Кіріспе

Ұлыбританияда қолданылатын телефондық коммутация жүйесі

Директорлық телефон жүйесі 1920 жылдан 1980 жылға дейін Лондон мен Ұлыбританияның тағы бес ірі қаласында қолданылған Строугер немесе қадамдық (SXS) коммутациялық жүйенің жетілдірілген түрі болды. Ірі мегаполистердегі телефон трафигінің көп бөлігі (шамамен 70%-дан 80%-ға дейін) шығыс трафигі болып табылады және ол көптеген коммутациялық орталықтарға таратылады. Директорсыз SXS коммутациялық жүйесі осы аймақтар үшін тиімді емес. Аударма мүмкіндігі ортақ басқару жүйелеріндегі тіркеуге ұқсас болғандықтан, директорлық жүйе Американың ірі қалаларында енгізілген және осы үлкен аймақтар үшін коммутациялық жүйенің түріне қарамастан, бірнеше жыл бойы қолмен және автоматты коммутациялардың араласуына ие болатын Панель жүйесінің екі ерекшелігін қамтиды. Абоненттік станциялар жеті таңбалы нөмірлермен жабдықталды, алғашқы үш таңба жергілікті коммутациялық орталықтың атауын білдіретін; бұл қолмен коммутациялық орталықтарға және олардан қоңырау шалуды жеделдетті. Басқа коммутациялық орталықтарға тікелей немесе тандемдік байланыс маршруттары қажет болған жағдайда тағайындалуы мүмкін, маршрут телефон нөміріне тәуелсіз және трафик өсуіне немесе жаңа жергілікті немесе тандемдік коммутациялық орталықтарды енгізуге байланысты кез келген уақытта өзгертілуі мүмкін. Әр жергілікті коммутациялық орталықта бірден сегіз дейін директорлар тобы болды, олар коммутациялық орталықтың атауын құрайтын алғашқы үш таңбаны (ABC таңбалары) әр коммутациялық орталық үшін қажетті және осы коммутациялық орталыққа тән бірден алты таңбалы импульстік тізбекке аударды. Аударма таңбалары кодты таңдаушыларға жіберілді, содан кейін төрт сандық таңба аяқталу коммутациялық орталығындағы үш коммутациялық сатызға (екі топтық таңдаушы және соңғы таңдаушы) жіберілді. Осылайша, коммутациялық орталықтағы жергілікті қоңыраулар мен осы коммутациялық орталықтан жоғары трафикті коммутациялық орталықтарға тікелей байланыс маршруттары бір кодты таңдау сатысы арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, бұл желідегі орнату уақытын және қажетті таңдаушылардың жалпы санын қысқартты. Тікелей байланыс маршруттарын негіздемейтін алыс коммутациялық орталықтарға бір немесе бірнеше тандемдік коммутациялық орталықтар арқылы қоңырау шалуға болады; бастапқы коммутациялық орталықта бір, екі немесе үш жергілікті кодты таңдаушы арқылы бағытталды, тандемдік коммутациялық орталықта бір немесе бірнеше таңдаушы арқылы бағытталды және соңында аяқталу коммутациялық орталығындағы сандық таңдау сатыздары арқылы соңғы төрт таңбаға дейін, олар аударылмай сақталды және жіберілді.

Нөмірлеу жоспары

Директор жүйесінің телефон нөмірлеу жоспарында абоненттік станцияларға жеті таңбалы телефон нөмірлері тағайындалған. Алғашқы үш таңба жергілікті станция атауының алғашқы үш әріпі ретінде кодталған. Әріптерді таңбаларға аудару кестесі тікелей телефонның дисклі теру құралында әріптерді сәйкес таңбалармен топтастыру арқылы көрсетілген. Британдық әріптер тізімі американдық тізімге ұқсас, бірақ «O» және «Q» әріптері 0 таңбасына сәйкес келеді, 6 емес: 1 (белгіленбеген), 2 ABC, 3 DEF, 4 GHI, 5 JKL, 6 MN, 7 PRS, 8 TUV, 9 WXY, 0 OQ. «O» және «Q» әріптерін 0 таңбасына сәйкестендірудің мақсаты абоненттің нөмірді дұрыс оқымауы салдарынан қате теру мүмкіндігін болдырмау болды. Мысалы, Уимблдон қаласындағы абонентке нөмір тағайындалғанда; алғашқы үш әріп, үлкен әріптермен жазылған, теруге тиіс станция кодын көрсетеді. Абоненттің дисклі теру құралынан түсетін нақты импульстар тізбегі 9461234 болды. Қоңырау шалушы абонент Лондон директорлық аймағындағы кез келген телефоннан қоңырау шалғанда, станция кодтары бірдей болды, себебі бұл аймақта байланысқан нөмірлеу схемасы қолданылды. Қолмен станциялардағы абоненттер нөмірді қолмен немесе автоматты станцияда сұрағанда , нысанында сұраған. Егер қоңырау шалушы барлық жеті таңбаны теруі керек болса, үш әріпті код қалың әріптермен жазылған. Егер тек үлкен әріптермен жазылған болса, онда сұралған нөмір әлі автоматтандырылмаған станцияда екенін және қоңырау шалушы тек алғашқы үш кодты таңбалап, оператордың қосылуын күтуі керектігін білдіреді. Кейіннен қолмен станциялардың кейбіреулері кодталған шақыру көрсеткіштерімен (CCI) жабдықталды, ол операторға қоңырау шалушы шақырған жергілікті таңбаларды көрсетті. Нөмір автоматты абонент үшін алғашқы үш әріп қалың әріптермен жазылған, ал автоматты абоненттер барлық жеті таңбаны тереді. Егер станция директорлық байланысқан нөмірлер аймағынан тыс болса, станцияның атауы мен нөмірі кішкентай әріптермен жазылған, мысалы, Laindon 2263. Директорлық аймақта станция атауының А таңбалы әріпі үшін 8 таңба (1 және 0 емес) және B таңбалы және C таңбалы әріптер үшін әрқайсысы 9 таңба қол жетімді болды; сондықтан ең көп дегенде 648 станция атауы (8 × 9 × 9) болды, бірақ іс жүзінде кейбір ABC кодтарының (мысалы, 555) қолданылатын атауы болмады, ал 1966 жылы Лондон (350 станциясы бар) станция атауларының саны таусылып барады. Операторға қоңырау шалу үшін «0» таңбасынан басқа арнайы қызмет нөмірлері үш әріпті станция атауын қолданды; мысалы, TOL (ақылы байланыс), TRU (магистральдық байланыс), DIR (анықтама бюросы), TIM (уақыт, «сөйлейтін сағат»), ENG (инженерлік, яғни ақаулар) немесе UMP (Тест матч крикетінің есебі үшін).

Жабдық

Шақыру жасау үшін абоненттің бірлік таңдаушысы бос бірінші код таңдаушыны таңдайды, ол өз кезегінде А цифрлы іздеу бірлік таңдаушысы арқылы А цифрлы таңдаушыны таңдайды. А цифрлы таңдаушы қоңырау тонын береді, бірінші терілген цифрға қадам жасайды және сол топтан бос директорды іздейді. Директор екі BC цифрына сәйкес тік, содан кейін көлденең қадамдар жасайтын екі қозғалыс таңдаушысы – BC ауыстырғышын – қамтиды. Бұл таңдаушыда алты банк бар, бұл директордың код таңдаушыларды қадағалау үшін алты импульстік тізбекке дейін шығаруға мүмкіндік береді; банк байланыстары қажетті цифрды көрсету үшін аударма өрісі арқылы қосылады (немесе барлық аударма цифрлары жіберілгенін көрсету үшін DCO желісіне). Импульстік тізбек шығысы абоненттің телефонынан C цифры алынғаннан кейін басталады. Бұл кодты жіберу коммутаторының басқаруымен жасалады, ол алынған алмасу коды үшін аударма өрісінің белгілерін іздейді. Осы уақытта абонент нөмірді теруді жалғастырады және нөмірдің сандық бөлігінің төрт цифры тағы төрт бірлік таңдаушыда сақталады. Бұл төрт белгіні орнатады, ал кодты аударуды аяқтағаннан кейін жіберу коммутаторы бірлік таңдаушысы оларды кезекпен іздеп, сандық цифрларды өзгертпей, аяқтау алмасуындағы сандық таңдаушыларды жылжытады. Қолмен байланыс желілеріне қоңырау шалу (қоңырау шалушы қолмен байланыс желісінің операторынан нөмірді сұрайды) және операторға 0 немесе төтенше жағдайлар үшін 999 сияқты арнайы қызметке қоңырау шалу үшін сандық цифрлар қажет емес. А цифрлы таңдаушы мен директордың ұсталу уақыты жіберілетін код цифрларының санынан (1-ден 6-ға дейін) және ұзындығынан, сондай-ақ сандық цифрлар да жіберіле ме, жоқ па, соған байланысты болады, бірақ орташа есеппен 20 секундтей. Операторға 0 цифры арқылы шақыру кезінде, ол А цифрлы таңдаушымен қабылданған және төрт маршрут цифрынан артық емес және сандық цифрлар қажет емес, күту уақыты тек 2 немесе 3 секундты құрайды. Операторға 0 цифры арқылы келетін трафик аз болғандықтан, А цифрлы таңдаушыдағы осы деңгейдің өз директорлар тобы жоқ; директорлардың басқа бір немесе бірнеше тобы қажетті қолмен басқару құралдарымен жабдықталған. Осы директорлардың біреуін "0" деңгейі арқылы ұстап алу оған дискриминациялық сигнал береді, бұл оған операторға кіру үшін маршрут цифрларын шығаруға мәжбүр етеді, абонентке қосымша теру қажет емес. Алыпты операторға шақырылған нөмірді көрсету үшін CCI құрылғысы бар қолмен жергілікті алмасуға қоңырау шалу кезінде, қолмен алмасудағы қажетті жабдықты және директор жабдығының күту уақытын автоматты алмасуда нөмірді сақтау құрылғысын пайдалану арқылы ең аз мөлшерде азайтуға болады, ол қолмен алмасу құрылғысы қол жетімді болғанға дейін нөмір туралы ақпаратты сақтайды. А цифрлы таңдаушы, BC ауыстырғышы және әсіресе директордың жіберу коммутаторының бірлік таңдаушысы шақырудың ұзақтығы бойы ұсталған коммутатор тізбегіндегі таңдаушыларға қарағанда әлдеқайда көп жұмыс істеді, ал директорлық сөрелердің маңындағы шу шыжығы шырмалған уақытта төтеп беру мүмкін емес еді. 1950 жылдары директорларға қажетті техникалық қызмет көрсетуді азайту үшін эксперименталды "барлық релелік" директор (аударма үшін моторлы бірлік таңдаушыдан басқа) жасалды. Электрондық алмасулармен ауыстырылмас бұрын, кейбір директорлар алмасуларында директор жабдықтары CMOS технологиясын пайдаланатын электрондық директорлармен ауыстырылды, олар алмасу таңдаушыларын басқаратын, кеңістікті және техникалық қызмет көрсетуді үнемдейтін.

Кодты таңдаушылар

Алғашқы код таңдаушыларда жергілікті қоңыраулар мен жергілікті тандемдік алмасуға қоңыраулар үшін деңгейлер болды. 23 шығу жолы бар алмасу кейбір қоңыраулар үшін екінші код таңдау сатысын, ал одан көп шығу жолдары (93-ке дейін) үшін үшінші таңдау сатысын қажет етеді. Бірақ, жақын жердегі бизнес-алмасуда белсенді сағатта (БС) 50 трафик бірлігі (ТБ) болуы мүмкін, ал алыс алмасуларда бар болғаны 2 немесе 3 ТБ ғана болады, сондықтан ең жүйрік жолдар бірінші код таңдаушыларда, ал ең аз жүйрік жолдар екінші және, мүмкін, үшінші таңдау сатысында болуы керек. Осылайша, 30 шығу жолы бар гипотетикалық мысал үшін үш схема мүмкін: (А) үш екінші және үшінші код таңдаушы топтары жоқ, (Б) екі екінші және бір үшінші код таңдаушы топтары, және (С) бір екінші және екі үшінші код таңдаушы топтары. Гипотетикалық трафик таралуы үшін қажетті коммутаторлардың саны 348, 302 және 315, яғни B схемасы ең тиімді; бірақ әр алмасу жеке есептелуі керек. Сонымен қатар, жүйрік жолдарды таңдаушылардың төменгі деңгейлеріне орналастыру қажет, бұл орнату уақытын және механизмнің жұмыс істеу санын, демек, олардың тозуын азайтады. Жергілікті қоңырауларды есептеу бастапқы алмасуда жүргізілуі тиіс, ал жергілікті қоңыраулар қашықтық бойынша төленген кезде, бірінші код таңдау деңгейлері қажетті бірліктердің санын анықтауға ыңғайлырақ болатын. 8 км-ге дейін 1 бірлік, 2 бірлік, 3 бірлік және 4 бірлік төленеді.

Директор қызметіне дайындық

Директорлық қызмет желідегі кез келген биржаға енгізілгенге дейін барлық абоненттік нөмірлер 3L 4N форматына ауыстырылды, кез келген екі немесе үш таңбалы жергілікті нөмірлер (мысалы, Tudor 432) төрт сандық санға дейін ұзартылды. Қажет болған жағдайда биржа атаулары өзгертілді, себебі бір желіде BRIxton және CRIcklewood деп аталатын биржалар болуы мүмкін емес, олар екеуі де 274-ке сәйкес келеді. Операторға қосылу үшін бірінші цифр 0 пайдаланылатындықтан, биржа атауы O немесе "Q" әріптерімен бастала алмайды. Текшеде Z әрпі болмайды, сондықтан биржа атауының алғашқы үш әрпінде ол болмауы керек. Лондоннан тыс кішкентай директорлық аймақтарда кейбір А сандық деңгейлерді біріктіруге болады, сондықтан жергілікті директорлық биржаларға сегіз емес, үш немесе төрт директорлар тобы қажет, бұл үлкен директорлар тобынан тиімдірек жұмыс істеуге мүмкіндік береді. 30 биржасы бар гипотетикалық аймаққа үш директорлар тобы қызмет көрсете алады, олар 2 және 3, 4 және 7, 5, 6 және 8 А сандық деңгейлерін қамтамасыз етеді. Бірақ 7-ші және 8-ші деңгейлер біріктірілген директорлық аймақта (мысалы) PERivale және TERminus деп аталатын биржалар болуы мүмкін емес, сондықтан осы кішкентай аймақтарда қосымша биржа атауларының қажеттілігін қарастыру қажет. Қолмен басқарылатын биржа автоматты түрде ауыстырылмас бұрын, PBX іздеу топтарын жеңілдету үшін бөлінген нөмірлерді өзгерту қажет болды. SXS автоматты биржаларында тек кейбір нөмір топтары ғана PBX іздеу мүмкіндігіне ие, ал сол нөмір топтарында іздеу тобындағы негізгі және басқа нөмірлер белгілі бір ретпен орналасуы керек. Егер TUDor 2725 (мысалы) тізімделген (негізгі) нөмір болса, келесі нөмірлер 2726, 2727, 2728, 2729 және 2720 болуы керек; ал 2725 нөміріндегі PBX іздеу тобы ең көп дегенде 6 кіріс желісімен шектеледі (егер PBX-та қосымша шығыс желілері болса да). 10 PBX іздеу желісі бар PBX тобы 2721 (мысалы) бастап 2720-ға дейін болады, ал 10 кіріс желісінен көп қажет ететін PBX іздеу топтарына арнайы 11 және одан да көп PBX соңғы таңдаушылары қызмет көрсетеді, олар бірнеше (10 желілік) деңгейлерді бірінен соң бірін іздеуі мүмкін. Іс жүзінде орынды үнемдеу үшін 200 шығыс соңғы таңдаушылар 100 шығыс таңдаушылардан гөрі көбінесе қолданылады; таңдаушылар алдыңғы таңдаушы сатысына байланысты орынды немесе орынды емес, баламалы сыпырушыларға ауысады. Бұл PBX тобының 11 және одан да көп PBX соңғы таңдаушыларына мұқтаж болмай, 20 желіге дейін болуы мүмкін. Сонымен қатар, егер осы таңдаушылар қолданылса, PBX тобында 200 желі болуы мүмкін, ал топтағы соңғы таңдаушылар әртүрлі таңдаушылар желілерді әртүрлі ретпен іздестіріп, қоңырау шалушылардың күту уақытын қысқарту үшін орналастырылды. Кез келген екі абоненттік нөмірлерді де екі абоненттік немесе ортақ қызмет көрсету жабдықтарымен қамтамасыз ету қажет. Екі абоненттік желідегі екі абоненттің арнайы нөмірлік топта үш әріпті, содан кейін төрт санды жеке нөмірлері болады және тек қажетті абонентке ғана таңдамалы қоңырау соғылады (қажетті код үшін әріптік қосымшасы бар кодты қоңырау шалу қолданылмады).

Лондондық директорлар кеңесі

1927 жылы Лондондағы алғашқы директорлық автоматты биржа Holborn (HOLborn) 12 қарашада сенбі күні түнгі жарты сағатта іске қосылды. Көбінесе бизнеске арналғандықтан, көптеген абоненттер жаңа жүйені 14 қарашада, дүйсенбі күні ғана пайдалана бастады. Абоненттер дискретті телефонды пайдалануға үйренбегендіктен, ауысу сәтті болды, бірақ кейбір кешігулер болды. BIShopgate және SLOane биржалары алты аптадан кейін, одан кейін WEStern және MONument биржалары іске қосылатын болды. Лондон аймағында 80 биржа болды, ал толық көшуге көп жыл кетті. Холборн биржасында 9400 абонент (линия) және 222 директор болды, олардың әрқайсысы шағын сағатта орташа есеппен 72 қоңырауды қабылдап, 20 секунд бойы ұстады. Холборн сонымен қатар жергілікті қолмен басқарылатын биржаларға және олардан келетін қоңырауларға арналған тандемдік биржа болып табылды, сондықтан қолмен басқарылатын биржалардан келетін тандемдік трафик автоматты биржалардан келетін трафикпен біріктірілді. Тандемдік биржа арқылы қолмен басқарылатын биржалар арасындағы жергілікті қоңырауларды үшінші оператор арқылы жүргізу экономикалық тиімсіз, бірақ тандемдік коммутация болмаса, әрбір қолмен басқарылатын биржа басқа барлық қолмен басқарылатын биржаларға тікелей қосылыстарды қажет ететін еді. Лондонда Оксфорд циркінен 10 миль (16 км) радиуста 73 қолмен басқарылатын биржа болды, олардың жиырмасы жергілікті қолмен басқарылатын биржа операторына шалған нөмірді көрсетіп тұратын кодталған шақыру индикаторымен жабдықталған, ал қалғаны жақын арада жабдықталады. 1950 жылы Лондондық директорлар жүйесінде Оксфорд циркінен 5 миль (8 км) радиуста 75 биржа және белдеуде тағы 65 биржа болды; ал Үлкен Лондонда, яғни Оксфорд циркінен 20 миль (32 км) радиуста барлығы 237 биржа болды. Лондонның кейбір биржа ғимараттарында 10 000-нан астам абоненттік линия болғандықтан екі бөлек биржа болды; мысалы, Скарбрук жолындағы CROydon және MUNicipal. Роторлық жүйені Лондонға Bell (Western Electric) инженерлері ұсынған, олар 1900 жылдары панельдік және роторлық жүйелерді әзірлеген; олар АҚШ-та және Еуропада өндірілген. Үлкен коммутаторлы панельдік жүйе Нью-Йорк сияқты тығыз қоныстанған аймаққа көбірек сәйкес келді, ал Лондонның сыртқы аймақтарында кішірек биржалар болғандықтан, олар Лондон үшін роторлық жүйені ұсынды (алғашқыда Антверпенде өндіріледі). Алайда директорлық жүйе кішігірім британдық қалалар мен қалаларда қолданылатын SXS биржаларына ұқсас жабдықтарды пайдаланудың артықшылығына ие болды және бастапқыда Британияда өндіріледі. Сондай-ақ жергілікті SXS биржасын директорлық биржаға түрлендіруге болады. Директорлық аймақта ең көп 648 биржа атауы (8 x 9 x 9) болса, практикада кейбір нөмірлердің қолданылатын атауы болмайды; қолданылмайтын ABC цифрлары 688 (MUTt немесе MUVver?) немесе 555 (?) болуы мүмкін. 1965 жылы Лондонда 350 биржа болды, сол кезде қолданылатын атаулардың саны азайып барады. Бұл мәселені директорлық аймақтан директорлық емес биржаларға қол жеткізу үшін басқаша қолданылмайтын кодтарды пайдалану арқылы белгілі бір деңгейде шешілді. Мысалы, Лондонға қоңырау шалушыларға SM6 нөмірін теріп, содан кейін төрт таңбалы South Mimms нөмірін теруді тапсырды; Uxbridge нөмірлеріне қоңырау шалушыларға UX нөмірін теріп, содан кейін бес таңбалы Uxbridge нөмірін теруді тапсырды. Соңғы жағдайда Uxbridge нөмірінің бірінші цифры директордың BC коммутаторын айналдырып, аударманы белгілеуде сіңірілді; аударманың соңғы цифры Uxbridge нөмірінің бірінші цифрын қалпына келтірді. 1968 жылғы Лондонның барлық жергілікті биржаларының тізімін атау бойынша қараңыз.

Басқа директор қалалары

Директор жүйесі Лондонда (1927), содан кейін Манчестерде (1930), Бирмингемде (1931), Глазгоде (1937), Ливерпульде (1941) және Эдинбургте (1950) енгізілді. Лондонға бастапқыда Оксфорд циркінің шеңберіндегі барлық станциялар кірген, ал басқа қалалар бастапқыда қала орталығынан 7 миль (11 км) радиустағы барлық станцияларды қамтыды, содан кейін орталықтан радиустағы ірі станцияларды қосу үшін кеңейтілді. Жалпы алғанда, 30 жыл ішінде абоненттердің жалпы саны 60 000 желіден аспайтын жерлерде директорлық жабдықтарды орнату саясаты болды. Лондоннан тыс қалаларда, қолмен жұмыс істейтін станцияларда кодталған шақыру индикаторы (CCI) жабдығын орнатудан ауытқуға болады, жаңа анықтама шығару арқылы кезең-кезеңмен автоматты жүйеге көшуге болады, мысалы, (делік) алты станциядан тұратын топтарды 12 ай сайын түрлендіру; мұндай шара Ливерпульде, Бирмингемде, Глазго мен Эдинбургте жасалды. 1950 жылы Глазгода қала орталығына 7 миль (11 км) қашықтықта 35 станция болды, олардың бірнешеуі екі бөлімнен тұрды, ал 11-і орталықтан 2 миль (3 км) қашықтықта орналасқан. 1966 жылдың наурыз айынан бастап Ұлыбританияда директор жүйесі толық цифрлық қоңырау жүйесімен ауыстырылған кезде, Лондон барлық қолданылатын әріптердің комбинацияларын дерлік толығымен пайдаланды (сол кезде шамамен 240-қа жуық болды). Бұл провинциялық қалалардағы жағдайдан мүлдем өзгеше болғанымен, толық цифрлық қоңырау жүйесіне көшу Манчестерде (48 станция атауын түрлендіру қажет болды – IRLam және MARple қоса), Бирмингемде (43 станция) және Глазгода (42 станция) да үлкен жұмыс болды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та көптеген ірі қалалар «Белл» жүйесімен қызмет көрсетілді және қадамдық жабдықтың орнына панельдік коммутаторды немесе кейінірек №1 Crossbar Switching System (1XB) немесе №5 Crossbar Switching Systems қолданды. Лос-Анджелес 20 ғасырдың басында шағын қала болғандықтан және ішінара тәуелсіз телефон компаниясымен қызмет көрсетілгендіктен, ол үлкен ерекшелікке айналды. Электрондық коммутациялық жүйелер пайда болғанға дейін, GTE қызмет көрсететін қала аудандарында директорлар жиі қолданылды.