Кіріспе

1855 жылы Бордо шараптарының ресми жіктелуі 1855 жылғы Париждің Универсалды көрмесінің нәтижесінде құрылды. Император Наполеон III әлемнің түкпір-түкпірінен келген келушілерге көрсетілетін Францияның ең жақсы Бордо шараптарын жіктеу жүйесін сұрады. Шарап индустриясының брокерлері шараптарды шатоның беделі мен сауда бағасы бойынша бағалады, ол сол кезде сапамен тікелей байланысты болды. Шараптар маңыздылығы бойынша біріншіден бесіншіге дейін (crus) жіктелді. Тізімге енген барлық қызыл шараптар Медок аймағынан болды, біреуін қоспағанда: Гравс аймағынан шыққан Шато О-Брион. Ақ шараптар, қызыл шараптан гөрі әлдеқайда маңыздылығы төмен болғандықтан, тек Сотерн мен Барсак аймақтарының тәтті сорттарымен шектелді және бірінші санаттан екінші санатқа дейін ғана жіктелді.

Жіктеуді өзгерту

Әр санаттың ішінде әртүрлі шатолар сапасы бойынша тізімделген, ал 1855 жылғы жіктемеден бері тек екі рет өзгеріс болды: біріншісі – 1856 жылы Кантемерле шатосы бесінші санатқа қосылғанда (бастапқыда қате жіберіліп қалған немесе кейіннен қосылған болуы мүмкін, қайсысы дұрыс екеніне байланысты), ең бастысы – 1973 жылы, Шато Мутон Ротшильд шатосы ұзақ жылдар бойы қуатты Филипп де Ротшильдтің ықпалды лоббилеуінің нәтижесінде екінші санаттан бірінші санатқа көтерілді. Үшінші, бірақ аз белгілі "өзгеріс" – Марго аймағынан шыққан үшінші санаттағы Шато Дубиньон шатосының Шато Малескот Сент-Экзюпери иелігіне қосылуы. Тағы бір ескеретін жайт, 1855 жылдан бері тек бес шато атауында "шато" сөзі болса, қазір Бордо шарап өндіруші шатоларының көпшілігі осы терминді қолданады.

Сын-пікір

Шатолардың жіктелуі ретінде, кейбір шарап заводтарына тиесілі жүзімдіктер кеңейіп, тарылып, қайта жіктемеден өтпестен бөлінген, ал құнды жерлердің елеулі бөлігі меншік иесін ауыстырды. Шындығында, Бордоның ерекшелігі – жүзімдік учаске шарап жасау коммунасының шегінде жатса, онда оны кез келген шато, учаскенің өзінің сапасына қарамастан пайдалана алады. Көптеген шарап сыншылары 1855 жылғы жіктеме ескіргенін және әрбір иелікте жасалған шараптардың сапасын дәл бағалауға мүмкіндік бермейтінін айтты. Жіктемені өзгерту бойынша бірнеше ұсыныс жасалды, ал 1960 жылы қайта қарау әрекеті сәтсіз аяқталды. 1960 жылғы қайта қарау комиссиясының мүшесі Алексис Лишин өз ресми емес жіктемесінің бірнеше басылымын және Франция шараптары мен жүзімдіктеріне арналған Алексис Лишиннің нұсқаулығын жариялады, онда ол осы тақырыпқа арналған жеке тарауды жазды. Лишин өз аргументін растау үшін Шато Линч-Баж мысалын келтірді, Pauillac Fifth Growth, жақсы басқару арқылы және нарықта пайда болған кездегі ең жақсы учаскелерді шыдамдылықпен жинап, оның пікірінше, әлдеқайда жоғары жіктемеге лайық шараптар шығарады. Роберт Паркер 1985 жылы Бордоның ең жақсы 100 шато тізімін жариялаған және Бернар мен Анри Энжальберттің 1989 жылғы «L'histoire de la vigne & du vin» еңбегі, сондай-ақ Клайв Коутс (MW) және Дэвид Пепперкорн (MW) жасаған күш-жігер сияқты басқа да сыншылар осы жолмен әрекет етті. Нәтижесінде ештеңе шықпады; төмендетілген шатолардың бағасына тигізетін ықтимал теріс әсер және 1855 жылғы жіктемені құрғандардың саяси ықпалы себептердің бірі деп есептеледі. 2009 жылдың наурыз айында британдық Liv-ex шарап биржасы 1855 жылғы жіктеменің қазіргі экономикалық контекстегі бастапқы әдіске сәйкес қайта есептеуін – Liv-ex Bordeaux Classification шығарды. 1855 жылғы жіктемеге кірмеген Медок атауының көптеген жетекші иеліктері Cru Bourgeois деп жіктеледі, бұл жіктеу жүйесі 1932 жылдан бері үнемі жаңартылып келеді, 2007 жылы тоқтатылды, бірақ 2010 жылы қайта жаңғыртылды.

1855 жылғы Медок жіктелімі

Француз тілінде Les Grands Crus classés en 1855. Меншіктер олардың коммунасымен (ауылмен) және егер коммунадан өзгеше болса, олардың АОК-і жақшада көрсетілген. 19 ғасырдың атаулары 18 сәуірде 1855 жылы брокерлер тізімдегендей келтірілген, одан кейін қазіргі заманғы атаулар, сондай-ақ қызыл шараптар үшін "екінші cru" және ақ шараптар үшін "deuxième cru" терминдерінің қолданылуы көрсетілген.

Жиронданың ақ шараптары

Барсак шараптық алқаптары Барсак немесе Сотерн атауларымен таңбалануы мүмкін.