Кіріспе

ISU аббревиатуралары 1Eu Эйлер секірісі T Тоу луп F Флип Lz Лутц S Сальхов Lo Луп A Аксель Фигуралы сырғанау секірулері – фигуралы сырғанаудың үш бәсекелестік түрінің (ерлер жекелеген сырғанау, әйелдер жекелеген сырғанау және жұптық сырғанау) құрамдас бөлігі, бірақ мұз биінде қолданылмайды. Фигуралы сырғанауда секірулер « салыстырмалы түрде жақында » пайда болды. Бұрын олар жеке міндетті фигуралар, кейде арнайы фигуралар болатын; көптеген секірулер оларды ойлап тапқан сырғанаушылардың есімдерімен немесе олар дамыған фигуралардың негізінде аталды. 20 ғасырдың басында ғана, ұйымдастырылған сырғанау жарыстары орнағаннан кейін, көп айналымды орындауға болатын секірулер ойлап табылды және секірулер ресми түрде жіктелді. 1920 жылдары австриялық сырғанаушылар жаттығуларда алғашқы қос секірулерді орындауды бастады. Сырғанаушылар секірулермен тәжірибе жасады, және кезеңнің соңына қарай секірулердің қазіргі заманғы репертуары қалыптасты. 1930 жылға дейін халықаралық жарыстардағы еркін сырғанау бағдарламаларында секірулердің маңызды рөлі болған жоқ. Соғыстан кейінгі кезеңде және 1950-ші, 1960-шы жылдардың басында үштік секірулер ерлер мен әйелдер арасында кеңінен таралды, ал екі айналымды секірулердің толық репертуары дамыды. 1980 жылдары ерлерден төрт-бес қиын үштік секіруді орындау күтілді, ал әйелдер оңайырақ үштік секірулерді орындауға тиіс болды. 1990 жылдары міндетті фигуралар жарыстардан алынып тасталғаннан кейін, көп айналымды секірулер фигуралы сырғанауда маңыздырақ атанды. Ең көп таралған алты секіруді екі топқа бөлуге болады: аяқпен секірулер (тоу луп, флип және лутц) және шетпен секірулер (сальхов, луп және аксель). 2018 жылға дейін жарты луп деп аталған Эйлер секірісі – шетпен секіру болып саналады. Секірулер айналымдар санына қарай да жіктеледі. Жұптық сырғанаушылар екі түрлі секіру орындайды: қатар секірулер (секірулер бірдей уақытта және бір-бірімен қатар орындалады) және лақтыру секірулері (әйел серігінің көмегімен және итеріммен секіруді орындайды). Халықаралық сырғанау одағының (ISU) мәліметінше, ең көп ұпай алу үшін секірулер келесі сипаттамаларға ие болуы керек: олардың «биіктігі мен ұзындығы өте жақсы» болуы керек; олар күшсіз орындалуы керек, соның ішінде секіру комбинациялары кезіндегі ырғақ; және олардың ұшып-қонуы мен қонуы жақсы болуы керек. Келесілер міндетті емес, бірақ ескеріледі: секірудің басталуына дейін қадамдар орындалуы керек, немесе ол шығармашылық немесе күтпеген кіріс болуы керек; секіру музыкаға сәйкес келуі керек; және сырғанаушы секірудің ұшып кетуінен қонуға дейін «денесінің жағдайы өте жақсы» болуы керек. Спорт тілшісі Двора Майерстің айтуынша, 21 ғасырдың басындағы «әйелдер фигуралы сырғанауындағы төрт айналымдық революция» 2018 жылы басталды, осы жылы ресейлік сырғанаушы Александра Трусова төрт еселік сальховты орындауды бастады, ол кезде ол әлі жасөспірімдер арасында бәсекелесіп жүрген. 2018 жылға дейін жарты луп деп аталған Эйлер секірісі – шетпен секіру болып саналады. Аяқпен секірулер шетпен секірулерге қарағанда биік болады, өйткені сырғанаушылар ұшу кезінде конькилерінің тізегін мұзға басады. Ұшу кезінде екі аяқ мұз үстінде болады, ал ұшып көтерілген кезде мұздағы тізектің тұтқасы таяқпен секіру рөлін атқарады. Аяқпен секіруге жарты айналым қосу мүмкін емес. Сырғанаушылар шетпен секірулерді конькилерінің төрт жағынан мұзды тастап орындайды; көтерілу «иілген тізелерді түзеу және бос аяқты қозғау арқылы алынған серпіме арқасында жүзеге асырылады». Олар сырғанаушының денесінің, қолдарының, аяқтарының және ұшып көтерілу жиегіне иілу деңгейінің дәл айналуын қажет етеді. Секіруге дайындық және оның ұшып көтерілуі, сондай-ақ дайындық пен ұшып көтерілудің айналуын басқару дәл уақытында болуы керек. Сырғанаушы шетпен секіруді орындағанда, ол аяғын созып, қолдарын аяқпен секіруді орындағандағыдан көбірек пайдалануы керек. Секірулер айналымдар санына қарай да жіктеледі. Мысалы, аксельден басқа барлық бірде-бір секіру бір айналымды, қос секіру екі айналымды және т.б. қамтиды. Көп айналымдар сырғанаушыларға көп ұпай әкеледі. Екі және үш айналымды секірулер «техникалық және спорттық қабілетті өлшеу шарасы ретінде маңыздылығы артып келеді, ұшып-қону мен қонудың тазалығына назар аударылады». Жұптық сырғанаушылар екі түрлі секіру орындайды: қатар секірулер (секірулер бірдей уақытта және бір-бірімен қатар орындалады) және лақтыру секірулері (әйел серігінің көмегімен және итеріммен секіруді орындайды).

Эйлер

Оулер – бұл қабырғадан секіру. 2018–2019 жылғы маусымға дейін Халықаралық коньки спорты одағының (ISU) ережелерінде жартылай айналым секіру деп белгіленген, кейін атауы өзгертілді.

Аяқ басының бұғаты

Аяқ тірегімен секіру – фигуралы коньки спортындағы ең оңай секіру. Оны 1920 жылдары американдық кәсіби конькиші Брюс Мэйпс ойлап тапқан. Жарыста бір аяқ тірегімен секірудің базалық құны 0,40; екі аяқ тірегімен секірудің базалық құны 1,30; үш аяқ тірегімен секірудің базалық құны 4,20; ал төрт аяқ тірегімен секірудің базалық құны 9,50-ге тең. Аяқ тірегімен секіруге бірнеше айналым қосу оңай, себебі аяқ көмегімен ұшып секіруге күш қосылады, сондай-ақ конькиші денесін секіргенде көмектесетін аяққа бұра алады, бұл ауада айналу қажеттілігін азайтады. Ол көбінесе күрделі секірулерді комбинациялармен орындағанда қосылады және комбинацияларда екінші секіру ретінде ең көп қолданылады. Бұл сондай-ақ ең көп талпыныс жасалатын секіру, яғни бірінші айналым мұздан басталатын секіру (ауада емес). Комбинациялық секірулерге аяқ тірегімен секіруді қосу конькишілердің қысқа немесе еркін бағдарламаларының қиындығын арттырмайды.