Грекия Корольдық сарайының тарихы

Кіріспе

Грекияның бұрынғы патша отбасымен байланысты грек сарайы (Τατόι, ) – бұрынғы грек патша отбасының жазғы сарайы және меншігі. Бұл аймақ Парнита тауының оңтүстік-шығыс беткейінде орналасқан, тығыз орманды жер. Оның ежелгі және қазіргі ресми атауы – Декелея. Ол Афина қаласының орталығынан және Кифиссиядан шамалы қашықтықта орналасқан.

Мүлік және меншік дауларының дамуы

Георг I патша 1872 жылы бұл жерді Даниядан әкелген жеке қаражатымен сатып алды. 1916 жылдың шілдесінде өрт шабуыл салдарынан Татои сарайы қирады. Патшалық отбасы апаттан мүжілсіз құтылып қалды. Өртке қарсы күреске келген сарай қызметкерлері мен өрт сөндірушілердің он алтысы қаза тапты. 1920-жылдардағы республикалық режим кезінде мүліктің көп бөлігі иелерінен тартып алынды. 1929-1930 жылдар шамасында үкімет Димитриос Газиадисқа "Афинаның апаштары" (1930) фильмін сәнді мүлікте түсіруге рұқсат берді. 1936 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін, ол Георг II Геллен патшасына қайтарылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, патша эмиграцияда болғанда және грек халқы неміс оккупациясының ауыр салдарын бастан өткергенде, Татои ормандары отын үшін кесілді, ал қаза тапқандардың денелері терең емес шұңқырларға жерленді. Патша Георг II 1946 жылы мүлікке қайта ие болды. 1994 жылға дейін ол Константин II патшаға жеке меншік ретінде берілді, содан кейін Андреас Папандреу үкіметі патшалық мүлікті тәркіледі. Константин бұл мәселені Еуропалық адам құқықтары сотына жүгінді, ол 2003 жылы оның пайдасына шешім шығарды. Сот мүлікті қайтаруға мәжбүрлей алмады, бірақ үкіметке 12 миллион еуро өтемақы төлеуге заңды түрде міндеттеді; бұл оның нақты құнының тек бір пайызына ғана тең болды. Бұрынғы патшаны ұятқа салу мақсатымен үкімет өтемақыны Грекияның табиғи апаттар қорынан төледі, осылайша оған төленген ақша мұқтаж грек халқына зиян келтіреді деп мәлімдеді. Константин бұл қаражатты әйелі, королева Анна Марияның құрметіне аталған "Анна Мария қорына" жұмсады, ол табиғи апаттар салдарынан қиын жағдайға түскен гректерге көмек көрсетуге арналған. 1973 жылы мүлік толығымен тастап кетілді. Қаржының жетіспеуі салдарынан сарайдағы сиырлар мен жылқылар аштықтан қырылды. Ғимараттар вандализм мен тонауға ұшырап, көптеген шығынға батты. Бұрынғы сиыр қорасы Рододафни қамалынан, Психикодағы сарайдан, Мон Репос сарайынан және басқа да патшалық резиденциялардан әкелінген заттармен толтырылды. 1993 жылы үкіметтің рұқсатымен бұрынғы король тоғыз жүк контейнерін алып кетті. Олардың бір бөлігі 2007 жылы Christie’s аукционында сатылды. Қазір Мәдениет министрлігінде сақталып тұрған 17 000 зат қалды, олардың ішінде ежелгі бұйымдар, ескі шеберлердің туындылары және королева Анна Марияның толық бойы бейнеленген суреті бар.

King George I purchased the estate in 1872, purchasing it with private funds he had brought from Denmark. In July 1916, an arson attack ravaged Tatoi Palace. The royal family barely escaped the flames. Among the palace personnel and firefighters who arrived to deal with the blaze, sixteen people were killed. During the Republican regime in the 1920s, most of the estate was confiscated from its owners. Around 1929 1930 the government allowed Dimitrios Gaziadis to film the movie The Apaches of Athens (1930) at the lavish estate. In 1936, it was returned to King George II of the Hellenes following the monarchy's restoration. During the Second World War, when the King was in exile and Greeks suffered considerable hardships under German occupation, the woods at Tatoi were chopped down for fuel and corpses were buried in shallow graves. King George II regained possession of the estate in 1946. It passed down as private property to King Constantine II until 1994, when the royal estates were confiscated by the government of Andreas Papandreou. Constantine took the matter to the European Court of Human Rights, who ruled in his favour in 2003. They were not able to force the return of the estates, but they were able to legally force the government to pay him €12m in compensation; this amounted to only one percent of its real worth. In an attempt to embarrass the ex King, the government paid the compensation from the Greek Natural Disasters Fund, thereby claiming that by paying out money to him he was harming Greek people in need. Constantine used the funds to set up the "Anna Maria Foundation" (named after his wife Queen Anne Marie) to provide grants to needy Greeks in time of hardship caused by natural disasters. In 1973 the property was abandoned completely. Lack of funding resulted in the cows and horses dying of starvation in the stables. The buildings were subject to vandalism and looting, resulting in significant losses. A former cowshed was filled with objects from Rododafni Castle, the mansion at Psychico, Mon Repos palace, and other royal residences. With permission of the Government, in 1993, the ex King was able to remove nine cargo crates of objects: some of this appeared at auction at Christies in 2007. There remained 17,000 objects, including antiquities, old masters, and a life size portrait of Queen Anne Marie that are now in storage at the Ministry of Culture.

Қайта қалпына келтіру және қайта ашу

2007 жылдың маусым айында Грекия үкіметі бұрынғы сарай мен оның аумағын мұражайға айналдыруды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Алайда, 2012 жылдың қыркүйегінде үкімет қаржылық қиындықтардың күшеюіне байланысты сарай мен оның жерін сатуға ниеттенгені хабарланды. 2012 жылы құрылған «Татои достары қауымдастығы» саяси бейжайлық пен қаржы тапшылығына қарамастан, бұрынғы патшалық иелікті қалпына келтіріп, оны мұражай мен қоғамдық орынға айналдыруды мақсат етіп отыр. 2015 жылы бұрынғы Татои патшалық иелігінде сақталған он автомобиль Орталық қазіргі ескерткіштер кеңесі (ΚΣΝΜ) тарапынан мәдени ескерткіштер ретінде тағайындалды. Алайда, автомобильдер, сондай-ақ вагондар (шешімге кірмеген) қираған күйінде қалды, ал 2016 жылы автомобильдердің үстіне шатырдың бөліктері құлады. Бірақ, 2020 жылдан бастап автомобильдер мен вагондар алынып, Грекия үкіметінің ауқымды қалпына келтіру жұмыстарының аясында жаңартылды. Бірнеше жыл бойы Грекия үкіметі Татои сарайын, көрші ғимараттарды және Татои маңындағы табиғи аймақты сақтау бойынша нақты жоспарлар қабылдамады, нәтижесінде иелік ескіру мен ауа райының салдарынан көп зақым көрді. Грекия мемлекеті бұл аймақты қалалық аймақ деп атады. Бұрынғы патшалық иелікті жеке шарап зауыбатына немесе мейрамханалар мен барбекю алаңдары бар курортқа айналдыру туралы саяси идея жеке тұлғалар мен ұйымдар тарапынан сынға ұшырады, олар мүліктің тарихи элементтері жойылуы мүмкін деп қорқып, Татоиды жұртшылыққа ашық мұражай ретінде ашуды жөн көрді. Бұрынғы патшалық Полидендри иелігі де толығымен тастап кетілген, ғимараттар тоқырап жатыр. 2019 жылдың соңында Грекияның мәдениет министрлігі сарайды қалпына келтіру жоспарларын іске қосты. Шамамен бір жылдық консервациялық жұмыстардан кейін Грекия үкіметі қалпына келтіру жұмыстары аяқталғаннан кейін иелікті көп мақсатты дамытуға айналдыратынын мәлімдеді. Жобалар негізгі үйді патшалық отбасының мұражайына айналдыруға, сондай-ақ жаңа сәнді қонақ үй мен спа-орталық құрылысына бағытталған. 2021 жылғы орман өрттері иелік үшін апатты болды: сарайдың өзінде өрт шықты. Сақталғанмен, заттар сақталған екі қосымша контейнер қирады. Патшалық зираттың аумағы өртенді, бірақ Мавзолей мен Қайта тірілу шіркеуі аман қалды. Иелікке тиесілі бірнеше ғимараттар, оның ішінде Дирекция ғимараты (мүлікті сақтау үшін пайдаланылған), үй иесінің үйі, Телеграф кеңсесі және Штурм үйі жойылды. Константин II-нің қазасы мен жерлеуінен кейін Мәдениет және спорт министрі Лина Мендони үкіметтің 2025 жылға дейін Татоиды мұражайға айналдыруды көздегенін мәлімдеді. Назар аударарлық мәселелер – сыртқы жағын жаңарту және патшалық бақтарды күтіміне келтіру. Бұл жоба Константин II-нің жерлеуі үшін Татои сарайы мен оның айналасын тазалау жұмыстарынан кейін жүзеге асты. Орман 2024 жылға қарай қалпына келе бастады және сарай бақтарын қалпына келтіру жоспарлары жарияланды. Жөндеу жұмыстарының 2025 жылдың соңына дейін аяқталуы күтілуде.

In June 2007, the Government of Greece said it intended to turn the former palace and grounds into a museum. However, it was reported in September 2012 that the government now intended to sell the palace and its estate in the face of mounting financial pressure. Founded in 2012, the "Friends of Tatoi Association" has set itself the goal to restore the former royal estate and convert it to a museum and public venue, while facing political indifference and lack of money. In 2015 ten cars which were kept in the former royal estate of Tatoi, were designated as cultural monuments by the Central Council for Modern Monuments (ΚΣΝΜ). However, the cars, as well as the carriages (which were not included in the decision) remained in the ruins, with parts of the roof falling on the cars in 2016. However, as of 2020, the cars and carriages have now been removed and restored as part of greater restoration efforts by the Greek government. For several years, the Greek government had no planned efforts for preservation of the Tatoi Palace, neighbouring buildings and the natural area around the Tatoi, and the estate suffered from extensive age and weather damage. The Greek state had renamed the area as metropolitan area. A political idea to convert the former royal estate to a private winery or a resort with restaurants and barbecue was met with criticism by private persons and organisations, who feared it could erase the historical elements of the property, and who preferred to open Tatoi as a museum for the public. The former royal estate of Polydendri is also completely abandoned, and the buildings are in a state of decay. In late 2019, the Greek culture ministry moved ahead with plans to finally restore the palace. After approximately a year of conservation work had been undertaken, the Greek government announced that the estate would become a mixed use development after the completion of restoration. Plans are centered on the conversion of the main house into a museum of the royal family, as well as the construction of a new luxury hotel and spa. The 2021 forest fires were catastrophic for the estate: were burnt, with a fire breaking out in the Palace itself. While it was saved, two adjoining storage containers containing objects were destroyed. The area of the Royal Cemetery burned, but the Mausoleum and the Church of the Resurrection were saved. A number of estate buildings, including the Directorate building (which was being used to store furniture), the caretaker's house, the Telegraph Office and Sturm House, were lost. Following the death and funeral of Constantine II, it was announced by Lina Mendoni, the Minister of Culture and Sports, that the government intended to have Tatoi transformed into a museum by 2025. Points of interest are renovating the exterior and tidying up the royal gardens. The project comes following clean up crews' efforts to clean Tatoi Palace and its surroundings for the burial of Constantine II. The forest started recovering by 2024 and plans were announced for the restoration of the palace gardens. The renovations are expected to be completed by late 2025.

Климат

Татоиде ыстық, құрғақ жаздары және салқын, жаңбырлы қыстары бар Жерорта теңізі климаты (Csa) басым. Ең төмен температура 2019 жылдың 9 қаңтарында 8,9 °C (16 °F) тіркелді.

Еуропалық температуралық рекорд

Татои 2021 жылға дейін Афина қалалық аймағының бір бөлігі болды (басқасы – Элефсина), және 1977 жылдың 10 шілдесінде өлшенген 48,0 °C (118,4 °F) температурасымен 44 жыл бойы Еуропада ресми тіркелген ең жоғары температура рекордын сақтап келді.