Кіріспе

Сүлеймания қаласы (; السليمانية) – Ирактың Курдистан облысының шығысында, Иран-Ирак шекарасына жақын орналасқан қала. Солтүстік-шығысында Азмар (Езмер), Гойжа (Гойже) және Қайван (Кейван) таулары, оңтүстігінде Баранан тауы және батысында Таслужа төбелерімен қоршалған. Қаланың климаты жартылай шөлейтті, ыстық, құрғақ жаздары және суық, ылғалды қыстары бар. Сүлейманияда Нали, Махви және Пирамерд сияқты ақындар тұрған. Қазіргі Сүлеймания қаласы 1784 жылы Османдық күрд әмірі Ибрагим Паша Бабан құрған. Сүлеймания 1784 жылдан 1850 жылға дейін Бабанның тарихи княздығының астанасы болды.

Тарих

Слемани аймағы 1784 жылы қазіргі қаланың негізі салынғанға дейін Замава деп аталатын. Слеманиден бұрын Күрд Бабан княздығының (1649–1850) астанасы "Келачивалан" аталған жер болды. Бабани билігі тұсында Сафавидтер мен Осман империясы арасында ірі қақтығыстар болды. Келачивалан екі қарсыластың шайқас алаңына айналды. Стратегиялық маңызы бар және Сафавидтер жерінің тереңінде орналасқандықтан, Бабанилер Сафавидтерге әскери қолдау көрсетпесе, Келачиваланға шабуыл жасалып, басып алынуы мүмкін деген алаңдаушылық болды, себебі Сұлтан Махмуд II және Надир Шах та тараған Күрд әмірліктерінің қолдауын алуға тырысты. Яһуди дәстүрі бойынша, Сүлейман Бабан қаланың толықтығы үшін еврей тұрғындарының болуын маңызды санады. Сондықтан Қарадағға, еврей қауымы гүлденген қалаға және айналасындағы ауылдарға елшілік жіберілді. Қарадағ еврейлері бірінші топ еврейлерді Сүлейманияға аттандырды. 1922–1924 жылдары Слемани Курдистан Корольдігінің астанасы болды – бұл Осман империясы құлағаннан кейін Ирак күрдтері жариялаған, бірақ мойындалмаған мемлекет.

Демография

1820 жылы, қала құрылғаннан кейін 36 жыл өткен соң, Рех есімді британдық адам қалаға сапар шегіп, оның халқы он мыңнан асып түсетінін, онда 2144 отбасы бар екенін, оның ішінде 2000 мұсылман, 130 яһуди және 14 христиан отбасы екенін анықтады. 1907 жылғы Османдық құжаттары сол кезде қалада 8702 мұсылман және 360 мұсылман емес тұрғын өмір сүргенін көрсетеді. 1920 жылы Сүлейманияда таралған "Пешкаутин" газеті оның халқы он мыңға жуық деп хабарлады. 1920-жылдардың басында шейх Махмуд басқарған, Месопотамия мандатына британ үкімшілігіне қарсы Ирактағы көтеріліс Сүлейманиядан яһудилердің көшіп кетуіне себеп болды. Ирак үкіметінің құжаттарына сәйкес, 1947 жылы тұрғындар саны 23 475-ке жетті. Сулейманиядағы Ирактың американдық университеті 2016 жылы тұрғындар санын 800 000 деп бағалады.

Мәдениет

Слемани қаласында екі тәуелсіз газет – "Хавлати" және "Авена", екі тәуелсіз саяси журнал – "Лвин" және "Шок" жарық көріп, таратылады. 2016 жылдан бері қалада Сулеймания университетінің Көркем өнер факультеті ұйымдастырған Халықаралық кинофестиваль өтіп келеді.

Экономика

2003 жылдан бері Слеманиде жергілікті экономика дамып келеді. Қазіргі күні оның экономикасы туризмге, ауыл шаруашылығына және бірқатар шағын фабрикаларға сүйенген, олардың көп бөлігі құрылыс саласында қызмет етеді. 2004 жылы Ирактағы азық-түлік қауіпсіздігі және осалдық деңгейін сараптау бойынша жүргізілген жан-жақты зерттеуде Слемани облысының әр қаласы бойынша терең сараптама жасалды. Осы сараптамада бұрын айтылған 2003 жылғы экономикалық өркендеуді көруге болады.

Туризм

2009 жылы қалаға 60 мыңнан астам турист келді. 2010 жылдың бірінші тоқсанында Сләмания қаласына 15 мыңнан астам ирандық турист келді, олардың көпшілігі өз елдеріндегі қатаң заңдардан қашқандықтан тартылды. 2010 жылғы Наурыз мерекесіне байланысты ирандық туристердің көп саны аймақта тойлауды жөн көрді.

Саясат

Соңғы жылдары Сләманыда көптеген адамдар күрд ұлтшылдығынан алшақтады, себебі Күрд жұмысшы партиясының ықпалы артып келеді.

Көлік

Қала Сулейманиа халықаралық әуежайы арқылы қызмет көрсетіледі, онда Ирак, Qatar Airways, Royal Jordanian және Turkish Airlines сияқты көптеген коммерциялық әуе компаниялары рейстерді жүзеге асырады.