Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карлова Корона (Karlskrone) – Чехиядағы Хлюмец над Сидлину қаласында орналасқан шато.
Karlova Koruna (Karlskrone) is a château in the town of Chlumec nad Cidlinou in the Czech Republic.
Тарих
Шато 1721-1723 жылдары Франтишек Фердинанд Кинский үшін салынған. Құрылыс Карл VI патшаның тәж кию салтанатына уақытында аяқталды. Франтишек Фердинанд Кинский патшаны шатоға шақырды және қаланы патшаның құрметіне атады (Карлова Коруна ағылшын тілінде «Карлдың тәжі» деген мағынаны білдіреді). Алғашқыда Хлюмец-над-Сидлину қаласында дворянның резиденциясы ретінде бекініс болған, ал алғашқы жазбаларда 1424 жылы Подберадский Бочек батырының бекіністі бағындырғаны туралы айтылған. 16 ғасырдың басында жаңа Ренессанс стиліндегі бекініс салынды. Кинскийлер отбасы бұл мүлікті 17 ғасырдың басында сатып алып, 1948 жылға дейін иеленді. 1990 жылдан кейін ол отбасына қайтарылды. Богемия Корольдігінің Жоғары Канцлері, граф Франтишек Фердинанд Кинский (1668–1741) ғимаратты асыл тегіне лайық сарайға айналдыруға шешім қабылдады. Осы өнер туындысын жасау үшін сол заманғы ең талантты сәулетшілер мен шебер құрылысшылар – Ян Блажей Сантини Айшель және Франтишек Максимилиан Канька шақырылды. Бұл жаңа сарай император Карл VI-ның құрметіне аталды, ол 1723 жылдың қыркүйегінде Прагадағы тәж кию рәсімінен оралғанда Хлюмецке келген. 17 ғасырдың ортасынан бастап Кинскийлер отбасы бұл сарайды жиі пайдалана бастады. Сондықтан мүлік кеңейтілді – жеке әкімшілік және тұруға арналған жаңа қанаттар салынды. Сондай-ақ осы кезеңде 1775 жылы белгілі көтеріліске қатысқан Хлюмец шаруалары түрмеге қамалған гипподром да салынды.
The château was built for František Ferdinand Kinský in 1721–23. Construction was completed in time for King Charles VI's coronation. František Ferdinand Kinský invited the king to the château and named the castle after the king (Karlova Koruna means Charles' crown in English). Originally, there was a stronghold as nobleman seat in Chlumec nad Cidlinou town, and the first mention in a source books is from 1424 when the stronghold was conquered by the warrior Boček of Poděbrady. In the beginning of the 16th century a new renaissance fortification was built. The Kinský family obtained this property in the beginning of the 17th century and kept it till 1948. It was returned to the family after 1990. The High Chancellor of Bohemian Kingdom count František Ferdinand Kinský (1668 – 1741) decided to convert the building into a folly corresponding to the reputation of his noble family. Some of the best architects and master builders of that times – Jan Blažej Santini Aichel and František Maxmilián Kaňka – were engaged to create this work of art. As a dedication, this new pleasure house was named after emperor Karel VI. who visited Chlumec in September 1723 while returning from his coronation in Prague. In the middle of the 17th century the Kinský family began to use this folly more often. That is why the property was enlarged – detached administrative and accommodation wings were newly built. The hyppodrome, where the Chlumec peasants of well known uprising were imprisoned in 1775, also grew up in this time.
Сәулет
Негізгі сәулеттік жобаны Сантини Айшель жасаған. Құрылыс процесіндегі егжей-тегжейлі мәліметтер мен қатысуы Канькаға жатқызылады. Сарайдың дизайны Чехия жеріндегі ең көрнекті сарайлардың бірін көрсетеді. Ғимараттың орталық, жоғары цилиндрлі бөлігін үш қабатты бас зал алып жатыр, оған 3 қанат қосылған. Осының арқасында сарайға дәліздердің қажеті жоқ, ал оның сыртқы түрі бақылаушы оны айналып өткен сайын өзгереді. Шато архитектурасы Сантини Айшель мен Каньканың харизмасы мен бірегей шеберлігін көрсетеді. Бұл ең жақсы түрде горизонталь проекцияда көрінеді – үш куб орталық цилиндрден шығып тұр. Шатоның барлық көріністері ұқсас: қанаттары биік орталық бөліктен жайылып шығады. Бүкіл ғимаратты жеңіл боссаж, қарапайым жіптік жолақ, ауа райынан қорғау және карниз әшекейлейді. Сопрафенстралар да бар. Үш қабатты фронтон (әр жағынан біреуден) карнизден жоғары орналасқан. Динамикалық дизайн мен қарапайым әшекейлеудің осы үйлесіміне байланысты Карлова Корона шатосы Сантини Айхлдің ең жақсы құрылыстарының бірі саналады. Салтанатты баспалдақ солтүстік жағында орналасқан. Оның жартысы тіреу қабырғаларымен жабылған және бірінші қабатқа апарады. Бірінші қабаттағы негізгі орталық кеңістік алты бағанмен бөлінген салат-террена ретінде ұсынылған. Іониялық жартылай бағаналармен және галереялармен әшекейленген салтанатты мәрмәр зал ғимараттың бірінші және екінші қабаттарын алып жатыр. Осы орталық цилиндрден үш төменгі қанаттар шығады. Бұл үш шаршы бөліктерде тұрғын үйлер, қабылдау бөлмелері, қонақ бөлмелері және кабинеттер орналасқан. Әр қанаттың өз мансардасы бар. Орталық бөліктің мансардасы конус және сегіз қырлы шпиль түрінде салынған.
The basic architectural design was drafted by Santini Aichel. The details and participation in the building process can be attributed to Kaňka. The manor's design reveals one of the most noteworthy manor dispositions created in the Czech lands. The central high cylindrical body of the building is occupied by a three storied main hall to which 3 wings are connected. Due to this the manor does not need passages and its external appearance changes as the observer walks around it. The architecture of the chateau reflects the charisma and unique craft of Santini Aichel and Kaňka. This is best demonstrated on a horizontal projection – three cubes are projecting from surmounting central cylinder. All views of the chateau are similar – opening wings extend from high central mass. The whole building is decorated by a light bossage, a simple string course, a weathering and a cornice. There are also soprafenstras. Three layered gables (one on each side) are above the cornice. Due to this combination of dynamical design and modest decoration is Karlova Koruna chateau considered to be one of the best Santini Aichl's structure. The stately staircase is situated on the north side. It is half covered in buttress and leads into the first floor. In a ground floor, the main central space is conceived as a sala terrena divided by six columns. The ceremonial Marble hall lined with Ionian demi columns and gallery occupies the first and the second floor of the building. From this central cylinder the three lower wings run out. In these three square shaped parts dwelling spaces, receiving rooms, parlours and cabinets are situated. Every wing has its own mansard. The mansard of the central part is constructed as a cone and octahedral spire.
Нысандар
Моймир Хоринаның айтуынша, ғимарат «радиустық орталықтан жоспарланған ғимарат» ретінде жобаланған, бұл типті Сантини Айшель Паненске Бжежаны, Остров у Стрибра және Зелена Хорадағы қасиетті ғимараттарда қолданған, ал енді оны тұрмыстық ғимараттарды салу үшін жаңадан пайдаланған. Сантини Айшельге, әлдебір Джан Лоренцо Бернинидің орталықтан жоспарланған ғимараттарды тұрмыстық архитектураны жобалау үшін пайдалану туралы зерттеулері әсер еткен болуы мүмкін. Австриялық сәулетші Иоганн Бернхард Фишер фон Эрлахтың ықпалы да анық көрінеді.
According to Mojmír Horyna the building was designed as a „radius centrally planned building“, the type Santini Aichel had applied to sacral buildings in Panenské Břežany, Ostrov u Stříbra and Zelená Hora, and now newly used to create profane building. Santini Aichel was probably influenced by Gian Lorenzo Bernini's studies of using centrally planned building for designing profane architecture. The influence of Austrian architect Johann Bernhard Fischer von Erlach is also clear.
Қайта құрулар
XIX ғасырдың соңғы жылдары шато қайта жаңартылды. 1908 – 1909 жылдары Фридрих Оманның жобалары бойынша шаруашылық ғимараттары қайта құрылды. Бас шебер Жозеф Блеха кенже және сәулетші Людвик Лаблер 1927 – 1928 жылдары тағы да кең ауқымды өзгерістер жасады. 1943 жылы болған өрттен кейін, 1967 жылы SÚRPMO мекемесі шатоны жөндеді. 1990 жылдан кейін мүлік Кинский отбасына қайтарылды.
In the last years of the 19th century the chateau was rebuilt. Between 1908 – 1909 outbuildings were reconstructed according to the plans of Friedrich Ohmann. Master builder Josef Blecha jr. and architect Ludvík Lábler carried out another great re adjustment between 1927 – 1928. After a fire in 1943 the chateau was repaired by SÚRPMO office in 1967. After 1990 the property was restituted to the Kinský family.
Қоршаған орта
Кішкентай төбеде орналасқан Карлова Коруна сарайы көршілес саябақтың панорамалық көрінісі үшін салынған. Онда көптеген ерекше түрлер өседі, мысалы, Еуропалық қара қарағай (Pinus nigra) немесе түрік жаңғағы (Corylus colurna). Сантини Айшель жақын жердегі Жақын Иоанн Баптист шіркеуін (бұрынғы Жариялау шіркеуі) де жобалаған. Бұл алтыбұрышты ғимарат отбасылық мазар ретінде қызмет еткен. XIX ғасырдың басында Кинскидің бас құрылысшысы Генрих Кохтың Империя стилінде жобалаған апельсин үйі салынды.
The Karlova Koruna chateau, situated on the top of small hill, was created as point de vue of the neighbouring park. Many remarkable species grow there – e. g. European black pine (Pinus nigra) or Turkish hazel (Corylus colurna). Santini Aichel also designed nearby chapel of Saint John the Baptist (earlier The chapel of Annunciation). This hexagonal shaped building used to serve as a family sepulchre. In early 19th century orangery designed by Kinský's master builder Heinrich Koch in Empire style was built.
Танымал қонақтар
Атақты қонақтардың арасында көптеген еуропалық монархтар болды. Император Карл VI бұл жерге екі рет (1723 және 1732 жылдары) келді, Пруссия королі Фридрих II (1742 жылы Хлюмецті қысқа мерзімге басып алған), сондай-ақ императрица Мария Тереза (1743 жылы) да келді.
Among famous guests there were many European monarchs. The Emperor Karel VI. – visited the place twice (in 1723 and in 1732), king Friedrich II of Prussia (who shortly occupied Chlumec in 1742), the Empress Maria Theresa (in 1743).
Жарылу
Барокко дәуірінің богемиялық көрмесі Кински әулетінің тарихын және Кински жылқысын өсіру тарихын көрсететін ішкі көрмемен ауыстырылды.
Original exposition Baroque in Bohemia was replaced with interior exposition that shows the history of the Kinsky lineage and the history of Kinsky horse breeding.