Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз флоты офицері
министр

Исаак Чонси (20 ақпан 1772 – 27 қаңтар 1840) – Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз флоты офицері, Квази соғысында, Барбария соғыстарында және 1812 жылғы соғыста қызмет еткен. Әскери-теңіз карьерасының соңғы кезеңінде ол Әскери-теңіз комиссарлары кеңесінің төрағасы болды.

Квазисоғыс пен Бірінші варвар соғысына қатысу

Чонси Коннектикут штатының Блэк-Рок қаласында Уолкотт Чонси мен Энн Браунның ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Гарвард колледжінің 2-ші президенті Чарльз Чонсидің бес тумағының немересі болған. 19 жасында ол Астор ханымның әкесі Питер Шермерхорнға тиесілі "Дженни" кемесіне командир болып тағайындалды және 17 қыркүйек 1798 жылдан бастап Әскери-теңіз күштерінде лейтенант қызметіне бекітілді.

Британдық кемеге шабуыл жасау

1812 жылы 6 қарашада коммодор Исаак Чонси Форт-Джорджтан Кингстонға қайтып келе жатқан жау кемелерін тоқтату үшін шабуылдық экспедицияға шықты. Жаудың күштері: «Корольдік Джордж», 26 зеңбірек, 260 адам; «Мойра графы», 18 зеңбірек, 200 адам; «Принц-регент», 18 зеңбірек, 150 адам; «Глостер герцогы», 14 зеңбірек, 80 адам; «Симко», 12 зеңбірек, 76 адам; және «Сенека», 4 зеңбірек, 40 адам. 8 қарашада коммодор Чонси «Royal George» кемесімен кездесіп, оны Куинт шығанағына қуып кіргізді. 10 қараша күні таңертең ол кішкентай шхунаны басып алып, өртеп жіберді, содан кейін «Royal George» кемесін Кингстон портына қуып, оның бекіністерімен сағат соғысқан соң, қараңғы түскенде шайқасты тоқтатты. Бұл шайқаста американдықтар бір адамды жоғалтып, үш адам жараланды. Келесі күні таңертең, желдің күшті болуына байланысты, ол «Симко» кемесіне кездесті. Олар оны тасты жартастардан өткізіп, зеңбіректермен қиратты. Коммодор Чонси 12 қарашада үш британдық саудалық шхунаны басып алып, Сакетс-Харборға оралды.

Келесі аптадағы рейдтер

Келесі аптада командор Чонсидің флоты екі қысқа саяхат жасап, үш кеме жаулап алды. Екі кеме Сакетс-Харбор портына жеткізілді, ал үшіншісі өртеліп, суға батты.

Йоркке бірінші шабуыл

Комодор Чонси 1700-нен астам американдық регулярлы әскерді тасымалдайтын американдық флоттың қолбасшысы болды, Бенджамин Форсайттың мергендері алда жүрді. Америкалық шабуыл тобы жағаға қонды және британдық одақтас күштерді жеңіске бұрды. Ауыр шығынға ұшыраған британдық одақтас күштер шайқас алаңынан шегінді. Америкалықтар Йорк қаласын біраз уақыт басып алып, жеке мүлікті тонады және өртеді. Содан кейін барлық американдықтар Чонсидің кемелеріне мінді және барлық американдық шабуыл тобы қауіпсіз түрде кері қайтады.

Бурлингтон биіктігіне шабуыл

1813 жылдың 30 шілдесінен 31 шілдесіне дейін. Комодор Чонси флотымен бірге таңертең Ниагарадан Берлингтон-Хайтсқа жақын келді. Лейтенант-полковник Винфилд Скотт басқаратын, теңізшілер мен АҚШ теңіз жаяу әскерлерінен құралған бірнеше жүз сарбаз жағаға түсті. Майор Моул басқаратын шамамен 150 британдықтар қарсылық көрсетті. Американдықтар бірнеше тұтқынды (азаматтарды, мүмкін қаладағы ополченниктерді) ұстап, кемелерге қайтып келді. Содан кейін американдық флот келіп кетті.

Йоркке екінші шабуыл

Оның ең сәтті операцияларының бірі – 1813 жылдың 31 шілдесінен 1813 жылдың 1 тамызына дейінгі Йорк шабуылында Винфилд Скотттың шабуылшы күштерін тасымалдау арқылы теңіз шабуылына қатысу болды. Айзек Чонси 340 500 адамнан тұратын Уинфилдтің американдық шабуылшы күшін Йоркке жеткізді. Американдық шабуылшылар түрмедегі тұтқындарды босатып, жарақат алған сарбаздарды тұтқынға алды (қағаз жүзінде) және британдық әскери жабдықтарды, сондай-ақ басқа да қолдарына тиген нәрселерді тәркіледі. Келесі күні американдық шабуылшылар жасырылған қайықты тауып, 400 баррель азық-түлік алып кетті. Американдықтар сонымен қатар 11 қайық, 5 зеңбірек және біраз ұн алып кетті. Уинфилд және оның американдық шабуылшы күштері Гибралтар мүйісіндегі казармаларды, отын сақтайтын қойманы және дүкенді өртеп жіберді. Уинфилд және оның американдық шабуылшы күштері Чонсидің кемелерімен қауіпсіз түрде қайтып келді. Американдық шабуылшылар бірнеше артиллериялық құралдар мен қайықтарды жойды, жабдықтар мен оқ-дәрілерді тәркіледі, содан кейін Нью-Йоркке қайтып келді.

Онтарио көлінің жағалауына шабуыл

1813 жылдың 5 қазаны шамасында. Командир Айзек Чонси флотымен жүзіп бара жатып, Онтарио көлінде британдық кемелерді көрді. Чонси британдық флотты қуып жетті, ол жеті британдық канонерлік қайықтан және оларды әскер тасымалдау үшін пайдаланудан тұрды. Чонсидің флоты британдық бес канонерлік қайықты жаулап алды және бір канонерлік қайықты қиратты. Қалған британдық канонерлік қайық қашып құтылды. 260 британдық әскер тұтқынға алынды. Айзек Чонси және оның флоты жаулап алынған кемелермен және 260 британдық тұтқындармен бірге Сакет портына қайтып келді.

Келесі мансап

Шоунси Бруклиндегі ең ұзақ қызмет еткен комендант болды, 13 шілде 1807 – 16 мамыр 1813 жылдары және қайтадан 21 желтоқсан 1824 – 10 маусым 1833 жылдары. Оның Әскери-теңіз министрлігіне жолдаған хаттары, ертедегі кемежайдың ең толық және ең ашық суретін, карьералық теңіз офицерінің көзімен көрсетеді. Бұл хаттарда офицерлер мен қызметкерлер туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген, сондай-ақ жаңа кемежайды тиімді жұмыс істеуге келтіру кезінде ол кездескен қиындықтар туралы да айтылады. 1807 жылдың 27 қарашасында Әскери-теңіз министрлігіне жазған хатында Шоунси техникалық жабдықтау үшін қаржы сұрап, былай деп жазды: «Кемежайдың жұмысын жақсарту және жайлылығын арттыру үшін төмендегілер қажет: екі құдық, соларға сорғылар, қару-жарақ қоймасына терезелер, дүкендерді тасымалдауға ат пен арба, причал маңындағы шұңқырларды толтыру және т.б. Таяу жердегі ағаштар 24 сағат ішінде толқындардың әсерінен ылғалданып, тез бүлінеді. Ат үшін аулада жеткілікті жайылым бар, алты дөңгелекті арба және басқа да қолайлы заттарды сіздің қалауыңыз бойынша қалдыруды үміттенемін, сіздің сеніміңізді зейінсіз қалдырмаймын». Коммодор Шоунси жалақы мәселесін келісу кезінде өте қатал болды. 1808 жылдың 5 қаңтарында ол Әскери-теңіз министрі Роберт Смитке былай деп жазды: «Олардың кейбіреулері (Мырза Бакленд жиырма үш қайық салынатынын жариялағаннан кейін) біз оларсыз жұмыс істей алмаймыз деп ойлады және жұмыс істеуден бас тартты. Алайда, мен төмендетілген жалақымен жұмыс істеуге дайын жеткілікті адамдарды таба алдым. Ал бас тартқандар бір аптадан кейін қайта оралып, жұмыс сұрап жалбарынады, мен олардың жалақысын тағы 25 центке төмендетуге мүмкіндік аламын, себебі саудагерлерде оларға жұмыс жоқ, сондықтан олар біздің бағамызбен жұмыс істеуі керек немесе жұмыссыз қалуы керек». 1829 жылдың мамыр айында кемежайдың басшысы болған кезде Шоунси Джордж Вашингтон Адамстың денесін іздеу үшін бірнеше іздеу жұмыстарын ұйымдастырды, ол «Бенджамин Франклин» пароходының палубасынан секіріп, өз-өзіне қол жұмсаған болатын. 1835 жылдың желтоқсан айында Шоунси Нью-Йорктегі Ұлы өрттің жолындағы ғимараттарды жарылтып, өрттің таралуын тоқтатуға теңіз жаяу әскерлері мен теңізшілерді жетектеді. Оның соңғы қызметі – Әскери-теңіз комиссиялары кеңесінің мүшесі және төрт жыл бойы оның төрағасы болуы болды. Коммодор Шоунси 1840 жылдың 27 қаңтарында Вашингтонда қайтыс болды.