Кіріспе
Бразилиялық кинорежиссер, актер және жазушы (1939–1981)
Глаубер де Андраде Роша (14 наурыз 1939 – 22 тамыз 1981) – бразилиялық кинорежиссер, актер және сценарист. Ол бразилиялық киноның ең ықпалды кинорежиссерлерінің бірі және Cinema Novo қозғалысының негізгі тұлғасы болды. Оның "Қара Құдай, Ақ Шайтан" және "Сарқылып бара жатқан жер" фильмдері бразилиялық кинематография тарихындағы ең маңызды туындылардың қатарында саналады. Abraccine оларды барлық уақыттағы екінші және бесінші үздік бразилиялық фильмдер деп таңдады. Рошаның есімдері Abraccine тізіміндегі ең көп фильмге (5 фильм) ие екендігі де ерекше аталады. Рошаның фильмдері авангардтық және тәжірибелік сипатқа ие, оны жаңа толқынның жарқын өкіліне айналдырды. Оның туындыларындағы саяси мәселелер көтеріледі, көбінесе үшінші әлем елдерінің жағдайы бейнеленеді, Роша өзінің "Аштықтың эстетикасы" (Estética da Fome) эссесінде оны метафоралық және объективті түрде "аштық" деп сипаттаған. Роша 1969 жылы Канн кинофестивалінде "Антонио дас Морт" фильмі үшін "Ең жақсы режиссура" сыйлығын, ал 1977 жылы "Ди" қысқаметражды фильмі үшін арнайы жюри сыйлығын жеңіп алды. Рошаның үш фильмі "Алтын пальма" сыйлығына үміткер болды, соның ішінде "Сарқылып бара жатқан жер" фильмі 1967 жылы Канн кинофестивалінде FIPRESCI сыйлығымен және сол жылы Локарно кинофестивалінің Гран-при сыйлығымен марапатталды.
Өмірбаян
Роша Бразилияның Баия штатындағы Витория-да-Конкиста қаласында дүниеге келді. 9 жасында отбасымен Сальвадорға көшіп барды, онда танымал пресвитериан мектебінде оқыды. Жасөспірім шағында өнерге, әсіресе театр мен киноға қызығушылық танытып, тіпті драма үйірмесіне қосылды. Ол сондай-ақ саясатқа белсенді қатысты, бұл оның туындыларына зор әсер етті. Бразилиялық радикалды солшылдардың мүшесі ретінде, ол 1950-ші жылдардың соңында капитализмге қарсы халық революциясын жариялаған және ақшаны жоюды ұстанып, басқа да талаптарды қойған саяси партия құруға көмектесті. 16 жасында ол жергілікті газетке тілші болып жұмыс істеді және киносыншы ретінде өзін таныстырды. Кейін шамамен екі жыл құқық факультетінде оқыды. 1959 жылы бірнеше жобада ассистент болып жұмыс істегеннен кейін, ол өзінің алғашқы қысқаметражды фильмін – "Pátio" фильмін түсірді. Баияда сыншыл және көркемдік еңбектері үшін танымал болғаннан кейін, Роша колледжді тастап, журналистикамен және кино жасаумен айналысуға шешім қабылдады. Ол "Қара Құдай, Ақ Шайтан" (1964) фильмінен тұратын трилогиясымен әйгілі, бұл фильм, мүмкін, оның ең танымал туындысы, "Алтын Пальма" сыйлығына ие болды, сондай-ақ "Баураған Жер" (1967) және "Антонио дас Мортес" (1969) Канн кинофестивалінде "Ең үздік режиссер" сыйлығын жеңіп алды. Оның фильмдері саяси тақырыптарымен, мистика мен фольклордың үйлесімімен, сондай-ақ ерекше стилі мен түсірілімдерімен танымал болды. Роша барлық уақыттағы ең ұлы бразилиялық режиссерлердің бірі және "Кино Жаңасы" қозғалысының көшбасшысы ретінде есептеледі, сонымен қатар тұрақты дау-дамайдың қатысушысы болды. Бірде ол XIV Людовиктің атақты сөзін қайталап: "Мен – "Кино Жаңасы"мын" деді. "Le Monde" газетіне берген сұхбатында Роша: "Менің бразилиялық фильмдерім – менің буынымның арман мен үміттерге толы болған кезеңіне жатады. Олар ынта-жігерге, сенімге, күреске толы және Бразилияға деген махаббатымнан шабыт алды" деді. 1969 жылы ол 6-шы Мәскеу халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды. Келесі жылы Роша Дзига Вертов тобының "Шығыстан соққан жел" фильмінде шағын рөлде ойнады. Жан-Люк Годардтың фильмнің бір бөлігін түсіруге шақыруын қабылдамағаннан кейін, Роша саяси киноның бағытын, атап айтқанда "Кино Жаңасын" көрсететін тоғысқа тұрған адам ретінде пайда болды. 1971 жылы Бразилияның әскери диктатурасы кезінде ол елден ерікті түрде эмиграцияға кетіп, Испания, Чили және Франция сияқты елдерде тұрды, соңында португалдық Ривьераға, португалдық режиссер Мануэль Карвалейроның көмегімен көшіп барды. Өпкесінің жұқпалы ауруына байланысты емделу үшін Лиссабоннан Рио-де-Жанейроға ауыстырылғанға дейін ол толыққанды үйіне оралған жоқ. Роша ауруханада бірнеше күн қарсылық көрсетті, бірақ 1981 жылдың 22 тамызында 42 жасында қайтыс болды. Ол үш рет үйленген және бес баласы бар. Оның қызы Ава – әнші-сазгер.