Кіріспе

жазу жұмысы

Бір тақырыпқа немесе тақырыптың бір аспектісіне арналған мамандандырылған жазу жұмысы.

Монография – анықтамалық еңбектерден өзгеше, бір тақырыпқа немесе ғылыми тақырыптың бір аспектісіне арналған мамандандырылған жазба жұмыс (немесе көрме). Монографияны екі немесе одан көп адам жасайтын болса да, оның мәтіні біртұтас болып қалады және ол түпнұсқа зерттеулер, талдаулар мен дәлелдерді ұсынатын терең ғылыми еңбек болып табылады. Бір немесе бірнеше авторлар кітаптың барысында бірыңғай және үздіксіз дәлел немесе талдау жасайтын, терең және мамандандырылған жазба жұмысы ретінде монография, редакцияланған мақалалар жинағынан ерекшеленеді. Редакцияланған жинақта әртүрлі авторлардың бірнеше түпнұсқа және жеке ғылыми еңбектері бір немесе бірнеше ғылыми редакторлармен бір кітапқа жинақталады. Кітапханалық каталогтауда монография кең мағынаға ие: бір томдық (кітап) немесе белгілі бір саны бар сериялық емес басылым. Осылайша ол журналдар, ғылыми журналдар немесе газеттер сияқты сериялық немесе мерзімді басылымдардан ажыратылады. Тек осы контексте ғана, роман сияқты кітаптар монография деп есептеледі. FORCETOC

Академия

"Монография" термині ағылшын тілінде қазіргі латынша "monographia" сөзінен туындаған, ал оның түбірі грек тілінде жатыр. Ағылшын тілінде "mono" сөзі "бір", ал "graph" сөзі "жазылған нәрсе" дегенді білдіреді. Оқулықтан айырмашылығы, оқулық белгілі бір саланың білім деңгейін шолуда болса, монографияның басты мақсаты – жаңа зерттеулер мен түпкілікті ғылыми еңбектерді ұсыну. Бұл зерттеулер кеңінен баяндалады, бұл монографияны мақаладан ерекшелейді. Осы себептерге байланысты, көптеген академиялық салаларда монография жариялау мансаптық өсу үшін өте маңызды деп есептеледі. Монографиялар басқа зерттеушілерге арналған және көбінесе кітапханалар сатып алады, әдетте, қысқа тиражбен жеке томдар түрінде жарық көреді. Ұлыбритания мен АҚШ-та ғылыми монографияны академиялық баспадан ажырататын айырмашылықтар баспагерге қарай өзгереді, бірақ көбінесе оқырмандардың тек арнайы немесе терең білімге ғана емес, сонымен қатар жұмыстың тақырыбына кәсіби қызығушылық танытатыны болжанады.

Биология

Биологиялық таксономияда монография – таксонды толыққанды қарастыру. Монографиялар әдетте бір топтағы барлық белгілі түрлерді шолуды, жаңадан ашылған түрлерді қосуды, сондай-ақ топтағы экологиялық байланыстар, географиялық таралу және морфологиялық айырмашылықтар туралы барлық қолжетімді ақпаратты жинап, жүйелеуді қамтиды. Өсімдік таксонының алғашқы монографиясы – Роберт Морисонның 1672 жылы жариялаған Plantarum Umbelliferarum Distributio Nova еңбегі, ол Апиацеялар тұқымдасына арналған зерттеме болды.

Өнер

Кітап баспалары бір суретшінің туындыларына арналған кітаптарды, жалпы өнер тақырыптарын қарастыратын кітаптардан ерекшелеу үшін "суретші монографиясы" терминін қолданады.

АҚШ-тың тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы

Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) реттеуі шеңберінде монографиялар – бір немесе бірнеше заттың қолданылуына автоматты түрде рұқсат беретін жарияланған стандарттар. Мысалы, Федералды тіркелімнен алынған мына үзіндіде: "Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) рецептсіз (OTC) күннен қорғайтын дәрілік өнімдердің қауіпсіз және тиімді деп танылу шарттарын белгілейтін соңғы монография нысанында соңғы ереже шығаруда, және бұл FDA-ның рецептсіз дәрілік өнімдерді үздіксіз қараудың бір бөлігі болып табылады." Осындай қолданыс монография сөзін етістік ретінде де қолдануға алып келді, мысалы: "Бұл зат FDA-мен монографияланды".