Тракошчан қалысы: тарихы мен архитектурасы

Кіріспе

Тракошчан қамалы (Dvorac Trakošćan) – Хорватияның солтүстігінде, Вараждин округінде орналасқан қамал. Оның тарихы 13 ғасырға дейін жетеді (дегенмен, "Тракошчан" атауының алғашқы жазбаша айғағы 1334 жылға қатысты).

Тарих

Тракошчан 13 ғасырда Хорватияның солтүстік-батыс бекініс жүйесінде Птуйден Бедня аңғарына дейінгі жолды бақылау үшін салынып, салыстырмалы түрде шағын қарауылдық бекініс болған. Аңыз бойынша, Тракошчан ежелгі дәуірде осы орында тұрған делінген басқа бекініс – аркс Такорумның атымен аталған. Тағы бір дерек бұл аймақты ерте орта ғасырларда басқарған Дракенштейн рыцарларының құрметіне аталғанын айтады. Топоним алғаш рет 1334 жылғы жазбаларда кездеседі. Оның құрылған алғашқы жылдары кімге тиесілі болғаны белгісіз. 14 ғасырдың соңында ол Целье графтарының меншігіне өтті, олар Загорье округінің барлық жерін басқарды. Отбасы тез арада жойылды, ал Тракошчан олардың басқа да қамалдары мен иеліктерінің тағдырын бөлісіп, иелерін ауыстырып отырды. Бұл бөлістерде Тракошчанды алдымен Ян Витовац әскербасшысы, содан кейін Иваниш Корвин иеленді, ол оны өзінің орынбасары Иван Гюлайға берді. Отбасы үш буын бойы қаланы сақтап, 1566 жылы жойылды, содан кейін меншік мемлекетке өтті. Патша Максимилиан Юрай Драшковичке (1525–1587) көрсеткен қызметтері үшін, алдымен жеке, содан кейін отбасылық мұра ретінде бұл мүлікті берді. Осылайша 1584 жылы Драшковичтер отбасы Тракошчанды иеленді. 18 ғасырдың екінші жартысында, Хорватия Загорьеде сарайлар салу гүлденген кезде, Тракошчан тасталып қалды. Күтімсіз қалғандықтан, ол тез құлдырап кетті. Тек 19 ғасырдың ортасында ғана отбасы табиғатқа және отбасылық дәстүрлерге қайта оралудың романтикалық рухында өз иелігіне қайта қызығушылық танытты. Осы рухта маршалдың орынбасары Юрай В. Драшкович қаланы тұрғын үйге айналдырды, ал айналасындағы саябақ романтикалық демалыс орнына айналды. Кейінгі ұрпақтар 1944 жылға дейін қамалда тұрып, Австрияға көшіп кетуге мәжбүр болды. Содан кейін қамал мемлекеттік меншікке өтті. 1953 жылы мұражай құрылды. Бүгінде қамал Хорватия Республикасының меншігінде. Қамалдың өзі құрылыстың әртүрлі кезеңдерін көрсетеді. Бірнеше ғасыр бойы ол бекініс болғандықтан, сол кезде жасалған қайта құрулар эстетикалық емес, функционалдық болды. Құрылыстың негізгі бөлігі – тұрғын үй, шағын қоршалған аула және үлкен биік мұнарадан тұратын роман стиліндегі бекініс. Бекіністің қолайлы орналасуы мен бақылау мұнарасы оны қорғауға оңай және қауіпсіз еткен. Атыс қаруларының дамуы және түрік шабуылдарының күшеюі қосымша құрылыс пен нығайтуды қажет етті. Драшковичтер отбасының екінші буыны, Иван II және Петр, герб пен жазуда көрінетін батыс мұнарасын қосты. 1668 жылғы ең көне суретте ғимараттың үш қабаты және оның негізгі өлшемдері көрсетілген. Келесі кезеңде оның айналасында бірнеше қорғаныс құрылыстары салынды. Сол кезде ол ең көп тұрғындарына ие болды, бұл туралы 1755 жылғы кішірек суреттен көруге болады. Осы ғасырда Тракошчан тауының етегінде қосалқы ғимараттар салынды және Бедня өзені арқылы тас көпір салынды. 19 ғасырда Тракошчан қазіргі түріне ие болды. 1840–62 жылдары елдегі алғашқы қалпына келтіру жұмыстарының бірі кезінде қамал нео-готика стилінде қайта құрылды. Бұл оның сыртқы түрін ғана емес, бес ғасырлық бекініс мақсатын да аяқтады. Қайта құруға Юрай В. Драшковичтің ағылшын саябақтарының үлгісінде салынған романтикалық демалыс алаңдары да кірді. Бөгет салынғаннан кейін аңғар үлкен көлге айналды. Ғимараттың ерекшелігіне интерьері мен айналасындағы ландшафт та жатады. Граф Драшкович қалпына келтіруді қаржыландыру үшін Драсковичтер отбасының да иеленген Хорватиядағы ең үлкен Кленовник қамалын сатты. Қайта құрудан кейін қамалға Драшковичтер отбасының бірнеше буыны қоныстанды, олар қосымша құрылыстар мен өзгерістер жасады. Сол кезде кіреберіс үстінде солтүстік мұнара пайда болды, мұнараның үстіне үлкен шатыр қосылды (1961 жылы алынып тасталды) және оңтүстік-батыс күмбезді терраса салынды. Тракошчан айналасы Франц Ризигтің (1814–1896) жоспары бойынша жасалды және оны мәдени мұраның маңызды бөлігі деп санауға болады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Тракошчан күтімсіз және қираған күйде болды, сондықтан сәулеттік және интерьерді қорғау жұмыстары дереу басталды. Соңғы жылдары қамал тағы да кең ауқымды жөндеуден өтуде.

Trakošćan was built in the 13th century within Croatia's northwestern fortification system, as a rather small observation fortress for monitoring the road from Ptuj to Bednja Valley. According to a legend, Trakošćan was named after another fortification (arx Thacorum) that was alleged to have stood in the same spot back in antiquity. Another source claims that it was named after the knights of Drachenstein who were in control of the region in early Middle Ages. The toponym was first mentioned in written records in 1334. It is not known who its owners were in the first years of its existence. As of the end of the 14th century, it was owned by the Counts of Celje, who were in charge of all of Zagorje County. The family soon became extinct, and Trakošćan shared the fate of their other burgs and estates that were divided and kept changing owners. In these divisions, Trakošćan was, as a whole, first owned by an army leader by the name of Jan Vitovac, then by Ivaniš Korvin, who gave it to his deputy warden Ivan Gyulay. The family kept the castle throughout three generations, and became extinct in 1566, after which the ownership was taken over by the state. King Maximilian gave the estate to Juraj Drašković (1525–1587) for services rendered, first personally, and then as family heritage. This was how, in 1584, the Drašković family finally came into possession of Trakošćan. In the second half of the 18th century, when the building of manors was flourishing in Hrvatsko Zagorje, Trakošćan was abandoned. Neglected, it fell quickly into dilapidation. It was only towards the middle of the 19th century that the family became interested once again in its estate, in the Romanticist spirit of return to nature and family traditions. In this spirit, the deputy marshal Juraj V. Drašković turned the castle into a residential manor house, while the surrounding park was turned into Romanticist pleasure grounds. The generations that followed were staying at the castle from time to time all the way until 1944 when they were forced to emigrate to Austria. Soon after that, the castle became nationalized. The Museum with collections on permanent display was established in 1953. The castle is today owned by the Republic of Croatia. The castle itself reveals different phases of building. For several centuries, it used to be a fortification, so that the reconstructions undertaken during that period were functional rather than aesthetic. The facility's essential core is a Romanesque fortification consisting of a housing unit, a small fortified yard, and a massive high tower. The fortification's good location and its observation tower made it safe and easy to defend. Rapid development of firearms and increasingly threatening Turkish attacks made additional construction and further fortifying urgently necessary. The Drašković family's second generation, Ivan II and Petar, added the western tower, which may be seen from the coat of arms and the accompanying inscription. On the Great Genealogical Tree, the oldest visual presentation from 1668, the facility had three floors, and its basic dimensions could already be discerned. Over the next period, several defense facilities were added around it. At the time, it also had the highest number of inhabitants, as may be seen from the Small Genealogical Tree dating back to 1755. It was in this same century that the outbuildings were erected at the foothills of Trakošćan, and a stone bridge built over the river Bednja. In the 19th century Trakošćan acquired its present appearance. In the 1840–62 period, during one among the first restoration undertakings in the country, the castle was reconstructed in Neo Gothic style. This not only altered its exterior, but also finally brought to an end its five centuries long fortification purpose. The reconstruction also included the appearance of Romanticist pleasure grounds by Juraj V. Drašković, after the model of English parks. When the dam was built, the valley turned into a large lake. The uniqueness of style characterizing the facility equally includes the interior and its surrounding landscape. Count Drašković sold Klenovnik Castle, the largest castle in Croatia, then also held by the Draskovich Family in order to fund the restorations. After the reconstruction, the castle was still inhabited by several generations of the Drašković family that did some additional constructions and adaptations. It was at the time that the northern tower appeared over the entrance, a large shingle cap added to the top of the tower (removed in 1961), and a southwestern vaulted terrace added. Environment of the Trakošćan was made in accordance with the plan of Franz Risig (1814 1896) and also can be considered an important factor of cultural heritage. The end of World War II found Trakošćan in a neglected and dilapidated condition, which is why protective architectural and interior decoration works were immediately undertaken. Over the past few years , the castle has once again been undergoing more thorough reconstruction.