Кіріспе

Ұлыбритания кино архиві және қайырымдылық ұйымы. Британдық кино институты (БФИ) – Ұлыбританияда кино және теледидар өндірісін дамыту және сақтаумен айналысатын қайырымдылық кино және теледидар ұйымы. БФИ Ұлттық лотерея қорынан түсетін қаражатты кино өндірісін, таратуын және білім беруді қолдау үшін пайдаланады. Оған Мәдениет, Медиа және спорт министрлігі демеушілік етеді және 1949 жылғы Британдық кино институты заңына сәйкес ішінара қаржыландырылады.

Мақсаты

BFI 1933 жылы Ұлыбританияның кино, теледидар және қозғалыс суреті өнерінің дамуын қолдау, оларды заманауи өмір мен әдет-ғұрыптарды сақтау құралы ретінде пайдалану, кино, теледидар және қозғалыс суреті саласындағы білім беруді және олардың қоғамға тигізетін әсерін кеңейту, британдық және әлемдік киноның ең кең спектрін қолжетімді ету және оны бағалау, сондай-ақ Ұлыбританияның қозғалыс суреті тарихы мен мұрасын көрсететін коллекцияларды құру, сақтау және дамыту мақсатында құрылды.

Мұрағат

BFI әлемдегі ең ірі кино мұрағатын, бұрын Ұлттық кино кітапханасы (1935–1955), Ұлттық кино мұрағаты (1955–1992) және Ұлттық кино және теледидар мұрағаты (1993–2006) деп аталған BFI Ұлттық мұрағатын сақтайды. Мұрағатта 50 000-нан астам көркем фильм, 100 000-нан астам деректі фильм және 625 000-ға жуық телебағдарлама бар. Жиынның көп бөлігі британдық материалдарды құрайды, бірақ оның ішінде әлемнің әртүрлі елдерінен алынған, халықаралық маңызы бар материалдар да бар. Мұрағат сондай-ақ, белгілі британдық актерлерге қатысты фильмдерді және британдық режиссерлердің туындыларын жинақтайды.

Кинотеатрлар

BFI Southbank (бұрынғы Ұлттық кинотеатр (NFT)) және BFI IMAX кинотеатрын басқарады, екеуі де Лондонның Темза өзенінің оңтүстік жағалауында орналасқан. IMAX кинотеатрында Ұлыбританиядағы ең үлкен киноэкраны бар, онда технологиясын көрсететін танымал, жақында шыққан фильмдер мен қысқаметражды фильмдер көрсетіледі, соның ішінде 3D көрсетілімдер және 11 600 ватттық цифрлық жан-жақты дыбыс жүйесі бар. BFI Southbank (Ұлттық кинотеатр экрандары мен студиясы) әлемнің түкпір-түкпірінен келген фильмдерді көрсетеді, әсіресе сыншылардың жоғары бағалаған тарихи және арнайы фильмдерді, олар басқа кинотеатрларда көрсетілмеуі мүмкін. BFI сонымен қатар архивтік және мәдени фильмдерді басқа кинотеатрларға таратады – жыл сайын Ұлыбританиядағы 800-ден астам кинотеатрға, сондай-ақ шетелдегі көптеген кинотеатрларға.

Білім

BFI мектептерде кино және медиа сабақтарын оқытуды қолдауға бағытталған бірқатар білім беру жобаларын ұсынады. 2012 жылдың соңында BFI Білім беру министрлігінен 16-25 жас аралығындағы жастарға арналған BFI Кино академиясы желісін құру үшін қаржы алды. Жыл сайын NFTS-де тұрақты оқу бағдарламасы өткізіледі.

Фестивальдар

BFI жыл сайынғы Лондон кинофестивалін, сондай-ақ BFI Flare: Лондон ЛГБТ кинофестивалін және жастарға арналған Болашақ кинофестивалін ұйымдастырады.

Тарих

Институт 1933 жылы құрылған. Ұлттық өмірде фильм туралы баяндамадағы ұсыным бойынша құрылғанмен, сол кезде институт жеке компания болған, бірақ тарихы бойы мемлекеттік қаржыландыруды қабылдап келген. 1965 жылға дейін бұл қаржыландыру Ұлтаралық Кеңес пен Қаржы министрлігінен, ал содан кейін – әртүрлі мәдениет департаменттерінен түскен. Институт 1948 жылғы Радклиф баяндамасынан кейін қайта құрылды, онда кино өнерін дамытуға назар аудару, кино өндірісімен айналысудан гөрі маңызды деп ұсынылды. Осылайша, оқу фильмдерін өндіруді бақылау Білім берудегі көру құралдары жөніндегі ұлттық комитетке берілді, ал Британдық кино академиясы өндірісті ілгерілетуді өз міндетіне алды. 1952 жылдан 2000 жылға дейін BFI, BFI Өндіріс кеңесі арқылы жаңа және тәжірибелік фильмдер жасаушыларға қаржылай көмек көрсетті. Институт 1983 жылы корольдік жарғы алды. Бұл жарғы 2000 жылы жаңартылды, сондай-ақ сол жылы құрылған Ұлыбритания кино кеңесі BFI-ға жылдық мемлекеттік грантты (үкіметтік субсидияны) беруге жауапкершілік алды. Тәуелсіз тіркелген қайырымдылық ұйымы ретінде BFI, Қайырымдылық комиссиясы және Ұлтаралық Кеңес тарапынан реттеледі. 1988 жылы BFI Лондонның Оңтүстік жағалауында Ұңғымалы бейне мұражайын (MOMI) ашты. MOMI халықаралық деңгейде мойындалды және ойын-сауық арқылы білім берудің жаңа стандарттарын белгіледі, бірақ технологиялық дамумен және көрермендердің өсетін талаптарымен қадамдасуға жеткілікті тұрақты инвестиция алмады. Мұражай 1999 жылы "уақытша" жабылды, себебі BFI оны басқа жерге көшіруді жоспарлаған. Алайда, бұл жоспар іске аспады, және 2002 жылы MOMI-нің жабылуы тұрақты болды, Оңтүстік жағалаудағы нысанды қайта құру туралы шешім қабылданды. Бұл қайта құру да кейінге шегерілді.

Бүгін

Қазіргі уақытта BFI-ді күн сайынғы басқаруды бас атқарушы директоры Бен Робертс жүргізеді. Жоғары шешім қабылдау билігі төраға мен 15 губернатордан тұратын кеңеске жатады. Қазіргі төраға – теледидар жетекшісі Джей Хант, ол 2024 жылдың ақпан айында осы лауазымға келді. Губернаторларды, оның ішінде төрағаны Мәдениет, БАҚ және спорт жөніндегі мемлекеттік хатшы тағайындайды. BFI үш кіріс көзімен жұмыс істейді. Ең үлкені – Мәдениет, БАҚ және спорт департаменті бөлген мемлекеттік қаражат. 2021–22 жылдарға арналған БФИ DCMS-тен Грант-ин-Эйд қаржыландыру ретінде 74,31 млн фунт стерлинг алды. Екінші ірі көз – коммерциялық қызмет, мысалы, BFI Southbank немесе BFI London IMAX театрында билет сатудан түскен түсімдер (2007 жылы 5 млн фунт стерлинг), DVD сату және т.б. Үшіншіден, шамамен 5 млн фунт стерлинг гранттар мен демеушіліктер әртүрлі көздерден, соның ішінде Ұлттық лотереяның гранттары, жеке демеушілер мен сыйлықтар арқылы алынады (J. Пол Гетти, 2003 жылы қайтыс болған, БФИ-ге өзінің өсиетінде шамамен 1 млн фунт стерлинг қалдырды). BFI сонымен қатар фильмдер үшін барлық лотереялық қорларды таратушы болып табылады (2011–12 жылдары бұл шамамен 25 млн фунт стерлинг болды). Фильмдермен жұмыс істеумен қатар, BFI өзінің уақытының көп бөлігін британдық теледидар бағдарламаларын және оның тарихын сақтауға және зерттеуге жұмсайды. 2000 жылы ол индустрияның бірқатар тұлғалары дауыс берген 100 ең үздік британдық теледидар бағдарламаларының жоғары деңгейдегі тізімін жариялады. Ұлттық кинотеатрды қайта дамыту 2007 жылы жүзеге асты, «BFI Southbank» деп қайта аталды, жаңа білім беру кеңістіктері, қозғалмалы суретке арналған қазіргі заманғы өнер галереясы (BFI галереясы) және алғашқы медиатека құрылды, бұл алғаш рет жұртшылыққа Ұлттық кино және теледидар архивіндегі басқаша қолжетімді емес қазыналарға тегін қол жеткізуге мүмкіндік берді. Медиатека осы қайта құрудың ең табысты элементі болып шықты және олардың желісін бүкіл Ұлыбританияда іске қосу жоспарлануда. Ұлыбританияның экран мұрасы стратегиясына 25 миллион фунт стерлинг инвестиция салу туралы мәлімдеме Мәдениет, БАҚ және спорт жөніндегі мемлекеттік хатшы 2007 жылғы Лондон кинофестивалінің ашылу кешінде жасады. Бұл ақшаның басым бөлігі Гертфордшир мен Уорикширдегі BFI Ұлттық архивінің ұзақ уақыттан бері күтіп тұрған құрылысын дамытуға жұмсалды. 2009 жылы Ұлыбританияның кино кеңесі үкіметті кино үшін тек бір ғана негізгі мемлекеттік қаржыландырылатын орган болуы керек деп сендірді, ал бұл орган UKFC болуы керек, ал BFI жойылуы керек. 2010 жылы үкімет кино үшін бір орган болатынын жариялады. Үлкен лоббиге қарамастан (соның ішінде, даулы түрде, қоғамдық қатынастар агенттіктеріне өз жағдайын алға жылжыту үшін мемлекеттік қаржыны пайдалану), UKFC үкіметті осы рөлге ие болуға көндіре алмады және оның орнына BFI 2011 жылдың 1 сәуірінен бастап UKFC функциялары мен қаржысының көпшілігін өз мойнына алды, ал UKFC кейіннен жойылды. Содан бері BFI лотереяның барлық фильмдерді қаржыландыруына жауапты болды, бастапқыда жылына 25 млн фунттан астам, ал қазіргі уақытта жылына 40 млн фунттан астам. BFI кино академиясы BFI-нің жалпы 5–19 білім беру бағдарламасының бір бөлігі болып табылады. Бағдарламаны 2012 жылдың сәуірінен бастап 2015 жылдың 31 наурызына дейін жылына 1 млн фунт стерлинг қаржы бөлетін Англияның Білім департаменті қолдауда. Сондай-ақ, ол Ұлттық лотерея, Шығармашылық Шотландия және Солтүстік Ирландия экраны арқылы қаржыландырылады. 2016 жылдың 29 қарашасында BFI 100 000-нан астам теледидар бағдарламаларын цифрландыруды жоспарлап отырғанын хабарлады, қазіргі уақытта шамамен бес-алты жыл сақталатын бейнетаспалар жарамсыз болып қалмас бұрын. BFI телеархивтің 200 жылдан кейін де сақталуын қамтамасыз етуді мақсат етеді. BFI 2021 жылдың ақпан айында Thuc Doan Nguyen құрған #StartWith8Hollywood американдық әртүрлілік пен инклюзия бағдарламасымен бірлесіп, оны жаһандық ету туралы мәлімдеді.

Көшбасшылық

Қазіргі уақытта BFI төрағасы Джей Хант, ал бас директоры – Бен Робертс.