Кіріспе
Атланта жорығы – 1864 жылдың жазында АҚШ Азамат соғысының Батыс театрында Солтүстік-Батыс Джорджия және Атланта төңірегінде болған шайқастар сериясы. Одақтың генерал-майоры Уильям Текумсе Шерман 1864 жылдың мамыр айынан бастап Теннесси штатының Чаттануга маңынан Джорджияға басып кірді, оған Конфедерация генералы Джозеф Э. Джонстон қарсылық көрсетті. Джонстонның Теннесси армиясы Шерман әскерлерінің бір-бірінен кейін жасаған қанаттық маневрлерінің нәтижесінде Атлантаға қарай шегінді. Шілде айында Конфедерация президенті Джефферсон Дэвис Джонстонды одан да белсенді генерал Джон Белл Худпен ауыстырды, ол Одақ армиясына бірнеше қымбатқа түсетін тікелей шабуылдар жасады. Худтың армиясы соңында Атлантада қоршауға алынды және қала 2 қыркүйекте түсті, бұл Шерманның Теңізге жорығына жағдай жасады және соғыстың аяқталуын жеделдетті.
The Atlanta campaign was a series of battles fought in the Western Theater of the American Civil War throughout northwest Georgia and the area around Atlanta during the summer of 1864. Union Maj. Gen. William Tecumseh Sherman invaded Georgia from the vicinity of Chattanooga, Tennessee, beginning in May 1864, opposed by the Confederate general Joseph E. Johnston. Johnston's Army of Tennessee withdrew toward Atlanta in the face of successive flanking maneuvers by Sherman's group of armies. In July, the Confederate president, Jefferson Davis, replaced Johnston with the more aggressive General John Bell Hood, who began challenging the Union Army in a series of costly frontal assaults. Hood's army was eventually besieged in Atlanta and the city fell on September 2, setting the stage for Sherman's March to the Sea and hastening the end of the war.
Әскери жағдай
Атланта науқаны 1863 жылдың қараша айында Чаттануга үшін болған шайқастарда Одақтың жеңісінен кейін басталды; Чаттануга "Оңтүстікке қақпа" деп белгілі болды және оны басып алу осы қақпаны ашты. Улисс С. Грант барлық Одақ әскерлерінің бас қолбасшысы болып тағайындалғаннан кейін, ол Батыс майданындағы өзінің сенімді серігі Уильям Т. Шерманды Батыс армиясына жетекші етіп тағайындады. Гранттың стратегиясы – бірнеше үйлестірілген шабуылдар арқылы Конфедерацияға қысым көрсету болды. Ол, Джордж Г. Мид, Бенджамин Батлер, Франц Сигел, Джордж Крук және Уильям В. Аверелл Вирджинияда Роберт Лиге қарсы шабуылдағанда, ал Натаниел Банкс Алабама штатындағы Мобильді басып алуға тырысқанда, Шерманға Джонстон армиясын жеңу, Атлантаны басып алу және Грузия мен Конфедерацияның орталық аймақтарына шабуыл жасау міндеті жүктелді.
Рокки Фэйс Ридж (7-13 мамыр 1864)
Джонстон әскерін Роки-Фейс-Ридж тауларының ұзын, биік жотасына бекітіп, шығысқа қарай Кроу-Вэлли арқылы жылжыды. Шерман бұрынғысынан өзінің күшінің басым бөлігімен Конфедерацияның мықты бекінісіне қарсы көрсетілім жасауға шешім қабылдады, ал кішкентай бөлігін оң жақтан, Snake Creek Gap арқылы Джорджия штатындағы Ресака қаласындағы Батыс және Атлантика темір жолына шабуылдау үшін жіберді. Одақ әскері жеткілікті күшпен оңтүстікке қарай Конфедерацияның байланыс жолдарын кесіп, Джонстонды оларға шабуыл жасауға немесе қиын жерлер арқылы жылжып жатқан әскерін таратуға мәжбүрлей алатын еді. Одақтың үлкен күштері жаумен Базард Руст (Милл Крик Геп) және Дуг Гепте шайқасты. Осы уақытта Макферсон басқаратын үшінші колонна Елік сағасы ойысынан ешкім байқамай өтіп, 9 мамырда Ресаканың шетіне жетті, онда олар кішкентай конфедерациялық күшті кездестірді. Жеңіліске ұшырар опасынан қорқып, Макферсон Шерманның бұйрығына сәйкес колоннасын кері қайтарды. 10 мамырда Шерман өзінің көптеген әскерін алып, Макферсонға қосылып Ресаканы басып алуға шешім қабылдады. Ертесі күні, Шерманның әскері Роки-Фейс-Ридж алдындағы позицияларынан шегініп бара жатқанын көрген Джонстон оңтүстікке қарай Ресакаға қарай қайта шегінді. Осылайша Джонстонға қарсы Шерманның флангтік маневрлерінің біріншісі басталды; Шерман осы тактикада осыншалықты шебер болды, оның әскерлері Шерман "қажет болса, тозақтан шайтанды да айналып өте алады" деп мақтанды. Джонстон ұстаған әрбір позициядан қанатын орап, соңында қолбасшылықтан алынды. Дегенмен, науқанның алғашқы шайқасында конфедерациялықтарды жою немесе оларды дезорганизациялау мүмкіндігі қанағаттандырылмады.
Ресака (13-15 мамыр)
Одақ әскерлері Ресака маңындағы Конфедерацияның бекіністерін сынап, олардың орналасқан жерін анықтауға тырысты. 14 мамырда кең ауқымды шайқас болды, және Одақ әскерлері көбінесе қайтарылды, бірақ Джонстонның оң фланкінде Шерман өзінің мүмкіндігін толыққанды пайдаланбады. 15 мамырда екі тарапқа да ешқандай артықшылық бермей шайқас жалғасты, содан кейін Шерман Лей Ферридегі Оостанаула өзенінен Джонстонның көліктік жабдықтау желісіне қарай күш жіберді. Одақтың бұл қимылын тоқтатуға шамасы келмей, Джонстон шегінуге мәжбүр болды.
Адайрсвилл (17 мамыр)
Джонстон армиясы оңтүстікке қарай шегінді, ал Шерман оларды қуды. Калхунның оңтүстігінде жақсы қорғаныс позициясын таба алмаған Джонстон, Конфедерация атқыштары шеберлікпен арттық күзету шайқасын жүргізіп жатқанда Адерсвиллге қарай жол тартты. 17 мамырда Хауардтың IV корпусы Адерсвиллден шамамен 3 километр солтүстікке жылжу кезінде Харди корпусының бекініп алған жаяу әскерімен кездесті. Үш одақтық дивизия шайқасқа дайындалды, бірақ Томас қараңғылықтың басталуына байланысты оларды тоқтатты. Шерман содан кейін келесі күні Джонстонға шабуыл жасау үшін әскерін Адерсвилл аймағында шоғырландырды. Джонстон бастапқыда Адерсвиллде әскерін жаюға және қанаттарын төбелерге бекітуге қолайлы кеңдіктегі аңғар табатынын күткен, бірақ аңғар тым кең болғандықтан Джонстон шегініп, қайта орналасты.
Жаңа Үміт шіркеуі (25-26 мамыр)
Джонстон 19-20 мамыр аралығында Аллатуна асуына шегінгеннен кейін, Шерман оған шабуыл жасау тым қымбатқа түсетініне көз жеткізді, сондықтан Джонстонның сол қанатын айналып, Далласқа қарай жылдам жорық жасауға бел буды. Джонстон Шерманның әрекетін болжап, Нью-Хоуп шіркеуінде одақ әскерлерімен кездесті. Шерман Джонстонның күші шамалы деп жаңылысып, Хукердің XX корпусына шабуылға түсуге бұйрық берді. Бұл корпус ауыр қатысуларға ұшырады. 26 мамырда екі тарап та бекініске кірісті.
Даллас (26 мамыр - 1 маусым)
Шерманның әскері Конфедерацияның қорғаныс шебін сынап көрді. 28 мамырда Харди корпусы Логанның XV корпусы ұстаған Одақтың қорғаныс желісін басып, кез келген әлсіздікті немесе ықтимал шегінуді пайдалануға тырысты. Екі бағытта шайқас болды, бірақ Конфедерация әскерлері кері тартты, көп шығынға ұшырады. Шерман Джонстонның қорғаныс шебін айналып өтудің жолын іздеуді жалғастырды, ал 1 маусымда оның кавалериясы Аллатуна өткелін басып алды, онда теміржол бар еді, бұл оның әскері мен жабдықтарына пойызбен жетуге мүмкіндік беретін. Шерман 5 маусымда Далластағы өз бекіністерін тастап, Аллатуна өткеліндегі теміржол станциясына қарай жылжыды, осылайша Джонстонды көп ұзамай одан кейін ілесуге мәжбүр етті.
Пикетс-мыл (27-ші мамыр)
Нью-Хоуп шіркеуінде одақтың жеңілісінен кейін Шерман Говардқа Джонстонның көрінетін әлсіз оң қанатына шабуыл жасауға бұйрық берді. Конфедераттар шабуылға дайын болды, бірақ шабуыл жоспарланғандай болмады, себебі күшейтетін әскерлер келмеді. Конфедераттар шабуылды тойтарып, ауыр шығын келтірді.
Мариетта маңындағы операциялар (9 маусым - 3 шілде)
Шерман 9 маусымда Джонстонды Мариетта аймағында бекініп алған күйінде тапқанда, ол конфедерациялық желілерден тысқары өз желілерін кеңейте бастады, бұл конфедераттардың кейбіреулерінің жаңа позицияларға шегінуіне әкеп соқты. 14 маусымда генерал-лейтенант Леонидас Полк, Харди мен Джонстонмен бірге жау позицияларын барлау кезінде артиллериялық оқтан қаза тапты және уақытша генерал-майор Уильям В. Лоринг оны алмастырды. 18-19 маусымда Джонстон қоршаудан сескеніп, әскерін бұрыннан таңдалған жаңа позицияға, Кеннесо тауының батысында, Мариеттаның батысында орналасқан, доға тәрізді бекінілген желіге көшірді, бұл оның Western & Atlantic Railroad көлік арнасын қорғауға бағытталған шара болды. Шерман осы позицияға бірнеше сәтсіз шабуылдар жасады, бірақ ақырында оң жақтан желіні кеңейтіп, Джонстонды 2-3 шілдеде Мариетта аймағынан кетуге мәжбүр етті.
Колбтың фермасы (22 маусым)
Кеннесо тауының оңтүстікке қарай созылған, бекініп алған конфедерациялық әскерлерімен кездескен Шерман оларды алдыңғы шепте ұстап тұрып, оң қанатын созып, олардың қанатын айналып, темір жолға қауіп келтіруді көздеді. 22 маусымда Джонстон Худ корпусын сол қанатынан оң қанатына жылжытып, қарсы шара қолданды. Жаңа орнына, Сион шіркеуіне келгеннен кейін Худ өз бетінше шабуылға түсуге шешім қабылдады. Худтың ниеті туралы ескертілген Одақтың генералдары Джон Скофилд және Джозеф Хукер бекініске кірісті. Одақтың артиллериясы мен батпақты жер Худтың шабуылын тойтарды және оны ауыр шығындармен кері шегінуге мәжбүр етті. Шерман жеңіске жеткенімен, оның қанатын айналып өту әрекеті уақытша сәтсіз аяқталды.
Кеннесо тауы (27 маусым)
Бұл шайқас Шерманның майдан шабуылдарынан аулақ болып, жаудың сол қанатын айналып өту саясатынан ерекше жағдай болды. Шерман Джонстонның Кеннесо тауындағы әскерін тым созып алғанына сенді және қанаттарда шағын шабуылдар жасап, фронталды шабуылға шешім қабылдады. 27 маусым күні таңертең Шерман артиллериялық оқшашудан кейін әскерін алға жіберді. Алғашқыда олар Конфедерацияның Өрттелген Хикори жолының оңтүстігіндегі күзетшілерін жеңіп, біраз қадам алға жылжыды, бірақ бекініп алған жауға шабуыл жасау нәтижесіз болды. Сағат 12-ге дейін шайқас аяқталды, Шерманның жоғалғандары көп болды – шамамен 3000, ал Конфедерация тарапынан 1000-ға жуық адам қаза тапты. 3 шілдеде Джонстон Смирнаға қарай шегінді, ал 4 шілдеде Чаттахучи өзенінің батыс жағалауындағы қорғаныс шебіне орналасты, ол Джонстонның өзен шебі деп аталды.
Пас фериботы (5 шілде)
Джонстон өзінің әскері мен Шерманның әскері арасына Чаттахучи өзенін қойды. Генерал Хауардтың IV корпусы өзендегі Пейс-Ферриге қарай жылжыды. Конфедерациялық понтондық көпірді аттан түскен кавалерия қорғады. Олар IV корпус дивизиясының генерал-майоры Томас Дж. Вудтың бөлімшесімен ығыстырылды. Көпір зақымдалған болса да, басып алынды. Хауард конфедераттардың қарсылығы күшейгеніне қарамастан, күштеп өтуге тырыспады. 8 шілдеде федералдық понтондар келген соң, Хауард өзеннен өтіп, Пейс-Ферри қорғаушыларын айналып өтті. Бұл оларды кері шегінуге мәжбүр етті, соның арқасында Шерман өзеннен өтіп, Атлантаға жақындады. Джонстон өзен бойындағы бекіністерін тастап, Атлантадан шамамен 5 шақырым солтүстікке орналасқан Пичтри-Крикке оңтүстікке қарай шегінді.
Шерман Худқа қарсы
Қоғамдық қысымның нәтижесінде Конфедерация президенті Джефферсон Дэвис Джонстонның үдеп шегінуіне наразылық білдірді. Соңында, 17 шілдеде Дэвис Джонстонды қызметтен шеттетуге және оның орнына Джон Белл Худты тағайындады. Худ, әсіресе шабуылда, Геттисбургте көрсеткендей, Джонстоннан қабілетті командир секілді көрінуі мүмкін, бірақ Теннесси армиясында адам, талант және сәттілік жетіспеді. Шерман Джонстонның қорғаныс тактикасынан көңілі толып, бұл өзгеріске қуанды, себебі агрессивті Худ ашық соғысқа түсуге көбірек дайын болды, соның арқасында Шерман өзінің басым күштерін және оттық қаруын Конфедерация әскерлерін талқандау үшін пайдалануға мүмкіндік алды.
Пичтри крек (20 шілде)
Чаттахучи өзенін кесіп өткеннен кейін Шерман Атлантаға шабуыл үшін әскерін үш колоннаға бөлді, сол жақтағы Томас Камберленд армиясы солтүстіктен жылжыды. Шофилд және Макферсон шығысқа қарай тартылып, Томас жеке қалды. Джонстон Томас өзеннен өтіп бара жатқанда шабуыл жасауға бекінді, бірақ Конфедерация президенті Джефферсон Дэвис оны қызметтен босатып, оның орнына Худты тағайындады. Худ Джонстонның жоспарын қабылдап, оның әскері Пичтри өзенін кесіп өткеннен кейін Томаске шабуыл жасады. Күшті шабуыл бірнеше жерде Одақ әскерлерін жаулап алу қаупін тудырды, бірақ ақырында Одақ тұрып берді, ал конфедераттар кері шегінді. Макферсонның Атлантаның шығыс жағынан шабуылға шығуы Худты оның шабуылынан алаңдатты және Томаске шабуылға қосылуға мүмкіндігі болған Конфедерация әскерлерін тартып алды.
Атланта (22 шілде)
Худ Макферсонның Теннесси армиясына шабуыл жасауға бекінді. Ол түнде негізгі әскерін Атлантаның сыртқы бекінісінен ішкі бекінісіне көшірді, Шерманды одан әрі ілесуге сүйсіндірді. Осы уақытта ол Уильям Дж. Хардиді өз корпусымен жиырма төрт шақырымдық (15 миль) қашықтыққа қаланың шығысына қарай қорғаныссыз одақтың сол және артқы жағына шабуыл жасау үшін жіберді. Уилердің атты әскері Шерманның жабдықтау жолында одан да әрі әрекет етуі керек еді, ал Читэм корпусы одақтың алғы шебіне шабуыл жасауы керек еді. Бірақ Худ шабуылға қажетті уақытты дұрыс есептемеді, сондықтан Харди тек кешке қарай шабуылдай алды. Худ Шерманды уақытша жеңгенімен, Макферсон сол қанатын алаңдатып, Додждің XVI корпусын резервтік күш ретінде сол жерге жіберді. Худтың екі дивизиясы осы резервтік күшпен соқтығысып, кері шегінді. Конфедерацияның шабуылы одақтың арт жағында тоқтап қалды, бірақ сол қанатын айналып өтуге көшті. Осы кезде конфедерациялық сарбаз Макферсонды, ол шайқасты бақылауға аттанғанда, атып өлтірді. Күшті шабуылдар жалғасты, бірақ одақ әскерлері тұрып берді. Сағат 16:00 шамасында Читэм корпусы одақтың алғы шебін бұзып өтті, бірақ Шерман штабының жанындағы артиллерия конфедерациялық шабуылды тоқтатты. Содан кейін Логанның XV корпусы қарсы шабуылға көшіп, одақтың шебін қалпына келтірді. Одақ әскерлері тұрып берді, ал Худ ауыр шығынға ұшырады. Бұл шайқас Атланта шайқасы деп аталғанымен, қала тек қыркүйек айында ғана түсті.
Езра шіркеуі (28 шілде)
Шерманның әскерлері бұрын Атлантаға шығыс және солтүстік жақтан жақындаған, бірақ бұзуға қол жеткізе алмағандықтан, Шерман батыстан шабуыл жасауға шешім қабылдады. Ол Говардтың Теннесси армиясына сол қанатынан оң қанатка жылжуға және Ист-Пойнт пен Атланта арасындағы Худтың соңғы теміржолмен жабдықтау желісін кесіп тастауға бұйрық берді. Худ мұндай маневрді күтіп, генерал-лейтенант Стивен Д. Ли және генерал-лейтенант Александр П. Стюарттың екі корпусын Езра шіркеуі маңындағы одақтық әскерді тоқтатып, жоюға жіберді. Говард мұндай шабуылды болжап, корпусының біреуін конфедераттардың жолына бекітіп, қарсы шабуылды қайтарды және көптеген жарақаттар келтірді. Дегенмен, Говард теміржолды кесіп тастауға жетпеді. Атлантаның оңтүстігіндегі теміржолдарды кесіп тастауға бағытталған одақтық атқыштардың екі колоннасының бірдей әрекеттері сәтсіз аяқталды, генерал-майор Эдвард М. МакКук басқарған бір дивизия Браун Милл шайқасында толығымен талқандалды, ал екінші күш те кері қайтарылды және оның командирі генерал-майор Джордж Стоунмен тұтқынға алынды.
Утой сайы (5 тамыз - 7 тамыз)
Шерман Худтың сол жақ қанатын Езра Черчте толық қоршауға алмаса да, оң жақ қанатын кеңейтіп, Ист-Пойнт пен Атланта арасындағы темір жолға шабуыл жасағысы келді. Ол Огайо армиясының Скофилд жасағын сол қанатынан оң қанатына көшіріп, Утой өзенінің солтүстік жағалауына жіберді. 2 тамызда Скофилд әскерлері Утой өзеніне жеткенімен, олар Камберленд армиясының XIV корпусымен бірге 4 тамызға дейін өткеле алмады. Скофилд жасағы 5 тамызда таңертең осы мүмкіндікті пайдалану үшін жылжуды бастады, бұл бастапқыда сәтті аяқталды. Бірақ, Скофилд күштерін қайта жинауға мәжбүр болды, бұл бүкіл күнді алды. Бұл кешігу конфедераттарға қорғанысын нығайтуға, алдынан кедергілер (абатис) орнатуға мүмкіндік берді, бұл 6 тамызда қайта басталған шабуылды баяулатты. Федералды әскерлер ауыр шығынмен кері шегінді және темір жолды жарып өту әрекеті сәтсіз аяқталды. 7 тамызда одақтың әскерлері конфедераттардың негізгі қорғаныс шебіне жақындап, бекінді. Олар тамыз айының соңына дейін сол жерде қалды.
Дальтон (14-15 тамыз)
Уилер мен оның ат әскері Солтүстік Джорджияға шабуыл жасап, темір жол мен жабдықтауды жойды. Олар 14 тамыздың кешкісін Далтонға жақындап, гарнизонның капитуляциялауын талап етті. Одақтың командирі капитуляциялаудан бас тартты, содан соң шайқас басталды. Көптеген қарсыластарына қарамастан, одақтың гарнизоны қала сыртындағы төбедегі нығайтылған бекіністерге шегінді, онда олар сәтті тұрып берді, бірақ шабуыл түнгі сағат 12-ден кейін де жалғасты. 15 тамыздың таңғы сағат 5-і шамасында Уилер шегініп, генерал-майор Джеймс Б. Стидман басқаратын жаяу әскер мен атты әскердің келгенін тоқтатуға кірісті. Ақырында Уилер кері қайтты.
Лавджой станциясы (20 тамыз)
Уилер Солтүстік Джорджиядан Шығыс Теннессиге дейін Одақтың жабдықтау желілеріне шабуыл жасап жүргенде, Шерман кавалерия бригадасын, генерал Джадсон Килпатрикті Конфедерацияның жабдықтау желілеріне шабуыл жасауға жіберді. 18 тамызда аттанған Килпатрик сол күні кешке Атланта және Вест-Пойнт темір жолына шабуылдап, кішкентай бөлік рельстерді қиратты. Одан кейін ол Мейкон және Батыс темір жолындағы Лавджой стансасына бағыт алды. 19 тамызда Килпатриктің әскері Мейкон және Батыс темір жолындағы Джонсбороу жабдықтау қоймасына шабуыл жасап, көптеген жабдықтарды өртеп жіберді. 20 тамызда олар Лавджой стансасына жетіп, қиратуға кірісті. Конфедерациялық жаяу әскері (Патрик Клеберн дивизиясы) пайда болды, соның салдарынан шабуыл жасаушылар түн бойы шайқасуға мәжбүр болды, ақырында қоршаудан қашу үшін шегінді. Килпатрик Лавджой стансасындағы жабдықтар мен рельстерді жойғанмен, темір жол желісі екі күннің ішінде қалпына келтірілді.
Джонсборо (31 тамыз - 1 қыркүйек)
Тамыз айының соңында Шерман, егер Худтың теміржолмен жабдықтау желісін кесіп тастаса, Конфедерация Атлантаны эвакуациялауға мәжбүр болады деп шешті. Шерман бұрын кавалерия жасақтарын жіберіп, Худтың жабдықтау желілерін сәтті кесіп тастаған еді, бірақ Конфедерациялар бұзылған жерлерді жылдам қалпына келтірді. Сондықтан ол жеті жаяу әскер корпусының алтауын жабдықтау желілеріне қарсы жылжытуға шешім қабылдады. Әскер 25 тамызда өз орналасқан жерлерінен шығып, Роуф пен Реди және Джонсборо арасындағы Мейкон және Батыс темір жолына шабуыл жасады. Бұл қимылды тойтару үшін Худ Хардиді екі корпусымен бірге Союз әскерлерін тоқтатуға және мүмкін болса жеңіске жеңілуге жіберді, Шерманның әскерінің онда күшті екенін түсінбеді. 31 тамызда Харди Джонсбороның батысында екі Союз корпусына шабуыл жасады, бірақ оңай кері тартылды. Атлантаға шабуыл қаупін сезінген Худ сол түні Харди әскерінен бір корпусты қайтарды. Келесі күні Союз корпусы Хардидің желісін бұзып өтті, ал оның әскері Лавджой станциясына шегінді. Шерман Худтың жабдықтау желісін кесіп тастады, бірақ Хардидің жасағын жоя алмады.
Атлантаның құлауы (2 қыркүйек)
1 қыркүйекке қараған түні Худ Атлантаны эвакуациялап, оқ-дәрі және басқа да әскери жабдықтармен толтырылған 81 теміржол вагонын жоюға бұйрық берді. Нәтижесінде болған өрт пен жарылыстар шақырымдар бойы естілді. 2 қыркүйекте генерал Генри В. Слокумның басшылығындағы одақтас әскерлер Атлантаны басып алды. 4 қыркүйекте генерал Шерман №64 арнайы далалық бұйрық шығарды. Генерал Шерман әскерлеріне былай деп хабарлады: "Атлантаны толықтай жаулап алып, қала мен оның төңірегін басып алған армия, АҚШ-тың басқа да ірі армияларымен келісілген жаңа науқан жоспарланғанға дейін осы жерді және оған жақын аймақты басып тұрады."
Салдары
Шерман жеңіске жетті, ал Худ Конфедерация армиясындағы ең бейсақты агрессивті генерал ретінде танылды. Кампаниядағы қаза болғандардың жалпы саны шамамен тең болды: 31 687 одақтық (4423 қаза тапқан, 22 822 жараланған, 4442 жоғалған/тұтқынға алынған) және 34 979 конфедеративтік (3044 қаза тапқан, 18 952 жараланған, 12 983 жоғалған/тұтқынға алынған). Бірақ бұл Конфедерацияның пропорционалды шығындарының әлдеқайда жоғары екенін көрсетті. Худтың әскері аймақтан шамамен 30 000 адаммен кетіп қалды, ал Шерман 81 000 адамды сақтап қалды. Шерманның жеңісі, кампанияның бастапқы мақсатына – Теннесси армиясын жоюға – қол жеткізбегендіктен, толық емес еді. Шерман қарсыласының қашуына мүмкіндік бергені үшін сынға ілікті. Дегенмен, Атлантаны басып алу одақтың рухын көтеріп, президент Авраам Линкольннің қайта сайлануына маңызды фактор болды. Шерман Атлантаны ұзақ мерзімге гарнизонмен қамтудың әскерді бекер ысырап ету екенін түсінді және қаланың ақырында тасталуы керек екенін білді. Бірақ ең алдымен армияны толықтыру қажет болды, сондықтан Шерман Атлантаны уақытша басып алды. Қаланың көп бөлігі бос болғанымен, шамамен 1600 азамат қалды (соғысқа дейін 10 000-ға қарағанда), және Шерман олардың болуы кедергі келтіреді деп ойлады. Сондықтан 14 қыркүйекте Шерман №67 арнайы далалық бұйрығын шығарды, ол азаматтық халықты эвакуациялауды талап етті. Худ Атлантаны ұстай алмаса да, қарсы шара жоспарлап отырды. Бірақ бұл жоспарлар Конфедерация президенті Дэвис сөйлеген сөйлеуде жарияланды, бұл Шерманға Худтың стратегиясын толық көруге мүмкіндік берді. Шерман Атлантаны тек бір корпусымен гарнизонмен қамтып, қалған әскерін Франклин-Нэшвилл кампаниясында Худты қуу үшін алып кетті. Худтың жоспарлары ашылғанына қарамастан, Худ бастаманы қолға алып, Шерманды Атлантадан қысқа ғана уақытқа солтүстікке тартып алды. Қуғын-сүргін қараша айына дейін жалғасты, содан кейін Шерман армияны Атлантаға теңізге қарай жорыққа дайындалу үшін қайтарды. Гуд пен Шерманның әскерлері батыс майданындағы басты күштер болғанына қарамастан, олар ешқашан қайтадан кездеспеді, ал Худтың әскерін Джордж Генри Томас толығымен жойды. Шерманның әскері 12 қарашада Атлантаға оралды, әскери құндылығы бар барлық нәрсені, соның ішінде теміржолдарды жоюға бірнеше күн жұмсады. Шерманның бұл қимылы соғыстағы эволюция болды: теміржолдар болмағандықтан армия жерден күшін алуға мәжбүр болды. Армия 15 қарашада Атлантадан шегініп, Шерманның теңізге қарай жорығы басталды.
Қосымша ұрыс карталары
Галерея: Одақ және Конфедерация әскерлерінің ресми жазбаларына қосымша атлас бойынша Атланта науқаны. Галерея: Қосымша карталар.
Мемуарлар және негізгі көздер
Шерман, Уильям Т., Генерал В. Т. Шерманның естеліктері, 2-ші басылым, Д. Апплтон және компаниясы, 1913 (1889). Америка кітапханасы, 1990 ж. қайта басылған, АҚШ Соғыс министрлігі, Азамат соғысы: Одақ және Конфедерация армияларының ресми құжаттарының жинағы. Вашингтон, округ Колумбия: АҚШ Үкіметтік баспаханасы, 1880–1901.