Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Иван Иванович Соллертинский (3 желтоқсан 1902, Витебск – 11 ақпан 1944, Новосибирск) – совет полиматы. Ол тіл білімі, театр, әдебиет, тарих және филология салаларындағы мамандықтармен айналысты, бірақ музыкалық салада сыншы және музыкатанушы ретіндегі еңбектерімен танымал болды. Ол Ленинград консерваториясының профессоры, Ленинград филармониясының көркемдік жетекшісі және белгілі шешен болды. Осы лауазымдарында ол Кеңес Одағында Малердің музыкасын белсенді түрде насихаттады. Соллертинский балетке де қызығушылық танытты және 1930 жылдары осы тақырыпта мақалалар жазды, сонымен қатар Ленинград хореография институтында балет тарихын оқытты. Қазіргі замандастарының айтуынша, әсіресе Ираклий Андрониковтың пікірінше, ол керемет жадқа ие болған және 26 тіл мен 100 диалектте сөйлеген. Дегенмен, Николай Малко Соллертинскийдің 32 тілде сөйлей білгенін, олардың кейбіреулері диалекттер саналғанын мәлімдеді.
Ivan Ivanovich Sollertinsky (3 December 1902 in Vitebsk – 11 February 1944 in Novosibirsk) (Cyrillic: Ива́н Ива́нович Соллерти́нский) was a Soviet polymath. He specialized in fields including linguistics, theatre, literature, history, and philology, but was most known for his work in the musical field as a critic and musicologist. He was a professor at the Leningrad Conservatory, as well as an artistic director of the Leningrad Philharmonic, and a prominent orator. In these capacities, he was an active promoter of Mahler's music in the Soviet Union. Sollertinsky was also interested in ballet and often wrote essays on the subject during the 1930s, along with teaching ballet history at the Leningrad Choreographic Institute. According to contemporaries – most famously Irakly Andronikov – he had a phenomenal memory, and supposedly spoke 26 languages and 100 dialects. However, Nikolai Malko claimed that Sollertinsky was able to speak 32 languages, some of which were also considered dialects.
Өмірбаян
Соллертинскийдің әкесі, Иван Иванович Соллертинский, орыс православие дін қызметкерлерінің отбасынан шыққан, судья, жеке кеңесші және сенатор болып қызмет атқарған. Оның анасы Екатерина Иосифовна Бобашинская, оның отбасы Сас әулетінің ақсүйек тармағына жатқан. Жастайынан Михаил Бахтинмен танысып, оның философиялық мәжілістеріне қатысқан. Витебскіден Ленинградқа көшкеннен кейін Соллертинский Ленинград университетінің роман-герман филологиясы мамандығын бітіріп, испан тілі мен әдебиеті, әсіресе Сервантестің шығармаларын зерттеген. 1927 жылы Дмитрий Шостаковичпен жақын дос болып, оны Малердің шығармаларымен таныстырды, бұл оның композициялық стиліне зор әсер етті. Шостаковичтің 1927-1944 жылдар аралығында Соллертинскийге жазған хаттары композитордың тұлғасының көптеген жақтарын, өткір пікірлерін және терең осалдықтарын көрсетеді. Соллертинский Шостаковичтің «Мценск ауданының Леди Макбет» операсын қолдап, 1934 жылы «Рабочий и Театр» («Жұмысшы және Театр») газетінде жарияланған рецензиясында «Совет музыка мәдениетіне зор үлес» деп бағалаған. 1936 жылы Шостаковичтің алғашқы сыналысқа ұшырауынан кейін «Правда» газеті Соллертинскийді «формализмнің жыршысы» деп атады. «Леди Макбетке» сын күшейгеннен кейін Соллертинскийге бұрынғы мәлімдемелерінен бас тартуға қысым көрсетілді, өйткені оның Шостаковичтің «формалистік» музыкалық стиліне батыс композиторларының шығармалары арқылы әсер еткені айтылды. Соллертинский мен Шостаковичтің ортақ досы Исаак Гликманның сөзіне қарағанда, Соллертинский Шостакович өтінгенше «Леди Макбетті» сынамаған, өйткені оның қауіпсіздігіне алаңдаған. Соллертинский «Леди Макбет» туралы оң пікірлерін қайтарып алғаннан кейін, Кавказ аймағының фольклорын және грузин тілін зерттейтінін мәлімдеді, мүмкін Грузияның тумасы Сталинге жақындасу үшін. Бұл сыналыс Шостакович пен Соллертинскийдің достығына зиян келтірмесе де, олар 1936 жылы «Дон Кихот» балетін қою жоспарларынан бас тартты. 1944 жылдың 10 ақпанына қараған түні денсаулығы нашарлаған Соллертинский дирижер А. П. Новиковтың үйінде қалды. Ол 41 жасында ұйқыда қайтыс болды және Зайельцовское зиратында жерленді. Оның жерлеу рәсіміне оның шәкірттері, әріптестері және шығармашылығының жанкүйерлері қатысты. Шостакович екінші фортепиано триосын (op. 67, 1943 жылдың желтоқсанында бастау алған) Соллертинскийдің жадына арнады. Трионан екінші бөлім, Соллертинскийдің әпкесі Екатерина Ивановнаның айтуынша, оның арнауының «музыкалық портреті» сияқты көрінеді, ал үшінші бөлімі, пасакалия түрінде, салтанатты азалы жыр болып табылады. Төртінші және ең танымал бөлімінде клезмер музыкасының мотивтері қолданылған, бұл Холокост құрбандарына сілтеме болуы мүмкін, өйткені сол кезде геноцид туралы хабарлар Кеңес Одағына жете бастаған. Бұл Соллертинскийдің туған жері Витебске де сілтеме болуы мүмкін, ол атақты еврей суретшісі Марк Шагалмен байланысты болды және 1941 жылғы Витебск геттосының қырғынына дейін үлкен еврей халқына ие болды. Шостаковичтің 1960 жылғы 8-ші скрипкалық квартетінде де клезмер мотивтері пайда болады. Шостаковичтің Пастернак аударған Шекспирдің 66-шы сонетіне жазған алты романсы Соллертинскийге де арналған.
Sollertinsky's father, Ivan Ivanovich Sollertinsky, came from a family of Russian Orthodox priests and served as a presiding judge, a privy councillor and a senator. His mother was Ekaterina Iosifovna Bobashinskaya, whose family belonged to a noble szlachta branch of the House of Sas. Early in life he met Mikhail Bakhtin and took part in his philosophical meetings. After moving from Vitebsk to Leningrad, Sollertinsky graduated from the Leningrad University with a degree in Romano Germanic philology, specializing in Spanish language and literature, particularly the works of Cervantes. In 1927 he became close friends with Dmitri Shostakovich, and is credited with introducing him to the works of Mahler, which had a profound impact on his composition style. Shostakovich's letters to Sollertinsky, written from 1927 1944, reveal many aspects of the composer's personality seen in few other sources, along with sharp opinions and crippling vulnerabilities. Sollertinsky supported Shostakovich's opera, Lady Macbeth of the Mtsensk District, writing that it was an "enormous contribution to Soviet musical culture" in his 1934 review of it in Rabochii i Teatr (English: "Workers and Theatre"). In the wake of Shostakovich's first denunciation in 1936, Sollertinsky was called "the troubadour of formalism" by Pravda. Criticism of Lady Macbeth grew after its denunciation, resulting in mounting pressure on Sollertinsky to recant his previous statements, as he was largely blamed for influencing Shostakovich's "formalist" musical style by introducing him to the works of western composers. According to Isaak Glikman, a mutual friend of both Sollertinsky and Shostakovich, Sollertinsky did not denounce Lady Macbeth until Shostakovich told him to, out of concern for his safety. Once he retracted his previous positive statements on Lady Macbeth, Sollertinsky claimed that he would instead study the folklore of the Caucasus region and the Georgian language, perhaps to appeal to Stalin, a native of Georgia. While the denunciation did not deter Shostakovich and Sollertinsky's friendship, they did abandon plans to collaborate on a ballet adaptation of Don Quixote in 1936. On the night of February 10, 1944, Sollertinsky, feeling unwell, stayed at the house of the conductor A. P. Novikov. He died in his sleep at the age of 41 and was buried at the Zayeltsovskoye Cemetery. His funeral was attended by his students, colleagues, and admirers of his work. Shostakovich dedicated his Second Piano Trio op. 67 (started December 1943) to the memory of Sollertinsky. The lively second movement of the Trio, according to Sollertinsky's sister, Ekaterina Ivanovna, appears to be a "musical portrait" of its dedicatee, while the third movement, in Passacaglia form, is a solemn dirge. The fourth and most famous movement uses klezmer inspired themes, a possible reference to the victims of the Holocaust, due to the fact that news of the genocide was reaching the Soviet Union at the time. It may also be interpreted as a reference to Sollertinsky's birthplace of Vitebsk, which was associated with famous Jewish artist Marc Chagall, and had a sizeable Jewish population until the Vitebsk Ghetto Massacre of 1941, a Nazi atrocity which took place in the city during the war; the klezmer theme is quoted in Shostakovich's 1960 String Quartet no. 8. Shostakovich's setting of Pasternak's translation of Shakespeare Sonnet no. 66 in his Six Romances on Verses by English Poets is dedicated to Sollertinsky as well.