Кіріспе

Бір нәрсені жасыруға арналған құрылғылар. Құпиялылықты сақтау немесе қауіпсіздік мақсатында заттарды жасыру үшін арнайы құрылғылар қолданылады. Олар кітап, сусын құтысы, шам, банка немесе тіпті монета сияқты күнделікті қолданыстағы заттардан жасалады. Мұндай көзге түспейтін заттың ішінде қандай да құнды нәрсе бар деп күтпейді. Шпионаж саласында басқа адамдарға ақпарат беру үшін жасырын белгіленген орындардағы тікенектер, ал микропленка немесе өлімге әкелетін таблетка сияқты нәрселерді жасыру үшін іші қуыс монеталар немесе тістер қолданылады. Контрабандаға қатысты мысалдардың бірі – контрабандалық тауарларды жасыруға арналған, іші қуыс түбі бар чемодандар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде MI9 әскери тұтқындардың қашуына көмектесу үшін "қашу құралдары" ретінде көптеген жасыру құрылғыларын жасаумен айналысты.

Қару-жарақ

Бірінші дүниежүзілік соғыстан бастап, қазірге дейін әскери қызметшілер оқ-дәрі қаптамаларын шағын көлемдегі маңызды ақпаратты жасыру үшін қолданады, мысалы шифрлау/таныстыру кодтары немесе навигациялық тор сілтемелері сияқты. Мұндай жасырын орынды дайындау өте оңай: оқ патроннан алынып, ұшқыш ұнтақ төгіліп тасталады. Ішіне жазуы бар кішкентай қағаз салынып қойылады. Оқ-дәрілер соғыс аймағында кең таралғандықтан, мұндай заттарды жасыру немесе тастау өте ыңғайлы, себебі олар ортамен үйлеседі. Сондай-ақ, егер әскер тұтқынға түссе, жау оның қалтасында оқ-дәрі болатынын күтеді, сондықтан оған көп көңіл бөлмей, тек тәркілеп, тастап жібереді.

Шамдар

Жаңа түрі – қуыс шам, ол иісті үлкен шамға ұқсайды, бірақ көбінесе іші қуыс болады. Шамның төменгі бөлігі алынып тасталады, сонда оралған қағаздар немесе кішкентай заттарды салып, жасыруға болады. Осы құрылғылардың ең тапқыр түрлері үлкен, қара шамдар сияқты болып жасалған, ал ашылу тесігін мата немесе қаптама жасырады. Оларды ашу үшін, белгілі бір жерлерде екі металл инемен тесіп, арқылы электр тогы жіберілсе, шам ашылады.

Көлік

"Тұзақ" – автомобильдегі құпия бөлімді білдіретін әдеттегі термин. Ол мылтық немесе құнды заттар сияқты заңмен рұқсат етілген заттарды ұрылардан жасыру үшін жасалуы мүмкін. Бірақ оны есірткі сияқты контрабандалық заттарды билік органдарының іздеуінен жасыру үшін де пайдалануға болады. 1980 жылға дейін АҚШ-та көліктерде тасымалданған есірткі көбінесе дөңгелек құдықтарында немесе қосалқы дөңгелектерде сияқты көзге түсетін жерлерде жасырылатын. 1980 жылдардың басында Есірткіге қарсы күрес басқармасы "қалалық тұзақтар" деп атаған алғашқы магниттік немесе гидравликалық түрде іске қосылатын құпия бөлімдер есік панельдерінде, приборлық тақталарда, орындықтарда және төбелерде пайда бола бастады. Алайда, 1990 жылдардың басында полиция күдікті түймелер мен қосқыштарды іздеу арқылы мұндай тұзақтарды анықтауға үйренді. Жаңа тұзақтардың көзге көрінетін басқару элементтері болмайды, олар электронды түрде басқарылады және оларға қол жеткізу үшін күрделі процедуралар қажет болуы мүмкін. Мысалы, 2012 жылы АҚШ-тағы автомобильдің қауіпсіздік қапшығының бөлімінде табылған тұзақ тек жүргізуші отырғанда, барлық есіктер жабық болғанда (жол бойындағы полиция тексеруі кезінде тұзақтың ашылуын болдырмау үшін), қырыну қосылғанда және магниттік картаны кондиционер желдеткішіне жасырылған сенсор арқылы өткізгенде ғана ашылатын. 2012 жылы Калифорниядағы бай клиенттері арасында күрделі тұзақтарды орнатудағы шеберлігімен танымал Альфред Аная АҚШ федералды заңы бойынша есірткі тасымалы операциясындағы серіктес ретінде 24 жылдан астам мерзімге сотталды. Оның кінәлі екендігіне дәлел ретінде Анаяның клиенттерінің бірі 800 мың доллар ақшаны тұзаққа тығып жатқанын көргендігі туралы куәліктер келтірілді. Сот органдары Анаяның осы тұзақтың есірткі саудасына пайдаланылатынын түсінгенін дәлелдеді.

Монеталар

Айзенхауэр долларына ұқсатып жасалған қуыс контейнер бүгінге дейін хабарламаларды немесе пленкаларды жасырып, біреуге жеткізу үшін қолданылады. Ол әдеттегі қалтадағы монетаға ұқсас болғандықтан, жасыру құрылғысы ретінде анықтау өте қиын. Егер қуыс монетаға күдік туса, оны қарапайым таразыда нормативті монетамен салыстырып тез растауға болады. Дегенмен, одан да күрделі қуыс монеталардың салмағы өзгермеген монетамен сәйкес келеді, олардың ішіне қорғасын сияқты тығыз металдан жасалған сақина салынған. Күдік тудырмау үшін әдетте алтын немесе күміс қоспасы жоқ монеталар пайдаланылады. Мұндай қуыс монеталар екі қарапайым монетадан жасалады: біреуінің беті және екеуінің іші (қуыс жасау үшін) ұңғыланады, ал екіншісінің жиегі (біріншісінің ішіне сырғуы үшін) кесіледі. Жарты монетаның бетіне ине тігіп алуға арналған кішкентай тесік жасалады, осылайша құрылғыны инемен ашуға болады. Жабғанда екі бетін дұрыс келтіру үшін сызық қоюға болады, бірақ сырттай қарағанда шамалы қателіктерді байқау өте қиын. Осындай құрылғыны "Қуыс никель ісі" деп белгілі болған оқиғада газет тасымалдаушы жігіт тапқан. U-2 ұшқышы Фрэнсис Гэри Пауэрске жауға түсіп қалған жағдайда өзін-өзі өлтіру үшін сакситоксинмен сіңдірілген кішкентай инесі бар күміс доллар берілді.

Диверсиялық қауіпсіз

Қауіпсіз көрінетін сейф ашық қалдырылатын, бірақ кішкентай құнды заттарды жасыруға арналған жасырын бөлімі (мысалы, есігінде) бар құрылғы. Балама нұсқасы бойынша, сейфке аз құнды заттар "салынуы" мүмкін, содан кейін ол тоналып кетеді деп күтілуі мүмкін, бірақ маңызды құндылықтардың нағыз сейфі немесе жасырылған жері табылмайды.

Электр тогының тұйықтауы

Қабырғадан суырылып шығарылатын және ішінде сақтауға арналған жасырын бөлімі бар жалған электр розеткасы.

Жиһаз

Жасыру жиһазы – қару-жарақ және басқа да қаруды жасыру үшін арнайы жасалған жиһаз. Бұл жиһаз әртүрлі материалдардан жасалуы мүмкін, бірақ ең көп қолданылатындары – ағаш, пластик және металл. Алғашқы жасыру жиһазын 1939 жылы танымал қару конструкторы Джон Браунинг кіші ойлап тапты. Ол қару шкафын, оны үстел немесе гардероб ретінде де пайдалануға болатындай етіп жасады. Шкафтың жоғарғы бөлігін оңай алып тастауға болады, соның арқасында қару мен оқ-дәрі сақталатын жасырын бөлімге қол жеткізуге мүмкіндік туады. Кейбір жасыру жиһаздары тапаншаларға арналған, ал басқалары – мылтықтар мен оқ атар қаруларға арналған.

Сурет

Қағаз/ақша сияқты жұқа нәрселерді картинаның жақтауында немесе оның артында жасыруға болады.

Компьютерлер және тұтынушы электроника

Компьютерлік жабдықтар мен тұтынушы электроникасын тауарлар мен ақпаратты жасыру үшін оңай пайдалануға болады. Әдетте, қажетті жалғыз құрал – бұранда, құрылғыны ашып, электрондық және механикалық компоненттердің басым бөлігін алып тастап, жасырылатын тауарлармен алмастыруға болады. Осы мақсатта ең көп қолданылатын құрылғылардың бірі – VHS, CD, DVD және Blu-ray ойнатқыштар, DVD ROM дискілері мен қатты дискілер сияқты компьютерлік аксессуарлар, аккумуляторлар немесе тіпті ноутбук компьютерінің өзі. Көбінесе, затты жасыру үшін көбірек орын беру мақсатында компоненттердің көп бөлігі алынып тасталады, бірақ бұл құрылғыны қолдануға жарамсыз етеді және күдік тудыруы мүмкін. Сондықтан, құрылғының жұмыс істеуін сақтап, орынды құрбан ету тиімді болуы мүмкін. Сонымен қатар, электрондық құрылғының өзі ұрлануы мүмкін, осылайша мұндай жасыру құрылғысының мақсаты орындалмай қалуы мүмкін. Басқа жағдайларда, заттарды машинаның бөліктеріне, оны қолдануға жарамсыз етпей, сақтауға болады. Мысалы, екінші және үшінші деңгейдегі қатты дискілер немесе дискілер орнына арналған бос ұялар (caddies) сияқты кеңістіктер ақша және басқа да құнды заттарды сақтау үшін жеткілікті болуы мүмкін.