Хиросима бомбалаған «Энола Гэй» ұшағының навигаторы

Кіріспе

АҚШ Әуе күштерінің навигаторы; Silver Star орденінің иегері

Теодор Джереми "Датч" Ван Кирк (27 ақпан 1921 – 28 шілде 2014) – АҚШ Әуе күштерінің навигаторы, ең белгілісі – Хиросимаға бірінші атом бомбасын тастаған «Энола Гей» ұшағының навигаторы. 2010 жылдың 30 наурызында экипаж мүшесі Моррис Джепсон қайтыс болғаннан кейін Ван Кирк «Энола Гей» экипажының соңғы тірі мүшесі атанды. 1944 жылдың соңында ол Юта штатындағы Вендовер полигонында 509-шы топпен Тиббетс пен Феребимен қайта қосылғанға дейін инструктор-навигатор болып қызмет етті. Топ Boeing B-29 Superfortress ұшағымен ұшқан, Тиббетс командир, ал Ван Кирк – топтың навигаторы. 1944 жылдың қарашасынан 1945 жылдың маусымына дейін олар 6 тамыздағы алғашқы атом бомбасын тастауға дайындық жүргізіп келді. Хиросимаға 13 сағаттық миссия Тиньян уақыты бойынша таңғы 02:45-те басталды. Олар Иво Джима үстінде 06:07-де B-29 ұшақтарымен кездескен кезде, топ нысанаға үш сағаттай жақын болды. Нысанаға жақындағанда Ван Кирк бомбалаушы Том Феребимен тығыз жұмыс істеді, желдің бағытын және нысананы нақтылады. Бомба Тиньян уақыты бойынша 09:15:17-де ұшақтан түсірілді. Кейін Ван Кирк «Крест-жол» операциясына, Бикини атоллындағы алғашқы атом бомбасын сынауға қатысты. 1995 жылы New York Times газетінде Густав Нибурмен сұхбатта Ван Кирк мырзадан жиі: «Хиросиманы бомбалаудағы рөлін қайтадан орындауға мүмкіндік болса, оны қайта жасар ма?» деп сұрағанда: «Осындай жағдай болса, және «осындай жағдай» деген сөздер маңызды, иә, қайтадан жасар едім. Біз бес жыл бойы соғыста болдық. Біз ешқашан мойындамайтын, жеңіліске бармайтын жаумен күрестік. Бір сөйлемде соғыс пен мораль туралы айту қиын. Соғыста көптеген күмәнді нәрселер жасалады. Ковентриді бомбалауда, Дрезденді бомбалауда, Батандағы өлім маршында, Нанкиндегі зорлауда, Перл-Харборды бомбалауда қайда сол мораль? Менің ойымша, соғыста елдің жеңіске жету үшін, мүмкіндігінше аз шығынмен, батыл болуы керек. 2007 жылдың қазан айында Ван Кирк Хиросиманы атом бомбалау кезінде «Энола Гей» ұшағындағы ұшу журналын аукционда 358 500 АҚШ долларына сатты. Ван Кирк журналды сатуға себеп – оны музейге тапсыру екенін айтты. Аукцион үйі жеңімпаздың атын жарияламады, бірақ ол АҚШ азаматы екенін мәлімдеді.

Theodore Jerome "Dutch" Van Kirk (February 27, 1921 – July 28, 2014) was a navigator in the United States Army Air Forces, best known as the navigator of the Enola Gay when it dropped the first atomic bomb on Hiroshima. Upon the death of fellow crewman Morris Jeppson on March 30, 2010, Van Kirk became the last surviving member of the Enola Gay crew. He served as an instructor navigator until reuniting with Tibbets and Ferebee in the 509th Composite Group at Wendover Field, Utah, in late 1944. The group flew the Boeing B 29 Superfortress, with Tibbets as commander and Van Kirk as the group navigator. From November 1944 to June 1945 they trained continually for the first atomic bomb drop, which occurred 6 August 1945. The thirteen hour mission to Hiroshima began at 02:45 hrs in the morning Tinian time. By the time they rendezvoused with their accompanying B 29s at 0607 hrs over Iwo Jima, the group was three hours from the target area. As they approached the target Van Kirk worked closely with the bombardier, Tom Ferebee, to confirm the winds and aimpoint. The bomb fell away from the aircraft at 09:15:17 Tinian time. Van Kirk later participated in Operation Crossroads, the first Bikini Atoll atomic bomb tests. According to the 1995 New York Times interview by Gustav Niebuhr Mr. Van Kirk said he was often asked, "given a choice about his role in the Hiroshima bombing, would he do it again? ":
Under the same circumstancesand the key words are "the same circumstances" yes, I would do it again. We were in a war for five years. We were fighting an enemy that had a reputation for never surrendering, never accepting defeat. It's really hard to talk about morality and war in the same sentence. In a war, there are so many questionable things done. Where was the morality in the bombing of Coventry, or the bombing of Dresden, or the Bataan Death March, or the Rape of Nanking, or the bombing of Pearl Harbor? I believe that when you're in a war, a nation must have the courage to do what it must to win the war with a minimum loss of lives. In October 2007, Van Kirk auctioned off the flight log he kept on board the Enola Gay during the atomic bombing of Hiroshima for US$358,500 in a public auction. Van Kirk stated he decided to sell the log, because he wanted it to be kept at a museum. The auction house did not reveal the name of the successful bidder, although it said it was a U. S. citizen.

Кейінгі өмірі

1946 жылдың тамызында Ван Кирк Армия Әуе күштерінде майор болып қызметін аяқтады. Оның наградаларына «Күміс жұлдыз», «Еңбек сіңірген ұшқыш кресі» және 15 әуе медалі кіреді. Ван Кирк 1949 және 1950 жылдары Бакнелл университетінен химиялық инженерия мамандығы бойынша бакалавр және магистр дәрежелерін алды. Келесі 35 жыл бойы ол DuPont компаниясында зерттеу және маркетинг салаларында түрлі техникалық және басқарушылық лауазымдарда жұмыс істеді. Dutch Van Kirk 2005 жылдың 9-10 сәуірінде Тампада (Флорида штаты) өткен MacDill Әуе күштерінің әуе фестивалінде (Air Fest) ауырып жатқан Пол Тиббетстің орнына қатысты. Ван Кирк 2008 жылғы Мичиган әуе шоуында болды. 2010 жылдың 9 сәуірінде Ван Кирк Батыс Джорджия университетінің биология ғимаратындағы лекциялық залда сөз сөйледі. Оның сөйлегені «Энола Гейден аман қалған жалғыз адам UWG-ге келді» деп жарияланды. 2010 жылдың 3 қыркүйегінде майор Ван Кирк әйелімен бірге Джорджия штатының Балл Граунд қаласында өткен «Warbirds Over Atlanta 2010» модельдік әуе шоуында болды, онда ол кітаптарына және суреттеріне қол қойды, ал B-29 ұшағының көшірмесі төмен ұшып өтті. Ван Кирк 2012 жылдың 8 шілдесінде Vectren Dayton Air Show-да пайда болып, кітаптарына қол қойды. Ван Кирк 2012 жылдың 11-12 тамызында Мариетта тарихи мұражайында болды. Ол «Менің нағыз жолым» атты кітабына қолтаңба қойып, музейдің авиациялық қанатында сенбі және жексенбі күндері сағат 11:00-ден 15:00-ге дейін отырды. 11 тамызда сағат 16:00-де ол музейдің бас қанатында сирек кездесетін лекция оқыды. 2013 жылдың 14 қыркүйегінде майор Ван Кирк Техас штатының Даллас қаласындағы Frontiers of Flight мұражайына сапар шегіп, сөз сөйледі. Ол әскери қызметтегі тәжірибесі туралы шамамен бір сағат бойы айтты, содан кейін «Менің нағыз жолым» атты кітабының бірнеше данасына қол қойды. Осы шара барысында Ван Кирк мырза Америкадағы бомбалау жаттығулары мен шетелдегі нақты бомбалау миссиялары туралы әңгімеледі. Одан жаттығулар мен нақты тапсырмалардың айырмашылығын сипаттауын сұрағанда ол: «Америкада сізге оқ атпайды!» деп жауап берді. 2013 жылдың 15 қыркүйегінде ол шамамен бір сағат сөйлеп, әскери қызметі және әсіресе «Энола Гей» ұшағындағы навигатор ретіндегі рөлі туралы сұрақтарға жауап берді, бұл шара Техас штатының Аддисон қаласындағы Cavanaugh Flight Museum-да өтті. Содан кейін ол «Менің нағыз жолым» атты кітабының бірнеше данасына қол қойды. Ван Кирк 2014 жылдың 28 шілдесінде қайтыс болды. Оның төрт баласы бар.

In August 1946 Van Kirk completed his service in the Army Air Forces as a Major. His decorations include the Silver Star, the Distinguished Flying Cross, and 15 Air Medals. Van Kirk went on to receive his Bachelor and Master of Science degrees in Chemical Engineering from Bucknell University in 1949 and 1950. For the next 35 years, he held various technical and managerial positions in research and marketing with DuPont. Dutch Van Kirk appeared April 9–10, 2005 at the MacDill Air Force Base Air Fest, Tampa, FL, filling in for scheduled Paul Tibbets, who was ailing. Van Kirk was present at the 2008 Thunder over Michigan Air Show. On Friday, April 9, 2010 Van Kirk spoke at the University of West Georgia in the Biology Building Lecture Hall. It was billed as "Lone Survivor of Enola Gay Visits UWG". On September 3, 2010 Major Van Kirk, accompanied by his wife, appeared at the model air show "Warbirds Over Atlanta 2010" in Ball Ground, Georgia where he signed his books and photographs as a replica of the B 29 flew overhead. Van Kirk appeared and signed books at the Vectren Dayton Air Show on July 8, 2012. Van Kirk appeared at the Marietta Museum of History on August 11–12, 2012. He signed his book, My True Course, from 11 a. m. to 3 p. m. on both Saturday and Sunday at the museum's Aviation Wing. On Saturday, August 11 at 4 p. m., he gave a rare address at the main wing of the museum. On September 14, 2013, Major Van Kirk visited and spoke at the Frontiers of Flight Museum in Dallas, Texas. He spoke for about an hour about his experience in the service, and afterwards, he signed copies of his book, My True Course. During this event, Mr. Van Kirk relayed stories about both his practice bombing runs in America and his real bombing missions abroad. He was asked to describe the difference between the practice and real missions, and he replied, "In America, they're not shooting at you!" On September 15, 2013, he spoke for approximately an hour and answered questions about his military service and specifically his role as the navigator on the Enola Gay at the Cavanaugh Flight Museum in Addison, Texas. Afterward, he signed copies of his book, My True Course. Van Kirk died on July 28, 2014. He was survived by his four children.