Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Жердонның курсері (Rhinoptilus bitorquatus) – Үндістанға эндемик Glareolidae тұқымдасына жататын түнгі құс. Бұл құсты 1848 жылы хирург-табиғаттанушы Томас С. Джердон ашқан, бірақ оны 1986 жылға дейін қайтадан көруге болмады. Бұл курсердің таралған аймағы шектеулі, ол Үндістандағы Андхра-Прадеш штатының Шығыс Гатасында жергілікті жерлерде ғана кездеседі. Қазіргі уақытта ол тек Шри-Ланкамаллесуара қорығында ғана белгілі, онда сирек бұталы орман мен жалаңаш жер участаларында мекендейді.
Jerdon's courser (Rhinoptilus bitorquatus) is a nocturnal bird belonging to the pratincole and courser family Glareolidae endemic to India. The bird was discovered by the surgeon naturalist Thomas C. Jerdon in 1848 but not seen again until its rediscovery in 1986. This courser is a restricted range endemic found locally in India in the Eastern Ghats of Andhra Pradesh. It is currently known only from the Sri Lankamalleswara Wildlife Sanctuary, where it inhabits sparse scrub forest with patches of bare ground.
Сипаттама
Бұл ерекше көзге түсетін, екі қоңыр кеуде жолағы бар шағын құс. Оның қара қоңыр тұмсығының негізі сары, қара тажы, кең қоңыр жолақты қабағы және қызғылт-қоңыр жұтқыншағы бар. Басының үстінен тар ақ жолақ өтеді. Ұшқанда қара құйрығы және жарқын ақ қанат жолағы көрінеді. Ол таңертең және кешке белсенді, дауысты болып, "Twick too Twick too Twick too" немесе "yak wak yak wak" сияқты бірнеше стаккато дыбыстар шығарады. Бұл дыбыстар секунд сайын шамамен бір рет қайталанады және 2-ден 16 ретке дейін естіледі, ал жақын маңдағы басқа құстар да осы дыбысқа қосылуы мүмкін. Джердон бұл түрдің телугу тіліндегі атауын "Adavi wuta titti" деп сипаттаған, яғни "Жанжалғы ормандағы қалта" деген мағынаны білдіреді. Дегенмен, бұл атау қате болуы мүмкін, себебі Салим Али мен Хью Уистлер 1931 жылы Хайдарабад штатын зерттеу кезінде Боргампад және Нелипака ауылдарының тұрғындары бұл атауды түсінбегенін анықтады. Жақындағы зерттеушілер жергілікті атауын "Kalivi kodi" деп атап көрсетті. Құстың жалғыз белгілі жұмыртқасы Абердин университетінің зоология мұражайында сақтаулы. Бұл жұмыртқаны 1917 жылы Колар алтын кендерінде ветеринарлық дәрігер Эрнест Гилберт Митон тапқан. 1917 жылы Колардан 100 шақырымдай жерде табылған жұмыртқа ДНК тізбегін салыстыру арқылы осы түрге жататыны анықталды. Ол көбінесе кешкісін және түнде белсенді. Алғаш рет 19 ғасырдың ортасында тіркелген, содан кейін 80 жылдан астам уақыт бойы жойылып кеткені саналды, бірақ 1986 жылы Андхра-Прадеш штатының Куддапа ауданында қайта табылды. Махараштрада Годавари өзенінің жанында, Сирончадан 24 шақырым шығысқа қарай үш құс кездескені туралы хабарламалар бар (Blanford 1867, 1869), сондай-ақ 1935 жылға дейінгі 20 жыл ішінде де кездескен (D’Abreu, 1935). Бұл түр Үндістанның шығыс жарты аралындағы бірнеше жерден табылған үлгілер бойынша белгілі, ал қазіргі кездегі популяциясының таралу аймағы өте шектеулі. Бұл аймақтағы зерттеулер көрсеткендей, олардың таңдаған ортасы гектарына 300-ден 700-ге дейін тығыздықпен өсетін биік бұталар.
It is an unmistakable compact courser, with two brown breast bands. It has a yellow base to the black bill, a blackish crown, broad buff supercilium, and an orange chestnut throat patch. A narrow white crown stripe runs on top of the head. In flight it shows a mostly black tail and a prominent white wing bar. It is crepuscular and vocal at dawn and dusk with a series of staccato Twick too Twick too Twick too or yak wak yak wak calls. The notes are repeated at the rate of about 1 per second and uttered 2 to 16 times and several birds in the vicinity may join in the calling. Jerdon described the Telugu name of the species as Adavi wuta titti meaning "Jungle empty purse". This name may however have been in error since Salim Ali and Hugh Whistler found villagers mystified by the name when they searched for the species near Borgampad and Nelipaka during the Hyderabad state survey of 1931. Recent researchers have noted the local name as Kalivi kodi. The only known egg of the bird is preserved at the Zoology Museum, University of Aberdeen. The egg was collected by Ernest Gilbert Meaton, a vet working at Kolar Gold Fields, in the year 1917. and Bhadrachalam, and from the Cuddapah and Anantpur areas in the valley of the Pennar River. An egg, probably collected within 100 km of Kolar in 1917, was positively identified as belonging to this species using DNA sequence comparison. It is mostly active at dusk and during the night. It was first recorded in the mid 19th century; it was then considered to be extinct for more than 80 years, until it was rediscovered in 1986 at Cuddapah District, Andhra Pradesh. In Maharashtra it was reported at “24 km east of Sironcha, near the Godavari river, three birds, undated (Blanford 1867, 1869), and sometime in the 20 year period before 1935 (D’Abreu, 1935)”. The species was known from specimens collected at a few locations in eastern peninsular India and the currently known population is extremely restricted in range. Studies in this region using sand strips to detect footprints suggest that their preferred habitat has tall bushes at a density of 300 to 700 per hectare.
Таксономия
Бұл түрді алғаш рет Томас С. Джердон Шығыс Гат тауларының бір жерінен тапқан. Бұл үлгі Бенгалия Азиялық қоғамына ұсынылды, онда куратор Эдвард Блайт оны Macrotarsius rhinoptilus деп сипаттап, атады. 1866 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты бұл коллекциялар Үнді мұражайына көшірілді. Кейбір үлгілер жұртқа көрсетілген, бірақ Джон Андерсон 1872 жылы типтік үлгілерді қауіпсіз сақтау үшін жылжытты. Блайт қолданған үлгілер тізімделген, бірақ Блайт пайдаланған нақты үлгі жоғалып кеткен. 1892 жылы В. Л. Склейтер жасаған екінші тізімде де бұл үлгі туралы мәлімет болмады. Сондықтан типтік үлгі жоғалған деп есептеледі. Джердон тапқан екінші үлгі Стриклендке тиесілі болды және қазір Кембридж университетінің коллекциясында сақтаулы. Бұл үлгіні Стрикленд зерттеді және жаңа туыс және комбинацияны қолданды, Rhinoptilus bitorquatus. Альфред Ньютон жазған жазбада орны "Мадрас" деп, ал күні 1846 жыл деп көрсетілген. Осы кезеңде Джердонның Неллор немесе Куддапах маңынан үлгілер алғаны болжамдалады. Джердонның коллекциясындағы үшінші үлгі Томас Кэмпбелл Эйтонға, содан кейін Генри Бейкер Тристрамға тиесілі болды, қазір бұл үлгі Ливерпульдің Ұлттық мұражайларында сақталуда. Басқа да бірнеше үлгілер коллекцияларда бар, бірақ типтік үлгінің орнына қойылмақ болған неотип ұсынылмаған.
The species was first collected by Thomas C. Jerdon from somewhere in the Eastern Ghats. The specimen was presented to the Asiatic Society of Bengal where the curator, Edward Blyth described it, naming it as Macrotarsius rhinoptilus. These collections were moved to the Indian Museum in 1866 following a financial crisis. Some specimens had been mounted and exhibited for the public but John Anderson moved the type specimens for safe storage in 1872. The type specimens used by Blyth were catalogued but the specimen used by Blyth was already missing. A second catalogue by W. L. Sclater in 1892 also failed to list the specimen. The type specimen is therefore presumed lost. A second specimen collected by Jerdon was obtained by Strickland and is now in the collection of the Cambridge University. This specimen was examined by Strickland who used the new genus and combination, Rhinoptilus bitorquatus. The label written by Alfred Newton notes the location as "Madras" and date as 1846. During this period Jerdon is thought to have received specimens from near Nellore or Cuddapah. A third specimen in Jerdon's collection was acquired by Thomas Campbell Eyton and then to Henry Baker Tristram, and the specimen is now at National Museums Liverpool. Several other specimens exist in collections but a neotype, replacement for the type specimen, has not been suggested.
Мәртебе
Бұл құс тек бірнеше тарихи жазбалар бойынша белгілі болды және 1986 жылы қайта табылғанға дейін жойылған деп есептелді. Оны Бомбей табиғи тарих қоғамының орнитологы Бхарат Бушан жергілікті аулаушыларды пайдаланып, бір данасын ұстау арқылы қайта тапты. Қайта табылуға дейін ол күндізгі құс деп ойылған. Ол түнгі өмір салтымен тіршілік етеді және жәндіктермен қоректенеді деп болжанады. Сирек кездесетін құс болғандықтан, оның мінез-құлқы мен ұя салу әдеттері әлі толыққанды зерттелген жоқ. Құстың саны 50-ден 249-ға дейін бағаланады. Жақындағы зерттеулерде камера-құрылы мен жұқа құмның мұқият орналастырылған жолақтары сияқты техникалар қолданылып, іздерін жазу арқылы халық тығыздығы бағаланды. Әлемдегі белгілі популяциясы өте шағын аймақпен шектелген, сол себепті көрші аймақтардағы ұқсас ортада тіршілік ететін адамдарға суреттер мен кішкентай электрондық дыбыс шығару құралдары таратылып, жаңа аймақтарды табуға әрекеттер жасалды. 2008 жылы Махараштра штатының шығысындағы Гадчироли ауданындағы Сирончаның бұрынғы мекендеу орындарындағы іздеулер құстарды таба алмады. 1988 жылы Үндістан поштасы құстың қайта табылуын еске алу үшін марка шығарды. 2022 жылы орталық үкімет құсты зерттеуге 50 лакх рупи бөліп берді. Ақшаның бір бөлігі оның қозғалысын қадағалау үшін CCTV камераларын және дыбыс жазу құралдарын орнатуға жұмсалмақ.
This bird was known only from a few historical records and was thought to be extinct until its rediscovery in 1986. It was rediscovered by Bharat Bhushan, an ornithologist at the Bombay Natural History Society who made use of local trappers to capture a specimen. Prior to its rediscovery it was thought to be a diurnal bird. It is nocturnal in habit and presumed to be insectivorous. Being a rare bird, nothing is known yet about its behaviour and nesting habits. Population estimates for the bird range from between 50 and 249. Recent studies have made use of techniques such as camera trapping and carefully placed strips of fine sand to record footprints from which estimates of population density are made. The known world population of the species is restricted to a very small region and attempts have been made to find new areas by distributing pictures and small electronic call players to people in neighbouring regions that share similar habitats. Searches during 2008 in its former habitat near Sironcha in Gadchiroli district in eastern Maharashtra failed to find the birds. In 1988 the Indian Postal Service released a stamp to commemorate the rediscovery. In 2022, the central government sanctioned Rupees 50 lakh to study the bird. The money is said to be used for installing CCTV cameras and sound recording equipment to track its movement.
Қауіптер
Сомасилла бөгетінің салынуы 57 ауылдың тұрғындарын курсердің қайта табылуымен байланысты аймаққа көшіруге алып келді. Бұрын Ланкамала, Палаконда және Сешашалам аудандарының халқы сирек болған. Халық санының артуына байланысты мал жайылымының күшеюі мен отындық ағаш жинау көбейді. Сонымен қатар, кең көлемде тас карьерлері ашу оның мекен ету ортасына қауіп келтіруде. Құстың таңдаған шөлейт мекен ету ортасы, ауыл шаруашылығының кеңеюі салдарынан азайды. 2005 жылдың желтоқсан айында Ченнаи қаласын сумен жабдықтау жобасы – «Телугу Гангка» түрдің жалғыз белгілі орнына қауіп төндірді. Сот шаралары нәтижесінде каналдың бағыты өзгертілді. Дегенмен, аймаққа заңсыз құрылыс жұмыстары мен Үндістан өзендерін байланыстыру жобасымен байланысты әрекеттер әлі де қауіп тудырып отыр. Каналдың салынуы ауыл шаруашылығының белсенділігін арттырып, ортаның өзгеруіне де әкелуі мүмкін.
The construction of the Somasilla Dam led to the residents of 57 villages being relocated into the region where the courser was rediscovered. These areas of Lankamala, Palakonda and Seshachalam were previously not well populated. With the rising population, there was increased livestock pressures and firewood extraction. In addition, extensive quarrying threatens the habitat. The scrub habitat preferred by the bird has declined due to increased agricultural activity. In December 2005, the only known location for the species was threatened by the Telugu Ganga project, a scheme to supply water to the city of Chennai. Legal action led to the diversion of the canal. The area has however continued to be threatened by illegal construction work and activity related to a project proposed to link the rivers of India. The construction of the canal could also lead to increased agricultural activity and habitat changes.