Кіріспе

Мүмкін емес 3D нысанның 2D суреті

Мүмкін емес текше немесе иррационалды текше – М.С. Эшердің «Бельведер» гравюрасы үшін ойлап тапқан мүмкін емес нысан. Бұл екі өлшемді фигура, сырттай үш өлшемді текшенің перспективалық суретіне ұқсайды, бірақ оның элементтері нақты текшеде көрінетіндей дәл келмейді.

Өнердегі қолданысы

Эшердің «Бельведере» картинасында ғимараттың табанында отырған бала қолында мүмкін емес текшені ұстап тұр. Оның аяғында осыған байланысты Некер текшесінің суреті (қиылысқан жерлері шеңберленген) жатыр, ал ғимараттың өзі текшеге тән кейбір мүмкін емес ерекшеліктерді бөліседі. Эшерден басқа, Джос Де Мей сияқты суретшілер де мүмкін емес текшені бейнелейтін туындылар жасаған. 1966 жылғы маусымда «Scientific American» журналында «Фримиш жәшігі» деп аталған, мүмкін емес текшеге ұқсайтын өңделген фотосурет жарияланды. Мүмкін емес текше австриялық пошта маркасында да бейнеленген.

Түсіндірме

Мүмкін емес куб Некер кубінің иллюстрациясындағы екіұштылыққа негізделген, онда куб өзінің қабырғалары сызық сегменттері ретінде бейнеленеді және оны екі түрлі үш өлшемді кеңістікте орналасқан деп түсіндіруге болады. Мүмкін емес куб әдетте Некер кубі түрінде көрсетіледі, онда қабырғаларды білдіретін сызық сегменттері қатты сәулелермен ауыстырылған. Эшердің гравюрасында кубтың жоғарғы төрт түйіні және оның сәулелерінің арасындағы екі қиылыстың жоғарғысы Некер кубінің екі интерпретациясының бірімен сәйкес келеді, ал төменгі төрт түйіні мен төменгі қиылысы екінші интерпретацияға сәйкес келеді. Мүмкін емес кубтың басқа нұсқалары осы ерекшеліктерді әртүрлі жолдармен біріктіреді; мысалы, Эшердің картинасында көрсетілгені Некер кубінің бір интерпретациясына сәйкес сегіз түйінінің барлығын, ал екінші интерпретацияға сәйкес екі қиылысын бейнелейді. Сәулелердің көрінетін қаттылығы мүмкін емес кубқа Некер кубінен гөрі көбірек визуалды екіұштылық береді, сондықтан оны мүмкін емес нысан деп қабылдау ықтималдығы төмен. Бұл иллюзия адам көзінің екі өлшемді суреттерді үш өлшемді нысандар ретінде қабылдауына негізделген. Үш өлшемді нысандар белгілі бір бұрыштардан қарағанда мүмкін емес кубқа ұқсауы мүмкін, немесе қатты сәулелерде мұқият жасалған кесіктер арқылы, немесе мәжбүрлі перспективаны қолдану арқылы, бірақ тік бұрышты нысандармен адамның тәжірибесі мүмкін емес көріністі шындыққа қарағанда ықтимал етеді.