Кіріспе
1969 жылғы балалар сурет кітабы
Мұрынды жаппай қорғамайтын қорғаныш көзілдіріктерінің түрлері
Goggles немесе қауіпсіздік көзілдіріктері – көзге шашыраған бөлшектер, су немесе химиялық заттардың тиюін болдырмау үшін көздің айналасын қоршап немесе қорғайтын қорғаныш көзілдіріктерінің түрлері. Олар химия зертханаларында және ағаш өңдеуде қолданылады. Сонымен қатар, олар көбінесе қар спортында және жүзуде де қолданылады. Көзді зақымдаудан сақтау үшін бұрғылар немесе тізбекті аралар сияқты электр құралдарын пайдаланғанда көзілдірік кию жиі кездеседі. Көру қабілеті бұзылғандар үшін рецепт бойынша жасалған көзілдіріктердің көптеген түрлері бар.
Тарих
Инуиттер мен юпиктер қар соқпау үшін карибудың мүйізінен, ағаштан және қабықтан қар көзілдірігін ойып жасаған. Көздіріктер пайдаланушының бетіне дұрыс жабысу үшін иілген, ал мұрынға орын беру үшін артқы жағында үлкен ойық болған. Көздіріктерге аз мөлшерде жарық кіретін жұқа тілік салынған, бұл ультракүлгін сәулелердің әсерін азайтуға көмектескен. Көздіріктерді карибудың сіңірінен жасалған баумен басына бекітіп тартқан. 20-шы ғасырдың басында, ашық автомобильдердің жүргізушілері шаң мен желден көздерін қорғау үшін көзілдірік киген. Сол сияқты, 1903 жылы ұшақ ойлап табылғаннан кейінгі он жылдың ішінде, ұшақтардың жылдамдығы артқан сайын және биіктіктегі жәндіктерден қорғану үшін де көзілдірік қажет болды. 1903 жылы Сэмюэл Лэнглидің аэродинамикалық аппаратын ұшыруға жасаған сәтсіз әрекетінде Чарльз Мэнли көзілдірік киген алғашқы ұшқыш болған деседі.
Түрлері
Қамқоршы көзге қойылатын талаптар қолданылуына байланысты әр түрлі болады. Кейбір мысалдар: Суық ауа райы: Қазіргі заманғы суық ауа райы көз айнектерінің көпшілігі ішкі жағы "буланудан" сақтау үшін екі қабатты линзаға ие. Тек бір ғана линзамен ішкі су буы линзаға конденсацияланады, өйткені линза будан суық, бірақ тұманға қарсы заттарды қолдануға болады. Екі қабатты линзаның негізі - ішкі линзаның жылы, ал сыртқы линзаның суық болуы. Ішкі линзаның температурасы ішкі су буының температурасына жақын болған кезде бу конденсацияланбауы керек. Алайда, егер су буы линзаның қабаттары арасында болса, линзалар арасында конденсация пайда болуы мүмкін және одан құтылу мүмкін емес; сондықтан дұрыс жасалған және күтіп ұсталған қос қабатты линзалар су буының линзалар арасына кіруіне жол бермеу үшін ауа өткізбейтін болуы керек. Жүзу: Судың, мысалы, мұхитта жүзу кезінде тұзды судың немесе бассейнде жүзу кезінде хлорланған судың көзді тітіркендіруіне немесе көруді бұрмалауына жол бермеу үшін су өткізбейтін болуы керек. Жүзушілерге су астында анық көруге мүмкіндік береді. Олар су астында бірнеше метрден артық қолдануға жарамсыз, өйткені су қысымы оларды бетке қатты қысады. (Бұл шектен төмен болса, суға түсу үшін масканы қолдану керек, ол пайдаланушыға мұрын арқылы ауа шығарып, қысымды теңестіруге мүмкіндік береді.) Бұған мысал ретінде шведтік көздіктерді келтіруге болады. Электр құралдар: металл, ағаш, пластик, бетон және т.б. бөлшектердің көзге тиіп кетуіне немесе тесуіне жол бермейтін, сынбайтын материалдан, әдетте поликарбонаттан жасалуы керек. Әдетте, көздіктің ішінде тердің жиналып, бетін тұманға айналдырмауы үшін желдету жүйесі бар. Жарық шамдары: Жарық шамдарды қолданған кезде немесе олардың жанында көзді жарықтан, ұшқан ұшқырлардан және ыстық металл шашырауынан қорғайды. Олар доғалы дәнекерлеу үшін дұрыс сүзгілер емес. Дәнекерлеу көзілдірігі: Дәнекерлеу немесе кесу кезінде көзді қорғау үшін барлық көзілдіріктерді қамтиды. Олар қалдықтардан, дәнекерлеуден болатын жылудан және тиісті сүзгілермен дәнекерлеуден болатын оптикалық сәуледен қорғайды, әйтпесе ол доға көзін тудыруы мүмкін. Мотоциклмен жүру және басқа да ашық ауада жүру: Көзге жәндіктер мен шаңның түсуін болдырмайды. Зертханалық және ғылыми-зерттеу: Химиялық шашыраудың көзге түсуін болдырмау үшін соққыға төзімділікті жанама қалқандармен біріктіреді. Сондай-ақ EN 207 (Еуропа) және ANSI Z 136 (АҚШ) стандарттарына сәйкес келетін лазерлік қорғаныс болуы мүмкін. Бұған мысал ретінде қызыл бейімделу көзілдірігін келтіруге болады. Ракетбол: көзді жабық жерде шайқалатын ракеткадан және қатты резеңке доптың соққысынан қорғайды. Қысқы спорт түрлері: Көзді жарықтан және жерден ұшып келетін мұздық бөлшектерден қорғайды. Екі линзалы тұманға қарсы шаңғы көзілдірігін Роберт Эрл "Боб" Смит ойлап тапты және патенттеді. Көрінетін жарық беру (VLT) немесе S мәні - линза арқылы жіберілетін жарықтың пайыздық мөлшерін сипаттайды. Астрономия және метеорология: көздің қараңғыға бейімделуіне көмектесу үшін түнде сыртқа шықпай тұрып қараңғыға бейімделетін көздік қолданылады. Баскетбол: бірнеше НБА ойыншылары ойын кезінде көздік киген, соның ішінде Карим Абдул Джаббар, Джеймс Ворти, Хорас Грант, Курт Рамбис және Амаре Стоудемир; олар баскетбол досын алуға тырысқанда, көзін қиып алудан немесе соғудан сақтайды. Көп жағдайда ойыншы көзге одан әрі зақым келтірудің алдын алу үшін қорғаныш көзілдірігін кие бастайды. Гейлдік гандбол және сквош: көздіктер шардан зақымданудан қорғау үшін киіледі. Бұл спорт түрінде қолданылатын доп көздің қуысынан кішірек, яғни ол көздің шарына тікелей соға алады. Авиация: Ескі биплан сияқты ашық пилот кабинасы бар ұшақтарда Амелия Эрхарт пен Чарльз Кингсфорд Смит сияқты авиаторлар желден қорғайтын көздік киетін және олар әлі күнге дейін қолданылады. Бұған мысал ретінде AN 6530 көздіктерін келтіруге болады. Виртуалды шындық: Виртуалды шындық гарнитурасы, кейде "көздік" деп аталады, компьютер шығысын көрсету үшін визуалды интерфейсті айналдырады. Әдетте компьютерлік дисплейдегі ақпарат нақты әлемдегі ортаның үш өлшемді бейнесі ретінде ұсынылады. Маскүнемдік: Психоактивті дәрі-дәрмектердің, әсіресе алкогольдің көру қабілетін өзгертетін әсерін симуляциялауға арналған көздік. Мысалы, Fatal Vision көзілдігі. Өлімге әкелетін көздіктерді қолданудың кейінірек адамдардың нашақорлықпен айналысу ықтималдығына пайдалы әсері бар екенін көрсететін ешқандай зерттеулер жоқ.
Cold weather: Most modern cold weather goggles have two layers of lens to prevent the interior from becoming "foggy". With only a single lens, the interior water vapor condenses onto the lens because the lens is colder than the vapor, although anti fog agents can be used. The reasoning behind the dual layer lens is that the inner lens will be warm while the outer lens will be cold. As long as the temperature of the inner lens is close to that of the interior water vapor, the vapor should not condense. However, if water vapor gets between the layers of the lens, condensation can occur between the lenses and is almost impossible to get rid of; thus, properly constructed and maintained dual layer lenses should be airtight to prevent water vapor from entering between the lenses. Swimming: Must be watertight to prevent water, such as salt water when swimming in the ocean, or chlorinated water when swimming in a pool, from irritating the eyes or blurring vision. Allow swimmers to see clearly underwater. They will not be usable more than a few feet underwater, because the water pressure will press them tightly against the face. (Below this limit, a diving mask must be used, which allows the user to equalize pressure by exhaling air through the nose.) Examples of these include Swedish goggles. Power tools: Must be made of an unbreakable material that prevents chunks of metal, wood, plastic, concrete, and so on from hitting or piercing the eye, usually polycarbonate. Usually has some sort of ventilation to prevent sweat from building up inside the goggles and fogging the surface. Blowtorch goggles: These protect the eyes from glare and flying sparks and hot metal splashes while using or near a blowtorch. They are not the correct filters for arc welding. Welding goggles: Includes all goggles for eye protection during welding or cutting. They provide protection against debris, the heat from welding, and, with the proper filters, the optical radiation resulting from the welding, which can otherwise cause arc eye. Motorcycle riding and other open air activities: Prevents insects, dust, and so on from hitting the eyes. Laboratory and research: Combines impact resistance with side shields to prevent chemical splashes reaching the eyes. May also include laser protection which would be covered by EN 207 (Europe) and ANSI Z 136 (United States). Examples of these include red adaptation goggles. Racquetball: Protect the eyes from racquets swinging in an enclosed area and from impact from hard rubber ball. Winter sports: Protect the eyes from glare and from icy particles flying up from the ground. Double lens anti fog ski goggles were invented and patented by Robert Earl "Bob" Smith. Visible Light Transmission (VLT) or S value describes the percentage of light allowed through the lens. Astronomy and meteorology: dark adaptor goggles are used before going outside at night, in order to help the eyes adapt to the dark. Basketball: Several NBA players have worn goggles during play, including Kareem Abdul Jabbar, James Worthy, Horace Grant, Kurt Rambis and Amar'e Stoudemire; they prevent a fellow player from scratching or hitting the eyes when trying to grab the basketball. In most circumstances, a player starts wearing protective goggles to prevent further injury to the eyes. Gaelic handball and squash: goggles are worn to protect the eye from injury by the ball. The ball used in these sports is smaller than the eye socket, meaning that it can strike the eyeball directly. Aviation: In open cockpit aircraft, such as old biplanes, aviators, such as Amelia Earhart and Charles Kingsford Smith, would wear goggles to help protect from the wind and are still in use today. Examples of these include the AN 6530 goggles. Virtual reality: A virtual reality headset, sometimes called "goggles", is a wrap around visual interface to display computer output. Commonly the computer display information is presented as a three dimensional representation of real world environments. Drunkenness: Goggles designed to simulate the vision altering effects of psychoactive drugs, in particular alcohol. Examples include Fatal Vision goggles. There are no studies that have found beneficial effects of use of fatal vision goggles on the likelihood that individuals will later engage in impaired driving.
Мода
Көбінесе кибергоф субмәдениетінің бір бөлігі ретінде, белгілі бір субмәдениеттерде көздік киім жиі сәндік мақсатта тағылады. Олар көбінесе көзге немесе маңдайға бекітіледі, осы арқылы "төспес" деп аталатын ұзын, көбінесе жарқын түсті, синтетикалық шаштықтарды ұстап тұрады. Стимпанк жанры немесе субмәдениетінің жанкүйерлері де, әсіресе тікелей рөлдік ойындар кезінде стимпанк стиліндегі көздік киімді жиі тағады. Көздік киім аниме және манга кейіпкерлері үшін де сәндік элемент ретінде жиі қолданылады. Мысалы, Digimon анимесіндегі команда жетекшілерінің ерекше белгісі – көздік киім тағу. Басқа да танымал кейіпкерлер, көздік киім тағатындар: жас Наруто Узумаки және Конохамару (Naruto), Мэтт (Death Note) және Усопп (One Piece).
Адам емес
Жылдамдыққа негізделген, мысалы, ат жарысы сияқты спорт түрлерінде қолданылатын жылқылар үшін көздік шешімдер қолжетімді. Жылқыға мініп, бұқамен күрестің кейбір дәстүрлерінде жылқының көзіне қорғаныш мата салынуы мүмкін. Көздік шешімдер қатал жағдайларда, мысалы, құмды дауылдарда және тікұшақтардың роторлық ағынында қорғану үшін әскери қызметтегі иттерге де қолданылған.