Кіріспе

Ричард Раш (29 тамыз, 1780 – 30 шілде, 1859) – американдық заңгер, саясаткер және дипломат. 1814–1817 жылдары АҚШ-тың 8-ші Бас прокуроры, ал 1825–1829 жылдары АҚШ-тың 8-ші Қаржы министрі болды. 1828 жылғы АҚШ президенттік сайлауында ол Ұлттық Республикалық партиясынан Джон Куинси Адамстың вице-президенттікке үміткері болды. 1811 жылы Пенсильвания штатының Бас прокуроры, ал Джеймс Мэдисон әкімшілігі кезінде Қаржы министрлігінің бақылаушысы қызметін атқарды. Раш 1812 жылғы соғыс кезінде Мэдисонның ең жақын кеңесшілерінің бірі болды және Мэдисон оны 1814 жылы АҚШ Бас прокуроры қызметіне тағайындады. Раш Джеймс Монро президенттікке келгеннен кейін де осы лауазымда қалды. 1817 жылы ол қысқа мерзімге АҚШ Мемлекеттік хатшысының міндетін атқарды және Ұлы көлдердегі әскери-теңіз күштерін шектеген Раш-Бэгот келісімін жасасты. 1818–1825 жылдары Раш Ұлыбританиядағы елші болып жұмыс істеді. Ол АҚШ пен Канада арасындағы шекараны белгілеген 1818 жылғы шартты келісті, сондай-ақ Джордж Кэннингпен Монро доктринасының жариялануына әкелген келіссөздер жүргізді. 1847–1849 жылдары Франциядағы министр болып қызмет етті. Смитсондар институтының регенттер кеңесін құруға көмектесті және оның құрамында болды.

Ерте өмір және білім

Раш 1780 жылғы 29 тамызда Филадельфияда (Пенсильвания штаты) дүниеге келген. Ол Бенджамин Раш пен Джулия (Стоктон) Раштың екінші ұлы және үшінші баласы, Ричард Стоктон мен Аннис Будино Стоктонның қызы болған. 14 жасында Нью-Джерси колледжіне (қазіргі Принстон университеті) түсіп, 1797 жылы сыныбының ең жас түлегі атанды. Ол Уильям Льюиспен заң ісін оқыды және 1800 жылы адвокаттыққа қабылданды. Раш 1809 жылдың күзінде Кэтрин Элиза Мюррейге үйленді. Олардың он бір баласы болды, олардың ішінде заңгер және жазушы Бенджамин Раш, сондай-ақ Одақ армиясының полковнигі Ричард Х. Раш та бар.

Мансап

Адвокат ретінде Раш алғаш рет Чесапик-Леопард оқиғасы кезінде британдық теңіз шабуылын айыптаған сөзімен көзге түсті. 1811 жылы Пенсильванияның бас прокуроры болып тағайындалды. Ол Уильям Дюэйнды Пенсильвания губернаторы Томас МакКиннің қоздырған жала жабу ісінен ақтап шығарды. Оның танымалдылығы оған Конгресске сайлануға ұсыныс жасауға себеп болды, бірақ ол бас тартты. 1811 жылдың қараша айында президент Джеймс Мэдисон Рашты Қазынашылықтың бақылаушысы етіп тағайындады. 1817 жылы ол қысқа мерзімге Мемлекеттік хатшы міндетін атқарды. Осы кезеңде Раш Раш-Багот конвенциясын жасады, ол Ұлы көлдердегі Канада шекарасын демилитаризациялады. Бұл Джон Куинси Адамстың орнын басып, ол елге оралғаннан кейін Мемлекеттік хатшы лауазымын иеленді. Раш шамамен сегіз жыл Ұлыбританияда болды және 1818 жылғы шартты қоса алғанда, бірқатар маңызды келісімдерге қол қойды. 1825 жылы Джон Куинси Адамс сайланғаннан кейін, Раш (онда Ұлыбританияны, әсіресе британдық теңіз күштерін зерттегендіктен) Теңіз күштерінің хатшысы болуға ниеттенді. Алайда Адамс оны дереу 8-ші Қазынашылық хатшысы лауазымына ұсынды, оған ол келісті. Анти-масондық партияда қысқа уақыт болғаннан кейін, 1830-шы жылдардың соңында Раш Демократиялық партияға қосылды. Ол құлдыққа қарсы көзқарастарға қарсы болды, себебі олар Одақтың тұрақтылығына қауіп төндіреді деп санады. 1817 жылы Раш Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1820-ші жылдарда Раш беделді Колумбия институтының мүшесі болды, ол өнер мен ғылымды дамытумен айналысты. Оның құрамында бұрынғы президенттер Эндрю Джексон мен Джон Куинси Адамс, сондай-ақ сол заманғы әскери, мемлекеттік қызмет, медицина және басқа да салалардағы көрнекті тұлғалар бар еді.