Кіріспе

Оптикалық иллюзияның түрі. Мүмкін емес нысан (мүмкін емес фигура немесе шешілмейтін фигура деп те аталады) – бұл екі өлшемді фигурадан тұратын оптикалық иллюзияның түрі, ол дереу және табиғи түрде үш өлшемді нысанның проекциясын көрсетеді деп түсініледі, бірақ нақты нысан ретінде өмірге келе алмайды. Мүмкін емес нысандар психологтар, математиктер және суретшілердің қызығушылығын тудырады, бірақ толығымен бір ғылым саласына жатпайды.

Түсіндірмелері

Мүмкін емес нысандар біздің 2D суреттерді үш өлшемді нысандар ретінде түсіндіруге деген табиғи құлшынысымыздың салдарынан мазасыздық тудыруы мүмкін. Сондықтан Некер текшесінің суреті, "диагональдармен қосылған екі квадрат, дұрыс емес жазық пішіндермен оралған квадрат немесе кез келген басқа жазық пішін" емес, көбінесе текше ретінде қабылданады. Мүмкін емес нысанның әртүрлі бөліктерін қарастыру адамды нысанның 3D екендігін қайта қарастыруға мәжбүр етеді, бұл сананы шатастырады. Көп жағдайда, оның мүмкін еместігі бірнеше секунд қарағаннан кейін анық болады. Дегенмен, 3D нысанға қатысты алғашқы түйсік, оған қарсылық туғаннан кейін де сақталады. Мүмкін емес нысандардың оңай көрінбейтін, оның мүмкін еместігін анықтау үшін нысанның геометриясын зерделі түрде қарастыру қажет болатын, одан да нәзік мысалдары да бар. Роджер Пенроуз алгебралық топологияның кохомология тұжырымын қолданып, мүмкін емес нысандарды математикалық тұрғыдан сипаттау және анықтау туралы жазған.

Тарих

Мүмкін емес нысанның алғашқы мысалы Марсель Дюшанның 1916 жылғы "Аполинер эмальдаған" атты жарнамасынан келген. Онда ақ эмаль бояуымен төсек жақтауын бояп жатқан қыз бейнеленген, және ол қарама-қайшы перспективалық сызықтарды әдейі пайдаланып, мүмкін емес нысанды жасауға тырысады. Нысанның әдейі мүмкін еместігін көрсету үшін, жақтаудың бір бөлігі жоқ. Швециялық суретші Оскар Рейтерсвард көптеген мүмкін емес нысандарды әдейі жасаған алғашқылардың бірі болды. Ол "мүмкін емес фигуралардың әкесі" деп аталады. 1934 жылы ол Пенроуз үшбұрышын, Пенроуздардан бірнеше жыл бұрын сызып шықты. Рейтерсвардтың нұсқасында үшбұрыштың қабырғалары текшелерге бөлінген. 1956 жылы британдық психиатр Лионель Пенроуз және оның ұлы, математик Роджер Пенроуз, "Британдық психология журналына" "Мүмкін емес нысандар: Визуалды иллюзияның ерекше түрі" деген қысқа мақала ұсынды. Мақала Пенроуз үшбұрышы және Пенроуз баспалдағымен суреттелген. Мақалада Эшер туралы айтылған, оның еңбектері олардың осы тақырыпқа қызығушылығын оятып, бірақ олар білмеген Рейтерсвард туралы есімдер жоқ. Мақала 1958 жылы жарияланды. 1930 жылдардан бастап голланд суретшісі М.С. Эшер перспектива парадокстары бейнеленген көптеген суреттер жасады, олар бірте-бірте мүмкін емес нысандарға қарай дамыды.