Кіріспе

Пульвинарлық ядролар немесе пульвинар ядролары (nuclei pulvinares) – омыртқалылар миының бір бөлігі болып табылатын таламуста орналасқан ядролар (нейрондардың жасушалық денелері). Олардың жиынтығы таламустың пульвинарі (pulvinar thalami) деп аталады, көбінесе жай ғана пульвинар деп айтылады. Пульвинар кеміргіштер мен етқоректілерде әдетте бүйірлік таламиялық ядролардың бірі ретінде жіктеледі, ал приматтарда жеке кешен ретінде қарастырылады.

Клиникалық маңызы

Пулвинар зақымданулары назарсыздану синдромына және назар тапшылығына әкелуі мүмкін. Бұған қоса, ерте жастағы зақымданулар қол созу және ұстау сияқты қалыпты көру-қимыл әрекеттеріне әсер етуі мүмкін. Сонымен қатар, пульвинардың туған кезде екі жақты негізгі көру қабығын жоғалтқан баланың көру қабілетін сақтаудағы және маймылдар мен адамдардағы басқа да соқырлық түрлеріндегі маңызды рөлі дәлелденді. Пулвинарға әсер ететін инсульттер созылмалы ауырсынудың дамуымен байланысты. Көк түсті жарықтан туындаған жарық сезімталдығын зерттеуде, меланопсин құрамындағы ipRGC көру жолымен байланысты пульвинар ядролары екі жақты белсендірілді.

Басқа жануарлар

Пулвинардың маңыздылығы әртүрлі жануарларда әртүрлі: ол егешқұйрықта іс жүзінде жоқ, ал мысықтарда кішкентай өлшеміне байланысты бүйірлік артқы пульвинарлық кешенімен және бүйірлік артқы таламулық ядромен біріктірілген. Адамда ол таламустың шамамен 40% құрайды, осылайша оны ең ірі ядроға айналдырады. Мармосеттерде төменгі пульвинардың (медиальді бөлімшесі) ретинореципиенттік аймағының рөлі зерттелді, ол МТ визуальды қыртыс аймағына проекция жасайды, сондай-ақ МТ-ның ерте дамуында және дорсальді ағында, соған қоса негізгі көру қабығының (V1) ерте өмірдегі зақымдануларынан кейін зерттеулер жүргізілді.

Этимология

Pulvinar сөзі (/p/ʌ/l/'/v/aɪ/n/ər/) латын тілінде кең мағынада көптеген төсемдермен қапталған креслоны білдіреді. Ол алғаш рет 1817 жылы Карл Фридрих Бурдах нейроанатомиялық тұрғыдан атады. Латын тілінде pulvinus "диван, төсемдермен жабдықталған орын, құрметті орын, ыңғайлы диван; диван немесе үйлену төсегі" деген мағынаны білдіретін, немесе одан да нақтырақ айтқанда, "құдайлар мен құдайлық құрмет алған адамдар үшін төсемдерден жасалған және әсем жабынмен жабылған диван; құдайлардың төсемдері немесе төсемдермен жабдықталған орын" ретінде қолданылған. Көне Рим дінінде pulvinar – құдайдың отыруы үшін төсемдермен жабдықталған бос тақ (hetoimasia) болған. Анатомиялық және нейроанатомиялық тұрғыдан алғанда, оның арасында римдік құдай болмаған, бірақ 17 ғасырда француз философы Рене Декарт ақыл-ой мен жанның ордасы деп анықтаған эпифиз безі болды. Осы байланыс Карл Фридрих Бурдахтың мидың осы бөлігіне алғашқы атау беруіне әсер еткен болуы мүмкін.