Кіріспе
Американдық актриса (1905–1968)
Кей Фрэнсис (нағыз аты Кэтрин Эдвина Гиббс; 13 қаңтар 1905 – 26 тамыз 1968) – американдық сахна және кино актрисасы. 1920 жылдардың соңында Бродвейдегі қысқа мерзімді жұмыстан кейін ол киноға көшті және 1930–1936 жылдар аралығында ең үлкен жетістікке жетті, ол Warner Bros. студиясының бірінші нөмірлі әйел жұлдызы және ең көп жалақы алатын актрисасы болды. Ол өзінің кәсіби фамилиясы ретінде анасының бойынан келген тегін (Фрэнсис) қабылдады.
Ерте өмір
Кэтрин Эдвина Гиббс 1905 жылы Оклахома-Сити қаласында, Оклахома территориясында (қазіргі Оклахома штаты) дүниеге келді. Ол Джозеф Спраг Гиббс пен Кэтрин Клинтонның (Франсис) жалғыз баласы еді. 1903 жылы үйленген Кейдің ата-анасы 1909 жылы ажырасып, Кейдің анасы алкогольге тәуелді әкесінен ажырасып, Кейді өзімен бірге алып кетті. Кейіннен, 1919 жылы Нью-Йорктегі Оссинингтегі жас қыздарға арналған Мисс Фуллер мектебінде және 1920 жылы Кафедралық мектепте оқығаннан кейін, ол Нью-Йорктегі Кэтрин Гиббс хатшылық мектебіне түсті. Ол онда анасы Кэтрин Гиббс екен деген пікірге қарсы ештеңе жасамады, өйткені ол кәсіби білім беретін Гиббс мектептерінің желісін құрған американдық кәсіпкер әйелдің ізашары саналды. 1922 жылы 17 жасар Кей Массачусетс штатының Питтсфилд қаласынан келген Джеймс Дуайт Френсиспен никелесті. Олардың Нью-Йорктегі Сент-Томас шіркеуінде өткен некелері үш жылдан кейін ажырасып кетті. Кейіннен ол тек Бостонға барып-келіп, анасының ізімен сахнаға шықты. 1925 жылдың қараша айында ол Шекспирдің «Гамлет» пьесасының заманауи киімдегі нұсқасында «Ойыншы патшайым» рөлінде Бродвейдегі алғашқы дебютін жасады. Ол Нью-Йорктегі сәнді кештерге киім-кешектерді жиі «қарызға» алып отырды, оны сол кездегі баспасөз жариялады. Френсис ол бұл рөлді «дұрыс адамдарға көп өтірік айту арқылы» алғанын мәлімдеді. Олардың бірі – продюсер Стюарт Уокер, ол оны өзінің «Портманто» театры компаниясына жұмысқа алды. Ол көп ұзамай Огайо штатының Дейтон және Цинциннати қалалары мен Индиана штатының Индианаполис қалалары арасында саяхаттап жүрді. Ол ақылға қонымды хатшыларды, тартымды француз қыздарын, эпизодтық рөлдердегі актерлерді, маловаты рөлдерді және жаман жігіттерді сомдады. 1927 жылдың ақпанында Френсис Нью-Йоркке оралып, «Қылмыс» Бродвей пьесасында роль алды. Басты рөлді жасөспірім Сильвия Сидни орындады, бірақ кейіннен Френсис шоуды ұрлап алды деді. 1927 жылдың қыркүйегінде Гастоннан ажырасқаннан кейін Френсис қоғамдағы әйгілі Алан Райан кішімен никелесті. Ол оның отбасына сахнаға қайта оралмайтынын уәде берді, бірақ бұл уәде бірнеше ай ғана сақталды, содан кейін ол Рейчел Кротерстің «Венера» пьесасында әуеші рөлін ойнады. Френсис 1928 жылы «Ұлы Элмер» атты тағы бір Бродвей өндірісінде ойнады. Ринг Ларднер жазған, Джордж М. Кохан продюсерлік еткен және Уолтер Хьюстон қатысқан бұл пьеса, алайда, сәтсіздікке ұшырады. Сол кезде ақшасы жоқ болса да, Френсис достарынан көмек сұрағысы келмеді және «өзі осы қиындықтан шығуға» бел буды. Френсис «Кокоагус» (1929) фильмін Маркс ағайындыларымен бірге Paramount's Astoria Studios студиясында (Нью-Йорк штатының Куинс қаласы) түсірді, содан кейін Голливудқа көшті.
Кино мансабы
Бұрын Нью-Йоркте орналасқан ірі киностудиялар Калифорнияға көшті. Дыбысты фильмдердің пайда болуымен бірге тағы да көп Бродвей актерлері Голливудқа тартылды, соның ішінде Энн Хардинг, Алина МакМахон, Хелен Твелветриз, Спенсер Трейси, Пол Муни, Барбара Стэнвик, Хамфри Богарт, Джеймс Кагни, Джоан Блонделл және Лесли Ховард. Paramount Pictures компаниясымен ерекше актерлік келісімшартына қол қойған Франсис та осы қадамға барып, бірден көзге түсті. Ол Уильям Пауэллмен жиі бірге түсті, алғаш рет «Street of Chance» (1930) фильмінде Дэвид Селзник, Франсисті «Behind the Make up» (1930) фильмінде көргеннен кейін олардың жұптасуы үшін күресті. Бұл сәтті болды, олар жылына алтыдан сегізге дейін фильмде бірге ойнады, 1930-1932 жылдар аралығында барлығы 21 фильм түсірді. Франсистің мансабы Paramount студиясында сәл байқалатын, бірақ ерекше ротацизмге (ол "r" әрпін "w" деп айтатын) қарамастан гүлденді, бұл оған «Wavishing Kay Fwancis» деген лақап атты сыйлады. Ол Джордж Кукордың «күлкілі және аморальдық комедиясы» «Girls About Town» (1931) және «24 Hours» (1931) фильмдерінде ойнады. 1931 жылдың 16 желтоқсанында Франсис және оның әріптестері Калифорнияның Окленд қаласында салынып аяқталған Paramount театрының арт-деко стиліндегі салтанатты ашылуын «Жалған Мадонна» фильмінің алдын ала көрсетілімімен атап өтті. 1932 жылы Франсистің Paramount-тағы мансабы өзгере бастады, Warner Bros. оған аптасына 4000 доллар жалақымен жұлдыздық мәртебе беруге уәде берді. Paramount студиясы Warner Bros. компаниясын осы жоғалту үшін сотқа берді. Warner Bros. Франсис пен Пауэллді, сондай-ақ Рут Чаттертонды өз жұлдыздарының қатарына қосылуға көндірді. Франсис алғашқы үш рөлінде жаман қыз рөлін ойнағаннан кейін, оған көбірек жаны ашыр болатын рөлдер берілді, мысалы, «Жалған Мадонна» фильмінде, ол өмірінен шаршаған қоғамдық әйелді сомдады, ол өлімге қатерлі жағдайдағы баланы күтіп, отбасы мен үйдің маңыздылығын түсінеді. Франсистің Warner Bros. студиясындағы мансабы шарықтап өскеннен кейін, ол Эрнст Любичтің «Trouble in Paradise» (1932) фильмі үшін Paramount студиясына қайта жіберілді.
Үлкен табыстар
1932 жылдан 1936 жылға дейін Фрэнсис Warner Bros. студиясының жұлдызы болды, сонымен қатар оның фильмдері көбінесе оның өзіне арналған жобалар ретінде дамытылды. 1935 жылға қарай Фрэнсис ең көп жалақы алатын актерлердің біріне айналды, оның жылдық табысы 115 000 долларды құрады, бұл Бетт Дэвис тапқан 18 000 доллардан әлдеқайда көп болды – болашақта Фрэнсистің гримеркасын иеленетін актриса. 1930 жылдан 1937 жылға дейін Фрэнсис 38 киножурналдың мұқабасында пайда болды, бұл балалар сенсациясы Ширли Темплдің 138 мұқабасынан кейін екінші орынды иеленді. Голливудқа келгеннен кейін көп ұзамай ол актер және продюсер Кеннет МакКеннамен роман бастады, олар 1931 жылдың қаңтарында үйленді. Фрэнсис көбінесе ұзақ уақыт бойы қиындықтарға тап болған кейіпкерлерді сомдады, мысалы, «Стелла Паришті таптым», «Актрисаның құпиялары» және «Бродвейдегі комета» сияқты фильмдерде, кейде оның ойнаған кейіпкерлерінен гөрі, әсем киімдері көбірек есте қалатын – бұл фактіні замандас киносыншылар жиі атап өтті. «Маған жүрегіңді бер» (1936) фильмінде Белинда рөлінде, Джордж Брент пен Роланд Янгпен бірге оның ойыны «ұялшақтық пен қайғыға толы» болды және «Нью-Йорк Таймс» газетінен жылы пікірлер алды. 1937 жылдың қазан айында Фрэнсис Беверли-Хиллстегі графша Дороти Дентис ди Фрассоның кешінде авиация бизнесмені Рейвен Фрайхерр фон Барнековпен танысты. 1938 жылдың наурыз айында Луэлла Парсонс олардың үйлену жоспарлары мен Фрэнсистің кинодан зейнеткерлікке шығуы туралы хабарлады, бірақ қазан айына қарай екеуі жеке-жеке саяхаттап, Фрэнсис әлі де актерлікпен айналысып жатты; желтоқсан айында Барнеков Германияға оралды. Бұл оның «Желдегі әйелдер» (1939) сияқты төмен бюджетті фильмдерге түсуіне және сол жылы оның келісімшартының тоқтатылуына әкелді.
"Бассейндегі у" және қайта жандану
Тәуелсіз театр иелері қауымдастығы 1938 жылдың мамыр айында "Голливуд репортерінде" жарнама үшін ақша төледі, онда Франсис Грета Гарбо, Джоан Кроуфорд, Фред Астер, Мэй Уэст, Кэтрин Хепберн және басқалармен бірге "кассалық у" деп аталған жұлдыздар тізіміне енді. Warner Bros. студиясынан босатылғаннан кейін ол басқа студиялық келісімшартқа қол қоя алмады. Франсистің 1931 жылғы "Ледисмен" фильміндегі қосалқы рольде ойнаған Кэрол Ломбард, өзінің "Тек атымен" (1939) фильмінде Франсисті түсіруді талап етті. Франсис Ломбард пен Кэри Грантпен бірге қосалқы рольде ойнады, бұл оған шынайы актерлік шеберлігін көрсетуге мүмкіндік берді. Содан кейін ол басқа фильмдерде де қосалқы рөлдерде ойнады, мысалы, "Әйел зары" фильмінде Розалинд Расселге қарсы сөйлеуге шебер, кәсіби әйелдерді сомдады, ал Деанна Дурбин сияқты жас жұлдыздардың анасы болды. Франсис онжылдықтың соңында Хамфри Богартпен бірге 1939 жылы шыққан "Көлемді әлемнің патшасы" атты гангстерлік фильмде басты рөлді ойнады. Бұл фильм Пол Мунидің "Доктор Сократ" (1935) фильмінің қайта түсірілімі болды, онда Франсис Богарттың жараланған гангстер кейіпкерін емдеуге мәжбүр болған дәрігердің рөлін ойнады, содан кейін ол заңмен қақтығысқа түседі. Алғашында "Әйел дәрігер" деп аталған фильм кейінге шегерілді, содан кейін Богарттың рөлін күшейту үшін қайта түсіруге "Заңсыз" деп қайта аталды. Фильмнің шығуына қарай Warner Bros. атауын "Көлемді әлемнің патшасы" деп өзгертті және Франсисті екінші планға түсірді.
Екінші дүниежүзілік соғыс дәуірі
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Фрэнсис соғысқа қатысуға қосылып, Теңіз көмегінің қосымша бөлімінде ерікті жұмыс істеді, онда ол NAA ауруханалық бөлімінің басшысы болып тағайындалды. Ол соғыс аймақтарында кең ауқымды саяхаттар жасады, алғаш рет әріптес ерікті Кароль Лэндис жазған "Джиптегі төрт Джилл" кітабында баяндалды. Бұл 1944 жылы танымал фильмге айналды – "Джиптегі төрт Джилл", онда жұлдыздар көптеп қатысты, ал Марта Рей мен Митзи Мейфэр Лэндис пен Фрэнсиске қосылып, Джиллдер тобын толықтырды. Соғыс аяқталғаннан кейін "Төрт Джилл" фильміне 20th Century Fox студиясы төрт жұлдыздық баға берді, бірақ оны таратқаны үшін Monogram компаниясының көмегі керек болды. Осы онжылдық Фрэнсисті Голливудта жұмыссыз қалдырды. Ол Poverty Row студиясы Monogram Pictures-пен үш фильмге келісімшарт жасады, бұл оған өндірісші ретінде де, жұлдыз ретінде де атау алып келді. "Ажырасу", "Әйел іздеуде" және "Жер бөліп беру әйелдері" атты фильмдер 1945 және 1946 жылдары шектеулі көрсетілімде шықты. Фрэнсис 1940 жылдардың қалған бөлігін сахнада өткізді, "Мемлекеттік одақ" спектаклінде сәтті өнер көрсетіп, сондай-ақ бұрынғы Warner Bros. әріптесі Рут Чаттертонның қолдауымен "Windy Hill" және басқа да жаңа және ескі пьесаларды гастрольде көрсетті. 1948 жылы Огайо штатының Колумбус қаласында "Мемлекеттік одақ" спектаклінің гастрольдік көрсетілісі кезінде болған апаттан кейін денсаулығы нашарлап, таблеткалардың кездейсоқ артық дозасынан есінен танып, радиаторға күйіп қалғаннан кейін шоу-бизнестен зейнеткерлікке шығуға мәжбүр болды. Бұл оқиға алғаш рет дәрі-дәрмек әсерінен есінен танып қалу ретінде, содан кейін тыныс алу инфекциясымен күрделенген жағдай ретінде хабарланды. Оның менеджері мен серігі Фрэнсистің қонақ үйіне келді және есінен танып қалған актрисаны жаңа ауамен қайта жандандыруға тырысып, терезе жанындағы радиаторға аяғын тигізіп, күйік тигізді.
Жеке өмір
Менің өмірім? Егер камера алдында кешкі көйлек кигім келсе, таңғы сағат бес он бес минутта тұрам. Бұл сөйлем аздап абсурдты естіледі, солай емес пе? Бірақ бәрібір, осылай өмір сүремін. Егер маған жалақы төлесе, менің қолыма шүбіршік берсеңіз де, сахнаны сыпырып тастаймын. Маған ешқандай маңызы жоқ. Мен ақшаны қалаймын. Өлгенімде, мені кремациялауын қалаймын, осылайша менің бар екенімнің ешқандай белгісі осы жер бетінде қалмасын. Мен ұмытылуды күтемін. — Кей Фрэнсистің жеке күнделіктерінен, шамамен 1938 жыл. Ол Морис Шевалье және Рейвен Фрайхерр фон Барнековпен романдық қарым-қатынаста болды. Оның күнделіктері, оның фильмдерімен байланысты материалдармен бірге, Веслиан университетінің ғалымдар мен зерттеушілерге ашық академиялық жинағында сақтаулы. Ол үнемі гомосексуал ер адамдармен араласатын, олардың бірі – Андерсон Лоулер, 1934 жылы оны Еуропаға ертіп бару үшін Warner Bros. компаниясы 10 000 доллар төлеген екен. 1966 жылы Фрэнсиске сүт безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылып, мастэктомия жасалды, бірақ ісік бұрыннан тараған болатын. Ол 1968 жылы 63 жасында қайтыс болды. Ұмытылуды тілегендіктен, оған не ескереу рәсімі, не қабір тасы қажет болған жоқ. Оның денесі бірден кремацияланды, ал өсиетіне сәйкес, оның күлін «қызметкердің қалауынша» жою керек болды.
Ерекшеліктері
ЖылАтауыРольЕскертулер1929 Журналистер тобы Майра Мэй Коконаттар Пелопея Қауіпті қисықтар Зара Флинн Әуесқойлық Зельда Пэкстон Неке ойналаңы Lady Wrench 1930 Макияждың артында Китти Паркер Тағдыр көшесі Алма Марсден Paramount шеруі Кармен Эпизод: "Тореадор" Жаман іс-әрекет графинясы Ольга Балакирева Қорғау үшін Ирен Мэннерс Раффлз Гвен Туған жерге оралу Констанс Кук Ұятты күнә Мэрия Иванова Саблин Махаббат гүлі Дульсе Морадо 1931 Скандал парағы Эдит Флинт Әйелдер адамы Норма Пейдж Жасырын қызмет Әлис Моррисон Қателік Элси Мори Қылмысты қолдар Марджори Уэст 24 сағат Фанни Таунер Қала қыздары Ванда Ховард Жалған Мадонна Тина 1932 Махаббаттағы жаттар Диана Мерроу Керек адам Лоис Эймс Әйелдер көшесі Натали 'Нэт' Аптон Зергерлік қарақшылық баронесса Тери Бір жолғы сапар Джоан Эймс Жұмақтың қиындықтары Мадам Мариетт Коле Синара Клеменси Уорлок 1933 Кілтсаңырау Анна Валле Брукс Таңғы дауыл Ирина Радович Мэри Стивенс, доктор медицинасы Мэри Стивенс Мен әйелді жақсы көрдім Лаура Макдональд 56-шы көшедегі үй Пегги Мартин 1934 Мандалай Таня Бородофф / Ақ дақ / Марджори Ланг Ғажайып бар Лиан Доктор Моника Доктор Моника Британдық агент Елена Мура 1935 Жібекке тікелей Amy Prentiss Құлаған Линн Палмер Қаз және қаз Георгиана Мен Стелла Паришті таптым Стелла Париш 1936 Ақ періште Флоренс 'Фло' Найтингейл Маған жүрегіңді бер Belinda Warren 1937 Ұрланған демалыс Николь Пико Екінші таң Julia Ashton Wister Жасырын Vera Kowalska Бірінші ханым Люси Чейз Уэйн 1938 Әйелдер сондай Claire Landin Менің есебім Мэри Колбрук Актердің құпиялары Фэй Картер Бродвейдегі комета Ив Эпплтон 1939 Әлемнің патшасы Кэрол Нельсон Желдегі әйелдер Джанет Стил Атынан ғана Майда Уолкер 1940 Кездесу уақыты Джорджия Дрейк Далтонды шақырғанда Джули Кінг Кішкентай адамдар Джо 1941 Ойын қыз Грейс Герберт Өзін жоғалтқан адам Адриенна Скотт Чарлидің тәтесі Донна Лусия д'Альвадорес Әйелдің сезімі Нелли Вудс 1942 Әрқашан жүрегімде Марджори Скотт Біздің арамызда Кристин 'Крис' Бишоп 1944 Джиптегі төрт қыз Өзі 1945 Ажырасу Дианна Картер Жер бөлу әйелдері Шейла Сеймур 1946 Әйел керек Кароль Раймонд