Кіріспе
Габриэль Гарсиа Маркестің 1967 жылғы романы «Жүз жылдық жалғыздық» (lang es, ) – колумбиялық автор Габриэль Гарсиа Маркестің 1967 жылғы романы. Роман Буэндия отбасының бірнеше буынның тарихын айтады, оның патриархы Хосе Аркадио Буэндия Макондо деген ойдан шығарылған қаланы құрған. Бұл роман әлем әдебиетіндегі ең үлкен жетістіктердің бірі деп жиі айтылады. «Жүз жылдық жалғыздық» романының әдеби реализм стилі мен мазмұны 1960 және 1970 жылдардағы Латын Америкасының әдеби өрбу кезеңіндегі маңызды туынды ретінде орнықтырды, оған стильдік тұрғыдан модернизм (Еуропалық және Солтүстік Америкалық) және Куба авангарды (авангардтық) әдеби қозғалысы ықпал еткен. 1967 жылдың мамыр айында Буэнос-Айресте «Editorial Sudamericana» баспасында алғаш жарық көргеннен бері «Жүз жылдық жалғыздық» 46 тілге аударылып, 50 миллионнан астам данасы сатылды. Гарсиа Маркестің шедевр туындысы саналатын бұл роман бүгінгі күнге дейін кеңінен танылып, испан және әлем әдебиетінің ең маңызды туындыларының бірі ретінде құрметке ие.
One Hundred Years of Solitude (lang es, ) is a 1967 novel by Colombian author Gabriel García Márquez that tells the multi generational story of the Buendía family, whose patriarch, José Arcadio Buendía, founded the fictitious town of Macondo. The novel is often cited as one of the supreme achievements in world literature. The magical realist style and thematic substance of One Hundred Years of Solitude established it as an important representative novel of the literary Latin American Boom of the 1960s and 1970s, which was stylistically influenced by Modernism (European and North American) and the Cuban Vanguardia (Avant Garde) literary movement. Since it was first published in May 1967 in Buenos Aires by Editorial Sudamericana, One Hundred Years of Solitude has been translated into 46 languages and sold more than 50 million copies. The novel, considered García Márquez's magnum opus, remains widely acclaimed and is recognized as one of the most significant works both in the Hispanic literary canon and in world literature.
Сюжет
"Жүз жылдық жалғыздық" – Макондо қаласындағы Буэндия әулетінің жеті буынының тарихы. Макондоның негізін қалаушылар Хосе Аркадио Буэндия мен Урсула Игуаран Колумбияның Риохаха қаласынан, Хосе Аркадио әтеш айқасынан кейін Пруденсио Агиларды, Хосе Аркадионың бедеу екенін айтқандықтан, өлтірген соң кетіп қалады. Көшіп бара жатқан түні, өзен жағасында демалып тұрғанда, Хосе Аркадио "Макондо" туралы арман көреді – ол әлемді және оның айналасын көрсететін айналар қаласы. Оянғаннан кейін, ол Макондоны өзен жағасында құруға шешім қабылдайды; бірнеше күн орманда саяхаттағаннан кейін, Макондоның құрылысы утопиялық болып шығады.
Символизм және метафоралар
"Жалғыздықтың жүз жылы" романындағы басты тақырып – Макондода тарихтың қажетсіз және қашып құтылуға болмайтын қайталануы. Басты кейіпкерлердің өмірі өткен шақтары мен уақыттың күрделілігімен бақыланады. Роман бойында кейіпкерлерге әртүрлі арбақтар келіп, алаңдатады. "Арбақтар – өткеннің және оның Макондоға әсер ететін қорқынышты күйінің символы. Шындығында, арбақтар мен олардың тудыратын қайталамалы оқиғалар Латын Америкасы тарихының ерекше дамуымен тығыз байланысты", – деп жазады Дэниел Эриксон. "Идеологиялық өзгерістер Макондо мен Буэндиалардың әрқашан белгілі бір дәрежеде арбаққа айналуын қамтамасыз етті, олар өз тарихынан бөлініп, жатсынып, тәуелділік пен дамудың тоқырауының қатал шындығының ғана емес, сондай-ақ осындай әлеуметтік жағдайларды қорқытып, нығайтатын идеологиялық иллюзиялардың құрбандары болды". Макондоның тағдыры оның пайда болған сәттен бастап-ақ алапат және алдын ала шешілген. "Фатализм – идеологияның Латын Америкасы тарихын түсіндіруді белгілі бір үлгілерге бұғаттап, балама мүмкіндіктерді жоққа шығару арқылы тарихи тәуелділікті сақтауда атқарған ерекше рөлінің метафорасы. Бұл повесть көрінеу фатализмді растайды, идеологияның тудыратын тұтқынға түскен сезімін көрсету үшін". Шыны қаласы – Хосе Аркадио Буэндианың арманында көрінген бейне. Бұл Макондоның орналасу себебі, сонымен қатар оның тағдырының символы. Хиггинс былай деп жазады: "Дегенмен, соңғы бетке келгенде, айналар қаласы – алаяқтар қаласына айналды. Осылайша, Макондо Америка уәде еткен, бірақ кейін тарих барысымен арамдықпен дәлелденген жаңа әлемнің арманын білдіреді". Осы тұрғыдан алғанда, романды Еуропалық саяхатшылар ашқан Латын Америкасының тарихын баяндайтын сызықтық мұрағат ретінде қарастыруға болады, оның тарихи еңбегі баспа ісі арқылы қалыптасқан. Мұрағат – Латын Америкасы тарихының негізін құрайтын әдебиеттің символы, сонымен қатар мәнді ашу құралы. Мұрағат сақтаушысы Мелкиад – әдебиет пен фантазияның бейнесі.
Колумбия тарихымен байланысы
Колумбия тарихының метафоралық, сын тұрғысынан қарастырылған интерпретациясы ретінде, құрылысынан бастап қазіргі заманғы мемлекетке дейін, "Жалғыздықтың жүз жылы" Буэндия отбасының тарихы арқылы әртүрлі ұлттық мифтерді көрсетеді. Бұл тенденциядан ерекшелігі, "Жалғыздықтың жүз жылы" рома ұлыстарын тұрақты түрде сюжетке енгізеді. Мелькиадес есімді адам басқаратын ромалар Макондоның шалғай ауылына жаңа өнертабыстар мен технологиялар әкеліп, көбінесе Хосе Аркадио Буэндияның қызығушылығын оятып, жаңалықтар сыйлайды.
Мың күндік соғыстың суреті
Колумбиядағы мың күндік соғыс 1899 жылдан 1902 жылға дейін либералдар мен консерваторлар арасында болды. Консерваторлар "1867 жылдан бері көбінесе билікте болды", ал либералдар, бастысы кофе плантацияларының иелері және өкілдік құқығынан айырылған жұмысшылар, 1899 жылдың қазанында төңкеріс бастады. Шайқас бірнеше жылға созылды, және 130 000-нан астам адамның қаза болғаны естіледі. "Жүз жылдық жалғыздық" романының 5- және 6-тарауларында консерватор армиясы Макондо қаласына шабуыл жасайды, нәтижесінде Аурелиано көтеріліс жетекшісі болуға мәжбүр болады. Көтеріліс сәтті аяқталады, консерватор армия жеңіліске ұшырайды, содан кейін Аурелиано, енді "полковник Аурелиано Буэндия" деп аталады, күресті жалғастыруға шешім қабылдайды. Ол консерватор армиясын құлатуға көмектескен топпен Макондодан шығып, либералдардың жағынан басқа жерде де күресуді жалғастырады. Макондо Габриэль Гарсия Маркес құрастырған ойдан шығарылған қала болғандықтан, кітаптағы мың күндік соғыстың оқиғалары да ойдан шығарылған. Дегенмен, бұл оқиғалар Колумбияның барлық елі бойынша болған мың күндік соғыстың метафорасы ретінде қарастырылады.
"Банана қазасын" бейнелеу
"Банана қырғыны" 1928 жылдың 5-6 желтоқсанында Колумбияның Санта-Марта қаласының жанындағы Сиенагада болды. Банан плантацияларының жұмысшылары жақсырақ еңбек жағдайлары үшін "United Fruit Company" компаниясына қарсы наразылыққа шықты, сол кезде жергілікті әскерилер халыққа оқ атты. Бұл оқиға "Жүз жылдық жалғыздық" романының 15-тарауында баяндалған, оқиғаның нақты фактілері туралы нақтылық сезімі болмаса, салыстырмалы түрде дәл келтірілген. Мысалы, Гарсия Маркес "үш мыңдай адам қаза тапқан болуы керек" деп жазса да, құрбандардың нақты саны белгісіз. Дегенмен, доктор Хорхе Энрике Элиас Каро мен доктор Антонино Видал Ортеганың пікірінше, бұл сан шындыққа жақын, себебі "қаза болғандардың саны мыңнан асып кеткен" деп есептеледі. 2022 жылдың 21 қазанында Netflix Гарсия Маркестің Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының жарияланғанының қырық жылдығын атап өтті және "Жүз жылдық жалғыздық" сериалының эксклюзивті трейлерін көрсетті. Гарсия Маркестің қайтыс болғанына толып отырған он жылдық мерейлі күні Netflix "Жүз жылдық жалғыздық" сериалының ресми тизерін жариялады және сериалдың он алты бөлімнен тұратынын мәлімдеді. Актерлік құрамында Клаудио Катаньо (полковник Аурелиано Буэндия), Джеронимо Барон (жас Аурелиано Буэндия), Марко Гонсалес (Хосе Аркадио Буэндия), Леонардо Сото (Хосе Аркадио), Сусана Моралес (Урсула Игуаран), Элла Бесерра (Петронила Игуаран), Карлос Суарес (Аурелиано Игуаран), Морено Борха (Мелкиадес) және Сантьяго Васкес (өспірім Аурелиано Буэндия) бар. "Жүз жылдық жалғыздық" оның ең танымал туындысы болғамен, Гарсия Маркес өзінің романының экрандық құқықтарын сатудан бас тартты, себебі ол оның испан тілінен басқа тілге аударылғанын қаламайтын және фильм адаптациясы оның көлеміне байланысты сюжеттің барлық қырларын қамтымайды деп ойлады. Алдағы телесериалдық адаптация үшін Netflix Родриго мен Гонсало Гарсиямен бірлесіп жұмыс істеді, олар шоудың атқарушы өндірушілері болды. Эпизодтардың барлығы марқұм жазушының туған жері Колумбияда түсірілді, режиссерлік жұмысын Алекс Гарсия Лопес жасады, ал барлық кейіпкерлердің сөздері испан тілінде айтылды. Барбара Энрикес, бұрын Netflix-тің "Roma" сериалында жұмыс істеген, шоудың өндіріс дизайнері болды. "Жүз жылдық жалғыздық" - Netflix-тің Латын Америкасында жасалған ең қымбат жобасы, Колумбиялық топтар мен жергілікті қауымдастықтар реквизиттер жасап, ұсынды, ал жалпы саны 450 жергілікті тұрғын сериалдың дамуы үшін Macondo-ның үш әртүрлі нұсқасын салған.