Соғыс тұтқындары мен қашып құтылуға көмектескен британдық әскери барлау бөлімі (MI9)
MI9
MI9: 2-дүниежүзілік соғыста одақтас әскерлерін құтқару және тұтқыннан қашуға көмектескен британ әскери барлау бөлімі. 35,000-нан астам адамды құтқарды!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық әскери барлау департаменті (тарихи)
Department of British military intelligence (historical)
МИ9, Британдық әскери барлау басқармасының 9-бөлімі, 1939 және 1945 жылдар аралығында Соғыс кеңсесінің құпия бөлімі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның екі негізгі міндеті болды: Оккупациялық елдер, әсіресе нацистік Германия ұстаған одақтас әскери тұтқындардың қашуына көмектесу; және одақтас әскери қызметшілеріне, әсіресе ұшу кезінде атып түсірілгендерге, жау шебінде қалғанда тұтқындалудан қашуға көмектесу. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шамамен 35 000 одақтас әскери қызметшісі, олардың көпшілігі МИ9-ның көмегімен, тұтқын лагерьлерінен қашып немесе тұтқындалудан қашып, жау шебінде қалғаннан кейін одақтас немесе бейтарап елдерге жетті. МИ9-ның ең танымал қызметі – қашу және эвакуация желілерін құру және қолдау болды, әсіресе Франция мен Бельгияда, бұл 5 мыңға жуық британдық, американдық және басқа да одақтас ұшқыштарына тұтқыннан қашып, қызметке оралуға көмектесті. Оккупацияланған Еуропадан қашудың негізгі бағыттары – Оңтүстікке Швейцарияға немесе Оңтүстік Францияға, содан кейін Пиреней таулары арқылы бейтарап Испания мен Португалияға болатын. МИ9 одақтас сарбаздары мен ұшқыштарына қашу және эвакуация тактикасын үйретті, сондай-ақ тұтқындарға құпия байланыс құру және қашу құралдарын ұсыну арқылы қашуға көмектесті.
MI9, the British Directorate of Military Intelligence Section 9, was a secret department of the War Office between 1939 and 1945. During World War II it had two principal tasks: assisting in the escape of Allied prisoners of war (POWs) held by the Axis countries, especially Nazi Germany; and helping Allied military personnel, especially downed airmen, evade capture after they were shot down or trapped behind enemy lines in Axis occupied countries. During World War II, about 35,000 Allied military personnel, many helped by MI9, escaped POW camps or evaded capture and made their way to Allied or neutral countries after being trapped behind enemy lines. The best known activity of MI9 was creating and supporting escape and evasion lines, especially in France and Belgium, which helped 5,000 downed British, American and other Allied airmen evade capture and return to duty. The usual routes of escape from occupied Europe were either south to Switzerland or to southern France and then over the Pyrenees to neutral Spain and Portugal. MI9 trained Allied soldiers and airmen in tactics for evading and escaping and helped prisoners of war to escape by establishing clandestine communications and providing escape devices to them.
Шығу тегі
МИ9 1939 жылғы 23 желтоқсанда ресми түрде құрылды, оның басшысы – майор (кейін бригадалық генерал) Норман Крокатт, бұрынғы Шотландия Корольдік полкінің офицері. 1941 жылғы желтоқсанда МИ9 бөлімшесі жеке бөлімге айналып, МИ19 деп аталды. Алғашқыда МИ9 Лондонның Нортумберленд даңғылындағы «Метрополь» қонақ үйінің 424-бөлмесінде орналасқан. «Метропольде» орын жетіспегендіктен, екінші дүниежүзілік соғыстағы тұтқын лагерьлерінен қашып шыққандар үйлеріне қайту жолдары туралы сұраққа жауап алып, тексерулер жүргізілетін «Грейт Сентрал» қонақ үйінің бір қабаты да қолданысқа алынды, ол қонақ үй Мэрилебон станциясының қарамағысында орналасқан. 1940 жылғы қыркүйекте неміс бомбасы «Метрополь» қонақ үйіне аз ғана зақым келтіргеннен кейін Крокатт МИ9-ды Букингемширдегі Биконсфилд ауданындағы Уилтон Паркке, үлкен ауылдық үйге көшірді. MI9 бастапқыда аз қаржылық қолдау алды және MI6 – британдық құпия қызметтердің «ең көне және ең үлкені» –мен билік үшін күрестер мен жеке бастық қақтығыстардың салдарынан жеткіліксіз штаттық қызметкерлерге ие болды. MI6-ның орынбасары Клод Дэнси болды, ол ACSS деп танымал еді. Дэнси MI6 атынан МИ9-ға қатысты айтарлықтай бақылауды сақтап, әсіресе МИ9, Арнайы операциялар атқарушы ұйымы (SOE) және Саяси соғыс атқарушы ұйымы (PWE) сияқты жаңа құпия қызметтердің MI6-ның ақпарат жинау функциясына бәсекелес болуына немесе араласуына жол бергісі келмеді. МИ9-дың кейіннен кеңінен танымал болған екі бөлімі – 9-шы барлау мектебінің d бөлімі, IS9(d) немесе «900-ші бөлме» және «Q». «900-ші бөлмеде» Джеймс Лэнгли және Эйри Нейв (коды «Сенбі») жұмыс істеді, олар 1941 және 1942 жылдары МИ9 қатарына қосылған. Екеуі де неміс тұтқындығынан қашып шыққан сарбаздар еді. Лэнгли мен Нейв Еуропада қашу және құтқару жолдарын құрумен және қолдау көрсетумен айналысты. Кристофер Хаттон мен Чарльз Фрейзер Смиттен құралған «Q» бөлімі сарбаздардың тұтқынға түсуінен қашуына немесе құтқарылуына көмектесетін құрылғыларды ойлап табумен шұғылданды. «Q» Джеймс Бонд фильмдерінде көркем әдебиетте танымал болды.
MI9 officially came into being on 23 December 1939, led by Major (later Brigadier) Norman Crockatt, formerly of The Royal Scots (The Royal Regiment). In December 1941, a sub section of MI9 became a separate department, MI19. At first MI9 was located in Room 424 of the Metropole Hotel, Northumberland Avenue, London. With limited space at the Metropole, a floor was also taken at the requisitioned Great Central Hotel, opposite Marylebone station, where World War II prison camp escapees were debriefed and questioned about their journey home. After a German bomb caused slight damage to the Metropole Hotel in September 1940, Crockatt moved MI9 to a large country house, Wilton Park, Beaconsfield, Buckinghamshire. MI9 initially received little financial support and was understaffed due to power struggles and personality clashes with MI6, the "oldest and grandest" of the British secret services. The assistant head of MI6 was Claude Dansey, known as ACSS. Dansey maintained on behalf of MI6 considerable control over MI9, especially not wishing the upstart secret services such as MI9, the Special Operations Executive (SOE), and the Political Warfare Executive (PWE) to compete or interfere with the intelligence gathering function of MI6. Two posthumously well known sections of MI9 are Intelligence School 9, section d, known as IS9(d) or "Room 900," and "Q." Room 900 was staffed by James Langley and Airey Neave (code named "Saturday") who joined MI9 in 1941 and 1942 respectively. Both were soldiers who had escaped from German captivity. Langley and Neave were concerned with creating and supporting escape and evasion lines in Europe. "Q," staffed by Christopher Hutton and Charles Fraser Smith, was charged with inventing devices to aid soldiers to evade or escape capture. "Q" was made famous in fiction by the James Bond movies.
Қашу желілері
Достық желілер арқылы жау тылында қалған одақтас әскерлері мен ұшқыштары үшін қашу жолдары 1940 жылғы маусымда Дюнкерк эвакуациясынан кейін құрылды. Көптеген британдық әскерлер тұтқындалды немесе басылды, бірақ Францияда қалған 1000-ге жуық сарбаз басылудан бас тартып, немістерден қашып, қашу желілерінің көмегімен Британияға оралды. Бастапқыда қашу желілерін өз елдерін неміс оккупациясына қарсы болған Франция мен Бельгия азаматтары құрып, қаржыландырды. Көптеген сарбаздар Виши Франциясының Марсель қаласына жетті, ол теориялық тұрғыдан тәуелсіз болғанымен, нацистік Германияның марионеттік мемлекеті еді. Марсель тұрғындары британдық сарбаздарға катермен немесе Пиреней тауларын жаяу өтіп, бейтарап Испанияға қашуға көмектесу үшін Пэт О’Лири желісін құрды. 1940 жылғы шілдеде MI9 Дональд Дарлингті (коды "Sunday") Испания мен Португалияға жіберіп, Франциядан Испанияға сарбаздарды шығаруға көмектесу тапсырды. Нацистік Германия басып алған Бельгияда бельгиялықтар "Комет" желісін құрды. MI9 1941 жылғы қыркүйекте Андре де Йонг атты жас әйелдің Билбаодағы британдық консулдығына еш хабарсыз, күтпеген жерден британдық сарбазбен бірге келгенде "Комет" желісі туралы білді. Ол MI9 желінің шығындарын төлесе, тағы сарбаздар әкеле алатынын уәделеді. Британдық дипломат Майкл Кресвелл (коды "Monday") Испаниядағы "Комет" желісінің негізгі байланыс адамы болды. Дарлинг MI9 операцияларын Португалияда, кейін Гибралтарда басқарды. Қашу желілерінде жұмыс істеу Еуропадағы ең қауіпті қарсылық қызметі саналды және "көмекшілердің" (оларды осылай атады) жартысы әйелдерден құралды, олар көбінесе жас болды, саяхаттау оңайырақ болды және немістерге қарағанда ерлерге қарағанда күдік тудырмады. "Комет" желісі бастапқыда MI9-дың барлық көмегі мен кеңесін, шығындарды өтеуден басқа қабылдамады (1942 жылы әр ұшқыш немесе сарбазды Испанияға жеткізгені үшін 200-300 АҚШ доллары). "Пэт" желісі де MI9-дан қаржылай көмек алды және 1942 жылғы сәуірден бастап Марсель мен MI9 штаб-пәтері арасындағы байланысты жақсарту үшін MI9 Францияға жіберген радисттерді қабылдады. 1942 жылы одақтастардың оккупацияланған Еуропаны бомбалауы күшейгенде, қашу желілерінің басты назары нацистер бақылауындағы аумақта құлаған немесе апатқа ұшыраған ұшқыштарды құтқаруға және шығарып салуға ауысты. Немістер "Пэт" желісін жойып, "Комет" желісін әлсіретуге сәттілікке жетті, сондай-ақ MI9 бастамасымен қосымша желілер құрылды. MI9 Шелберн қашу желісін құрды, ол құлаған ұшқыштарды Бретань жағалауынан катермен Англияға шығарып салды, ал "Марафон" операциясы аясында Франциядағы Нормандияға одақтас күштер шабуыл жасағаннан кейін құтқарылғанша алыс орманға құлаған ұшқыштарды жасыру үшін құпия лагерь құрды.
Escape lines for Allied soldiers and airmen stranded behind enemy lines were created after the Dunkirk evacuation in June 1940. Most of the British soldiers left behind were captured or surrendered, but about 1,000 soldiers stranded in France declined to surrender, evaded capture by the Germans, and eventually made their way back to Britain with the help of escape lines. Initially, escape lines were created and financed by the citizenry of France and Belgium who opposed the German occupation of their countries. Many of the stranded soldiers made their way to Marseilles in Vichy France, theoretically independent but a puppet state of Nazi Germany. Residents of Marseille created the Pat O'Leary Line to help the British soldiers in Marseilles escape to neutral Spain, either by boat or by crossing the Pyrenees on foot. In July 1940, MI9 sent a young man named Donald Darling (code named "Sunday") to Spain and Portugal to help the fledging Pat line exfiltrate soldiers from France to Spain. In Nazi occupied Belgium, Belgians created the Comet Line. MI9 became aware of Comet in September 1941 when a young woman, Andrée de Jongh, appeared unknown and unannounced at the British Consulate in Bilbao with a British soldier in tow who she had guided through German occupied France all the way from Belgium. She promised to bring more soldiers if MI9 paid the Comet Line's expenses. A British diplomat, Michael Creswell (code named "Monday"), became the chief contact of the Comet Line in Spain. Darling headed MI9 operations in Portugal and later in Gibraltar. Working for the escape lines was arguably the most dangerous resistance activity in Europe and about one half of the "helpers" (as they were called) were women, mostly young, who could travel with less difficulty and were less suspicious to the Germans than men. The Comet line initially rejected all MI9 assistance and advice except reimbursement for expenses ($200 to $300 in 1942 U. S. dollars for each airman or soldier delivered to Spain). The Pat Line also received financial assistance from MI9 and beginning in April 1942 accepted wireless operators sent to France by MI9 to improve communications between Marseilles and MI9 headquarters. As Allied bombing of occupied Europe increased in 1942, the emphasis of the escape lines turned to rescuing and exfiltrating airmen who had been shot down or crashed in Nazi controlled territory. The Germans succeeded in mostly destroying the Pat line and weakening the Comet line and additional lines were created, sometimes at the initiative of MI9. MI9 created the Shelburne Escape Line which exfiltrated downed airmen by boat from the coast of Brittany to England and in Operation Marathon set up a secret camp to shelter downed airmen in a remote forest until they could be rescued by Allied forces after the successful Normandy invasion of France.
Таяу Шығыс
1940 жылдың соңында подполковник (кейін бригадалық генерал) Дадли Кларк Таяу Шығыстағы бас қолбасшы генерал сэр Арчибальд Уэвеллдің өтініші бойынша Каирге келді. Кларктың негізгі міндеті – аймақтағы әскери алдауды басқару болды. Осы құпия миссияны жабу үшін оған МИ9-дың Таяу Шығыстағы қызметін басқару да жүктелді. Кларк өзінің "А" күші деп аталатын алдау бөлімін құрғаннан кейін, бұл жасырындық бүкіл кеңсеге таратылды; және біраз уақыт бойы "А" күші аймақта МИ9-ды ұсынып тұрды, соғыс аяқталғанға дейін екеуі қайтадан бөлек болғанға дейін.
In late 1940, Lieutenant Colonel (later Brigadier) Dudley Clarke arrived in Cairo at the request of Commander in Chief, Middle East, General Sir Archibald Wavell. Clarke's main role was to manage military deception in the region. As cover for this secret mission, he was also assigned the job of managing MI9's presence in the Middle East. After Clarke set up his 'A' Force deception department this cover was extended to the entire office; and for a while 'A' Force represented MI9 in the region until later in the war when the two became separate once again.
Құтылу құралдары
МИ9 түрлі құтылу құралдарын жасады, оларды әскери тұтқын лагерьлеріне жіберді. Олардың көптегені Кристофер Хаттонның идеяларына негізделген. Хаттонның танымалдылығы соншалыққа жетті, ол өріс ортасында тыныш жұмыс істей алатын жасырын жер асты бункерін салды. Хаттон қаламдардың немесе жең түймелерінің ішіне компастарды жасырып қойды. Егер немістер оларды тауып, іздеуші бұрап ашуға тырысса, сол жақ бұрандалы жіптердің арқасында олар кері бұралып қалатын еді. Ол карталарды жібекке басып, оларды қолшапақ ретінде жасырып, консервіленген тағамдардың ішіне тығып қойды. Ұшқыштар үшін ол аяқ киімдерді жасады, олардың алынып тасталатын саптамалары азаматтық аяқ киімге ұқсатып тез өзгертілуге болатын, ал тобықтарында құрғақ тағамдар салынған қуыстар болды. Магниттелген қырықұйрық суға түсірілсе, солтүстік бағытын көрсететін еді. Тұтқындарға жіберілген кейбір қосалқы киімдерді азаматтық киімге оңай түрлендіруге болатын. Колдиц қамалындағы тұтқындар қамалдың толық жоспанын сұрап алып, алды. Хаттон қашып құтылуға арналған пышақты да жасады: мықты пышақ, бұранда, үш ара, құлып ашу құралы, күшпен ашу құралы және сым кескіш. МИ9 бұрынғы фокусник Джаспер Маскелиннің қызметін пайдаланып, құтылу құралдарын жасыру үшін жасырын орындар жасады, соның ішінде крикет және бейсбол таяқтарында жасырылған құралдар, ойын карталарында жасырылған карталар және үстел ойындарында ақша. Ерекше айта кетерлік жайт, карталар «Монополия» тақталарына, ал нақты ақша «Монополия» ақшасының үйірмелеріне жасырылған. МИ9 сонымен қатар жалған неміс жеке куәліктерін, талон купондарын және жол билеттерін тұтқын лагерьлеріне контрабандалық жолмен жеткізді. МИ9 құралдарды әртүрлі, көбінесе жоқ-қа бар қайырымдылық ұйымдарының атынан пакеттерде жіберді. Олар Женева конвенциясын бұзбау үшін және күзетшілердің оларға қол жеткізуін шектеуден сақтану үшін Қызыл Крест пакеттерін пайдаланбады. МИ9 пакеттері немістердің тексермеуіне ұшырамауына немесе тұтқындардың (құпия хабарлама арқылы ескертілген) тексеруден бұрын контрабандалық заттарды алып тастауына үміттенді. Уақыт өте келе неміс күзетшілері қашып құтылу құралдарын күтуге және табуға үйренді. Британдық ойын өндірушісі Jaques of London МИ9 тапсырысымен қашып құтылуға және қашуға арналған көптеген құрылғыларды қамтитын әртүрлі ойындарды (тақта ойындарынан спортқа дейін) өндірді. Оларға ағаш тақталар, қораптар немесе шахмат фигураларының ішіндегі контрабандалық заттармен бірге саяхаттық және толық өлшемді шахмат жиынтығы, үстел теннисі, теннис, ақша, карталар және шағын компастар салынған бадминтон ракеткалары, қашып құтылу құрылғылары мен құралдары салынған дартс тақталары, қашып құтылу құралдарымен толтырылған жартылай пенни тақталары және одан да көп контрабандалық заттар бар үлкен қораптық ойындар кірді. Неміс әскери тұтқын лагерьлеріне рентген машиналарын орнатудан кейін ғана неміс билігі қашып кету материалдарын көп көлемде ұстай бастады. Оңтүстік Қытайда МИ9 британиялық армияның көмек тобы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон лагерьлеріндегі тұтқындарға Қытайға қашып кетуіне көмектесті. Бұл топ Гонконгтың Қытай полкімен тығыз байланыста болды.
MI9 manufactured various escape aids that they sent to prisoner of war camps. Many of them were based on the ideas of Christopher Hutton. Hutton proved so popular that he built himself a secret underground bunker in the middle of a field where he could work in peace. Hutton made compasses that were hidden inside pens or tunic buttons. He used left hand threads so that, if the Germans discovered them and the searcher tried to screw them open, they would just tighten. He printed maps on silk, so they would not rustle, and disguised them as handkerchiefs, hiding them inside canned goods. For aircrew he designed special boots with detachable leggings that could quickly be converted to look like civilian shoes, and hollow heels that contained packets of dried food. A magnetised razor blade would indicate north if placed on water. Some of the spare uniforms that were sent to prisoners could be easily converted into civilian suits. Officer prisoners inside Colditz Castle requested and received a complete floor plan of the castle. Hutton also designed an escaper's knife: a strong blade, a screwdriver, three saws, a lockpick, a forcing tool and a wire cutter. MI9 used the services of former magician Jasper Maskelyne to design hiding places for escape aids including tools hidden in cricket bats and baseball bats, maps concealed in playing cards and actual money in board games. Notably were maps hidden in Monopoly boards, and real money hidden in the piles of Monopoly money. Forged German identity cards, ration coupons and travel warrants were also smuggled into POW camps by MI9. MI9 sent the tools in parcels in the name of various, usually nonexistent, charity organizations. They did not use Red Cross parcels lest they violate the Geneva Convention and to avoid the guards restricting access to them. MI9 relied upon their parcels either not being searched by the Germans or ensuring that the prisoners (warned by a secret message) could remove the contraband before they were searched. In time the German guards learned to expect and find the escape aids. The British games manufacturer Jaques of London were commissioned by MI9 to produce a variety of games (from board games to sports) which contained numerous escape and evasion devices. These included travel and full sized chess sets, with contraband inside the wooden boards, the boxes or the chess pieces themselves, table tennis, tennis, badminton racquets containing money, maps and miniature compasses, dart boards filled with escape devices and tools, shove halfpenny boards, hollowed and filled with escape aids, and larger boxed games containing even more contraband. It was not until X Ray machines were deployed at German POW camps, that the German authorities began to capture significant amounts of escape material. In southern China the MI9 unit British Army Aid Group helped POWs in Japanese camps escape to China during World War II. The group was closely linked to the Hong Kong Chinese Regiment.
Соғыстан кейін
1959 жылы 23-ші арнайы әуе қызметі полкі (резерв) MI9-дың ізбасарлары – Резервтік барлау бөлімінің қайта құрылуымен құрылды.
In 1959 23 Special Air Service Regiment (Reserve) was formed by re naming of the Reserve Reconnaissance Unit, successors to MI9.