ ең ірі қалалық аймақ. Рочестер технология институты I дивизионда тек ерлер мен әйелдер арасындағы шайбалы хоккейден бәсекелеседі, сондықтан спорттық стипендия ұсына алмайды. Мемлекеттік жоғары мектептердің спорт командалары Нью-Йорк штатының жоғары мектептер аралық спорт қауымдастығының 5 (Рочестер аймағы) және 6 (Буффало аймағы) бөлімдерінде жарысады. Батыс Нью-Йорктегі католик мектептері Монсеньор Мартин спорт қауымдастығында бақ сынасады.