Китапхана классификациясы: Шияли Рамамурта Рагангатан жасаған бұл жүйе, колондар арқылы санаттарды бөліп, кітаптарды жіктеуге көмектеседі. Үндістанда кең таралған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кітапхана жіктеу жүйесі
System of library classification
Колондық жіктеу (CC) – Шияли Рамамрита Ранганатхан жасаған кітапхана каталогы жүйесі. Бұл ерте замандағы фасеттік (немесе аналитикалық-синтетикалық) жіктеу жүйесі болды. Колондық жіктеудің бірінші басылымы 1933 жылы жарық көрді, одан кейін тағы алты басылым жарық көрді. Ол ең көп Үндістан кітапханаларында қолданылады. Оның аты екі нүктелерді пайдаланып, фасеттерді классқа бөлуден шыққан. Көптеген басқа жіктеу схемалары, олардың кейбіреулері байланыссыз болса да, түрлі функцияларды орындау үшін екі нүктелер мен басқа да тыныш белгілерді қолданады. Алғашқыда CC тек екі нүктені бөлігіш ретінде пайдаланған, бірақ екінші басылымнан бастап CC әр фасет түрін анықтау үшін төрт басқа тыныш белгіні қолданды. CC-да фасеттер "ерекшеліктерді" (ең нақты тақырып), зат, энергия, кеңістік және уақытты (PMEST) сипаттайды. Бұл фасеттер әдетте кітапханадағы әрбір затқа қатысты, сондықтан олар жеткілікті әмбебап реттеу жүйесін құрайды. Мысалы, "1950 жылы Үндістанда рентген сәулелерімен өкпе туберкулезін емдеу бойынша зерттеу" тақырыбы былай жіктеледі:
Colon classification (CC) is a library catalogue system developed by Shiyali Ramamrita Ranganathan. It was an early faceted (or analytico synthetic) classification system. The first edition of colon classification was published in 1933, followed by six more editions. It is especially used in libraries in India. Its name originates from its use of colons to separate facets into classes. Many other classification schemes, some of which are unrelated, also use colons and other punctuation to perform various functions. Originally, CC used only the colon as a separator, but since the second edition, CC has used four other punctuation symbols to identify each facet type. In CC, facets describe "personality" (the most specific subject), matter, energy, space, and time (PMEST). These facets are generally associated with every item in a library, and thus form a reasonably universal sorting system. As an example, the subject "research in the cure of tuberculosis of lungs by x ray conducted in India in 1950" would be categorized as:
Бұл нақты кітапхана белгісінде көрсетілген:
This is summarized in a specific call number:
Ұйым
Колонды жіктеу жүйесі 42 негізгі класс қолданады, олар Конгресс кітапханасының жіктелу жүйесіне ұқсас түрде басқа әріптермен, сандармен және таңбалармен біріктіріледі.
The colon classification system uses 42 main classes that are combined with other letters, numbers, and marks in a manner resembling the Library of Congress Classification.
Жақтары
CC басылымның сұрыпталуын анықтау үшін бес негізгі категорияны немесе аспектілерді қолданады. Олар жиынтығында PMEST деп аталады:
CC uses five primary categories, or facets, to specify the sorting of a publication. Collectively, they are called PMEST:
Индикаторлық аспект, ең нақты немесе басты тақырып; Материя немесе қасиет, тақырыптың заты, қасиеттері немесе материалдары; Энергия, процестер, операциялар және іс-әрекеттерді қоса алғанда; Кеңістік, тақырыптың географиялық орнымен байланысты; Уақыт, тақырыптың күндері немесе маусымдарына сілтеме жасайды. Аспектілердің құраушыларын – оқшауланғандарды – көрсету үшін және пәндер арасындағы күрделі комбинацияларды немесе қатынастарды нақтылау үшін басқа да символдар қолданылуы мүмкін.
Indicator Facet , Personality, the most specific or focal subject; Matter or property, the substance, properties or materials of the subject. : Energy, including the processes, operations and activities Space, which relates to the geographic location of the subject.' Time, which refers to the dates or seasons of the subject. Other symbols can be used to indicate components of facets called isolates, and to specify complex combinations or relationships between disciplines.