Кіріспе

1984 жылы Стюарт Раффиллдің түсірген ғылыми фантастикалық фильмі.

"Филадельфия эксперименті" – 1984 жылы түсірілген американдық ғылыми фантастикалық фильм. Оны Стюарт Раффилл режиссерлік еткен, басты рөлдерде Майкл Паре, Бобби Ди Чикко, Кен Холлидей және Нэнси Аллен ойнайды. Фильм "Филадельфия эксперименті" туралы қалалық аңызға негізделген. 1943 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшілері Дэвид Хердег (Паре) және Джим Паркер (Ди Чикко) USS Eldridge кемесінде жүргізілген ғылыми эксперимент апатқа ұшырағанда 1984 жылға уақыт бойынша итеріліп жіберіледі. Фильм екі ер адамның болашақта тірі қалуға тырысуы және бүкіл әлемнің тағдырына қауіп төндіретін экспериментті тоқтату үшін уақытпен күресуі туралы айтады.

Сюжет

1943 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің теңізшілері Дэвид Хердег пен Джим Паркер Филадельфия портына келген эсминец USS Eldridge-де қызмет етеді. Доктор Джеймс Лонгстрит және оның командасы кемені радарларға көрінбейтін ету үшін тәжірибе жүргізеді, бірақ ақаулық кемені жоғалып кетуіне себеп болады. Дэвид пен Джим тәжірибені тоқтатуға тырысады, бірақ сәтсіз аяқталып, қашу үшін суға секіріп түседі. Олар түнгі уақытта шағын қалаға түседі, ол да бірден жоғалып кетеді, оларды шөл даласында жалғыз қалдырады. Белгісіз ұшақтың (вертолеттің) пайда болуынан қорқып, қашып кетеді, ал Джим электр тоғынан зардап шегеді. Соңында олар жол жиегіндегі дәмханаға жетеді. Джимнің энергиясы екі ойын автоматтарын бұзып, иесімен жанжалға себеп болады. Көлік тұрағына қашып, Эллисон есімді әйелді кепілге алып, оларды айдап кетуге мәжбүрлейді. Айналасындағы жағдайдан қыңырқанған олар, Эллисонның 1984 жыл екенін айтқанда таңғалады. Полиция оларды ұстап алады. Джимнің ауруы күшейе түсіп, ауруханаға түседі, бірақ жарық сәулесімен аурухана төсегінен жоғалып кетеді. Содан кейін Дэвид пен Эллисон Дэвидті ұстауға келген әскери полициядан қашып құтылады. Олар Джимнің туған жері Санта-Паула, Калифорнияға жақын екенін білгенде, оның отбасын табуға тырысуға шешім қабылдайды. Джимнің әйелі Памела, қазір қарт әйел, Дэвидті 1943 жылдан таниды. Ол Элдридж жоғалып кеткеннен кейін бірнеше минуттан соң қайта пайда болғанын айтады. Джим де 1984 жылға уақытша сапар шеккені туралы шындықты айтқаны үшін жазаланып, ауруханаға жатқызылған. Дэвид өзінің ешқашан қайтып келмегенін біледі. Дэвид терезеден қарт Джимді көреді, бірақ Джим онымен сөйлесуден бас тартады. Дэвид пен Эллисон кетіп бара жатқанда, әскери полицияның жақындағанын көріп, Джимнің ранчосы арқылы жылдам қуалау басталады. Екеуі де қуалайтын көлік апатқа ұшырап, өртеніп кеткен кезде қашып құтылуға тырысады. Өртеніп жатқан қирандылардан Дэвид Лонгстритті атаған құжаттарды құтқарып алады. 1943 жылғы Филадельфия тәжірибесіне Лонгстриттің қатысы бар екенін білген Дэвид оны табуға шешім қабылдайды. Бірге уақыт өткізген кезде Дэвид пен Эллисон бір-біріне ғашық болады. 1984 жылы Лонгстрит Элдридж тәжірибесінде қолданылған технологияларды, ядролық қарудан қорғану үшін қалқан жасау үшін пайдалануға тырысады. Жабдықты сынаған кезде қалқанды қала "гиперғарышқа" түсіп кетеді. Ғалымдар тәжірибені тоқтатуға тырысады, бірақ материяны өзіне тартатын және өте тұрақсыз ауа райына себеп болатын құбылыс пайда болады. Лонгстрит бұл құбылыс әлемді жалмап кететінін болжайды. Ғалымдар зондты құбылысқа жіберіп, оның ішінде Элдриджді табады. Олар екі тәжірибе Элдридж генераторларымен байланысқандығын және құбылысты қуаттандырғанын болжайды. Дэвид Лонгстриттің үйіндегі көмекшіні ұстап алып, оны базаға алып кіруге мәжбүрлейді. Лонгстрит Дэвидке жағдайды түсіндіреді және Элдриджден аман қалған теңізшілердің айтуынша, кеме 1943 жылы Дэвид генераторды сөндіргеннен кейін Филадельфияға оралған. Лонгстрит Дэвидтің Элдриджге барып, тәжірибені тоқтатуы керек екенін айтады, әйтпесе құбылыс Жерді жояды. Дэвид тәжірибені тоқтатуға және құбылысқа кіруге мүмкіндік беретін қорғаныш костюмін киеді. Ол "Элдридж" палубасына түсіп, ауыр жарақат алған экипаж мүшелерін табады. Ол генератор бөлмесіне жүгіріп барып, өрт сөндіру балтасымен вакуумдық түтіктерді қиратады. Генератор тоқтап, Дэвид Джимді іздейді. Джимнің аман екеніне көз жеткізген соң, Дэвид кемеден секіріп, жоғалып кетеді. 1943 жылы Лонгстрит және басқалар Филадельфияда "Элдридждің" қайта пайда болғанын көріп, экипаж мүшелерінің ауыр күйгенін, ал басқалары кеме қаңқасына тірідей біткенін көреді. 1984 жылы жоғалған қала қайта пайда болады, Эллисон мен Дэвид қайта қосылады.

Жазу және әзірлеу

Джон Карпентер түпкілікті жобаны жазды. Ол оны "үлкен, шашыраған оқиға" деп атады. "Мүлдем дұрыс емес, бірақ қандай керемет оқиға". Мен оны жазып жатқанда үшінші актіні түсіне алмадым. Бір досым команданың оларды сол жерге жібергендерге кек алуын ұсынды, бірақ мен бұл "Тұманға" тым ұқсайды деп ойладым. Стюарт Раффил фильмге қатысқан кезде сценарий тоғыз рет қайта жазылғанын айтады. Ол фильмді жасауға келісті, бірақ келесі қайта жазуды "қорқынышты" деп тапты. Студия басшысы Раффилдің сценарийге енгізген өзгерістермен келісті, тіпті түсірілімге үш апта ғана қалғанда: "Сондықтан ол бұрын-соңды сценарийді диктанттаған ба екенімді сұрады. Мен оған олай емес екенімді айттым. Ол: "Мен сенің үйіңе күнде бір қызды жіберемін, ол сен айтқан оқиғаны жазып, диалогты толықтырады, содан біз соны жасаймыз" деді. Мен: "Жарайды" дедім. Міне, солай істедім". Негізгі түсірілім 1983 жылдың 28 қарашасында басталды. Фильмнің бір бөлігі Солт-Лейк-Сити және Юта штатындағы Уендовер, Колорадо штатындағы Денвер, Калифорния штатындағы Санта-Паула және Оңтүстік Каролина штатындағы Чарльстон қалаларында түсірілді. Патриоттар нүктесінде орналасқан USS Laffey (DD 724) эсминеці фильмде USS Eldridge рөлін сомдады. Басқа түсіру орындарына 1983 жылы Купер өзенінің көпірі деп те белгілі болған Джон П. Грейс ескерткіш көпірі, Чарльстон порты, Уильям Энстон үйі, Вендовер әуе күштері базасы және Бонневилл тұзды далалары кірді.

Марапаттар

1985 жылы Нэнси Аллен Ғылыми фантастика, фантастика және қорқыныш фильмдері академиясының Сатурн сыйлығының «Үздік әйел актер» номинациясына ие болды. 1985 жылы Стюарт Раффил Фантафестивальде «Үздік фильм» сыйлығын жеңіп алды.

Оқиғаның жалғасы және қайта жасау

1993 жылы "Филадельфия эксперименті II" атты жалғасы шықты, онда актерлік құрамы мен түсірілім тобы толығымен жаңа болды. 2012 жылы SyFy арнасында түпнұсқа фильмнің теледидарға арналған жаңа нұсқасы көрсетілді. Майкл Паре осы нұсқада да ойнайды, бірақ басқа рөлде.