Кіріспе

Фигуралы сырғанау жарысының элементі. Міндетті фигуралар немесе мектеп фигуралары бұрын фигуралы сырғанаудың бөлігі болды және осы спортқа атын берді. Олар – "мұз үстінде сырғанаушылардың дөңгелек шеңберлерге таза бұрылыстарды біркелкі орналастыру арқылы шеберлігін көрсету үшін салған шеңберлі үлгілер". Көбірек жаттықтырушылар World Figure Sport ұсынған жаңа әдістерді сырғанаушыларға үйретуді үйреніп жатыр, себебі кейбір сырғанаушылар мен жаттықтырушылар фигуралар сырғанаушыларға дұрыс тізе орналастыру, дененің негізгі күші, дене бақылауы және тәртіпті дамытуға көмектеседі деп санайды. Дүниежүзілік фигуралы спорт қоғамы міндетті (қазір негізгі фигуралар деп аталады), арнайы, шығармашылық, еркін, ұшатын фигуралар және көркем сырғанау бойынша семинарлар, фестивальдер мен әлемдік жарыстар ұйымдастырады.

Ерте тарих

Мұздағы фигураларды салу – фигуралы сырғанаудың ең көне түрі, әсіресе оның алғашқы 200 жылында, ол көбінесе ер адамдардың демалыспен айналысатын қызметі болған кезде. Біріктірілген сырғанау, яки "екі сырғанаушының ортақ орталықтан шармен, кейін апельсинмен белгіленген қозғалыстар үлгілері", спорттың "тарихи маңызы зор" болды, ол ақырында мұз биі, жұпты сырғанау және синхронды сырғанау түрінде көрініс тапты және 18 ғасырда Англияда 50 жыл бойы спорттың басым түрі болды. Роберт Джонс 1772 жылы "Сыру өнері" атты кітап жазды, онда бес күрделі фигура сипатталған, олардың үшеуі үлкен түсті суреттермен бейнеленген. Джонстың дұрыс техникаға баса назар аударған, шектеулі фигуралар жиынтығы 18 ғасырдағы Англиядағы фигуралардың қабылданған және негізгі репертуары болды. Әлемдегі ең көне сырғанау клубтарының бірі – Эдинбург сырғанау клубы, біріктірілген фигураларды және бірнеше сырғанаушылар жасаған фигураларды сипаттады; өзара байланысқан сегіздік фигуралар ең маңыздысы болды. Жазушы Эллин Кестенбаумның айтуынша, Эдинбург сырғанау клубы мүшелікке үміткерлерден міндетті фигуралар бойынша біліктілік сынақтарынан өтуді талап еткен. 1830 жылы Лондонда құрылған Лондон сырғанау клубы мүшелері үшін біліктілік сынақтарын қабылдады және мектеп фигураларының дамуына үлес қосты, біріктірілген сырғанаудың алғашқы үлгісі болды. Франциядағы көркем сырғанау, ағылшын стилінен шыққан және балеттен әсер алған, көркемдікке, дене күйіне және орындалудың әдемілігіне баса назар аударатын фигураларды дамытты. Франциядағы сырғанаушылардың элиталық тобының мүшесі Жан Гарсин 1813 жылы фигуралы сырғанау туралы кітап жазды, онда 30-дан астам фигураның суреттері мен сипаттамалары бар, соның ішінде сырғанаушылар әлі күнге дейін қолданатын сегіздік шеңберлер сериясы бар. Джордж Андерсон 1852 жылы жазған хатында кері сырғанау фигураларын, оның ішінде ұшатын Меркурий мен үш жапырақты қонжырды, сондай-ақ Q фигурасын сипаттады, ол әртүрлі формаларында 1800 жылдардың соңына дейін сырғанау қозғалыстарының репертуарының маңызды бөлігіне айналды. Андерсон сонымен қатар екі біріктірілген фигураны, сәлемдесуді (бұрын Джонс сипаттаған) және спутникті сипаттады. 1850 жылдары ең маңызды фигуралар (сегіздік, үшбұрыш және Q) әзірленді және сол кездегі фигуралы сырғанаудың негізін құрады. 1869 жылы Лондон сырғанау клубынан Генри Вандервелл мен Т. Максвелл Уитэм "Фигуралы сырғанау жүйесі" атты еңбегін жазды, онда үш бұрылыс (1860 жылға дейін белгілі жалғыз фигура), кронштейн (алғаш рет роликтік конькиде жасалған), рокер, мохок, цикл, Q және басқа фигуралардың түрлері сипатталған. Мохок, 2020 жылы Канадада C қадамы деп қайта аталды, бір шеңберде екі аяқпен жасалатын бұрылыс, Солтүстік Америкада туындаған болуы мүмкін. Фигуралы сырғанау тарихшысы Джеймс Хайнс Канадада ойлап табылған жүзімдіктерді "барлық фигуралардың ішіндегі ең американдық" деп атады. Макс Вирттің 1881 жылғы кітабында сипатталған Вена стиліндегі фигуралы сырғанау, ақырында қазіргі еркін сырғанау бағдарламаларына әкелген байланысты фигураларды сипаттады. 1868 жылы АҚШ-тың фигуралы сырғанаудың алғабасы болған Америка сырғанау конгресі АҚШ пен Канаданың сырғанаушылары арасындағы жарыстарда қолданылатын қозғалыстар сериясын қабылдады. 1947 жылға дейін, фигуралы сырғанау спорт ретінде пайда болған алғашқы 50 жыл ішінде, міндетті фигуралар әлемдегі көптеген жарыстардағы жалпы ұпайдың 60 пайызын құрады. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында өткізілген басқа жарыстарға арнайы фигуралар, еркін сырғанау және міндетті жаттығулар кірді. Бірінші халықаралық фигуралы сырғанау жарысы 1882 жылы Венада өтті; Кестенбаумның айтуынша, ол болашақ жарыстар үшін үлгі болды. Сырғанаушылар 23 міндетті фигураны, сондай-ақ төрт минуттық еркін сырғанау бағдарламасын және "арнайы фигуралар" деп аталатын бөлімді орындауы керек еді, онда олар өздерінің жоғары шеберліктерін көрсететін қозғалыстарды немесе қозғалыстардың комбинацияларын орындауы керек еді. Міндетті фигуралар 19 ғасырдың соңына дейін, 1930 және 1940 жылдарға дейін фигуралы сырғанаудың маңызды бөлігі болды. 1891 жылғы алғашқы Еуропа чемпионаты тек міндетті фигуралардан тұрды. 1896 жылы жаңа құрылған Халықаралық сырғанау одағы (ISU) Санкт-Петербургте өткен бірінші жылдық әлем чемпионатына демеушілік етті. Жарыс міндетті фигуралар мен еркін сырғанаудан тұрды. Сырғанаушылар алты міндетті қозғалысты орындауы керек болды, сонда төрешілер сырғанаушыларды белгіленген стандартқа сәйкес салыстыра алатын еді. Міндетті фигуралар бәсекелестіктердің жалпы ұпайларының 60 пайызын құрады. Арнайы фигуралар әлем чемпионаттарына кірмеді, бірақ олар басқа жарыстарда, оның ішінде 1908 жылғы Олимпиадада жеке тәртіп ретінде қосылды. Олимпиада қозғалысының басында әуесқойлыққа баға берілді және талап етілді, сондықтан фигуралы сырғанау, ұйымдасқан спорт ретінде пайда болғаннан бастап, әуесқойлықпен де байланысты болды. Спортшылар қаржылық тұрғыдан өзін-өзі қамтамасыз ете алмады, сондықтан Кестенбаум айтқандай, "өзге салаларда табыс табуға мәжбүр болғандардың бірдей шеберлікке қол жеткізуіне мүмкіндік болмады, өйткені олар тәуелсіз байлыққа ие болған немесе икемді кестеге ие кәсіптерді таңдаған". Кестенбаумның айтуынша, бұл міндетті фигураларда шеберлікке қол жеткізуге әсер етті, ол ұзақ сағаттар бойы жаттығуды және жеке сырғанау алаңдарында және клубтарда уақыт сатып алуды қажет етті. 1897 жылы ISU британдықтар ұсынған 41 мектеп фигурасының кестесін қабылдады, олардың әрқайсысы қиындық деңгейі жоғары. Олар 1990 жылға дейін әлемде біліктілік сынақтарында және жарыстарда қолданылатын стандартты міндетті фигуралар болып қалды, ал АҚШ-тың фигуралы сырғанауы 1990 жылдарда оларды жеке тәртіп ретінде қолдануды жалғастырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көбірек елдер сырғанаушыларын халықаралық жарыстарға жіберді, сондықтан ISU оларды бағалауға кеткен ұзақ уақытқа байланысты фигуралар санын екіге дейін шектеді. Төрешілік жанжалдар мен теледидардағы фигуралы сырғанау трансляциялары фигуралардың төмендеуіне себеп болды деп айтылды. АҚШ жарыстарында фигураларды соңғы болып қолданған ел болды, 1999 жылға дейін. 2023 жылға қарай тоғыз чемпионат өтті. Сырғанаушылар мұзды қалдырғаннан кейін және төрешілер қай бәсекелестікке қатысқандығын білмей, төрешілік жасырын түрде жүргізілді. 2020 жылға қарай чемпионатқа және фигураларды жаңартуға көптеген сырғанаушылар, оның ішінде 2023 жылғы чемпионатта қатысқан АҚШ-тың олимпиадалық чемпионы Деби Томас қолдау көрсетті. Міндетті фигуралар "тап" деп те аталады, бұл сырғанаушылардың фигураларды жаттықтыруына бөлінген мұздың бөлігіне сілтеме жасайды. Фигуралы сырғанау тарихшысы Джеймс Хайнс міндетті фигуралардың "элиталық сырғанаушылар үшін қажетті техниканы дамыту құралы" ретінде қарастырылғанын хабарлайды. Ол былай деді: "Музыканттардың өте жақсы техниканы дамыту үшін гаммаларды қолданатындай, сырғанаушылардың еркін сырғанау бағдарламалары үшін қажетті жақсы техниканы дамыту үшін міндетті фигуралар материал ретінде қарастырылды". Міндетті фигуралар "баяу спорт қозғалысы" немесе "мұздағы йога" деп аталды. Ең жоғары сапалы фигуралардың үстіне бірінің үстіне бірі салынған іздер болды; олардың жиектері дәл орналастырылды және бұрылыстар дәл сәйкес келді. Ең кішкентай бұрылыс немесе дене салмағының өзгеруі фигураларды орындауда қателерге әкелуі мүмкін. Көптеген фигуралар "бір аяқпен жасалатын, басқа бір аяқпен жасалған бұрылыстармен біріктірілмейтін нақты бұрылыстарды" қолданады. Әр фигура екі немеше үш жанама шеңберден тұрады. Әр шеңбердің диаметрі сырғанаушының бойынан үш есе үлкен болуы керек, ал барлық жарты шеңберлердің радиусы шамамен бірдей ұзындықта болуы керек. Жарты шеңберлер мен шеңберлер ұзын және қысқа осьтердің қиылысқан нүктесіне мүмкіндігінше жақын басталуы және аяқталуы керек. Фигураның ұзын осі оны бойлық бағытта тең бөліктерге бөледі, ал фигураның қысқа осьтері фигураны тең бөліктерге бөледі. Шенберлер, шеңберлердің бөліктері, уни...

Пайдаланылған әдебиеттер

Сандарға арналған арнайы ережелер (Ерекше ережелер). АҚШ көркем сырғанау қауымдастығы. 2024 жылдың 19 қаңтарында алынды. Мейгер, Джордж А. (1895). Фигуралы және әдемі коньки тебу. Блис, Сэндс және Фостер.