Кіріспе
Эллиникон халықаралық әуежайы, кейде Hellinikon деп те жазылады, 63 жыл бойы Грекияның Афина қаласына қызмет көрсеткен халықаралық әуежай. 2001 жылғы 28 наурызда жабылғаннан кейін, оның қызметін жаңа Афина халықаралық әуежайы Элефтериос Венизелос алмастырды. Әуежай Афинаның оңтүстігінде, Глифададан батысқа қарай орналасқан. Ол қазіргі Афина қаласының маңындағы Эллинико ауылының атымен аталған. Әуежайдың ресми сыйымдылығы жылына 11 миллион жолаушыны құрады, бірақ соңғы жылғы қызмет көрсету көлемі 13,5 миллион жолаушыға жетті. 2004 жылғы Олимпиада ойындары үшін алаңның үлкен бөлігі стадион мен спорттық кешендерге айналдырылды. Бұрынғы әуежай қазір Афинаның жағажайлық аймағындағы ірі құрылыс жобасының орнында, бірақ жақсы сақталған тарихи ғимараттардың (1930 жылдардан) бұзылуы сынға ұшырады. 2020 жылы «Эллиникон» қалалық саябағының құрылысы басталды, ол құрылыс кешеніне сәнді үйлер, қонақүйлер, казино, «Inspire Athens» мұнарасы, кемежай, дүкендер мен кеңселер кіреді. Құрылыстың 2025 жылға дейін аяқталуы күтілуде. Әуежай учаскесі батысында жағажайлармен, оңтүстігінде Глифада гольф клубымен, Эллинико-Глифада қалалық шекарасымен және тұрғын үйлермен шектеседі. Афина радар орталығы әлі де Эллиникода орналасқан.
Ellinikon International Airport , sometimes spelled Hellinikon, was an international airport that served Athens, Greece, for 63 years. Following its closure on 28 March 2001, it was replaced in service by the new Athens International Airport Eleftherios Venizelos. The airport was located south of Athens, and just west of Glyfada. It was named after the village of Elliniko, now a suburb of Athens. The airport had an official capacity of 11 million passengers per year, but served 13.5 million passengers during its last year of operations. A large portion of the site was converted into a stadium and sports facilities for the 2004 Olympic Games. The former airport is now the site of a major development for coastal Athens, which came under criticism because well preserved historic buildings (from the 1930s) were demolished. In 2020, construction began on the Hellenikon Metropolitan Park, a complex consisting of luxury homes, hotels, a casino, the Inspire Athens tower, a marina, shops, and offices; it is estimated to be completed by 2025. The airport site is bordered by beaches to the west, by the Glyfada Golf Club to the south, by the Elliniko Glyfada municipal boundary, and by a residential area. The Athens radar center is still based at Elliniko.
Қайта дамыту
Жабылудан кейін әуежайдың солтүстік-батыс бөлігі қайта жаңғыртылды, ал алқаптар уақытша Олимпиада кешеніне айналдырылды, онда 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындары үшін каноэ және каяк слалом, хоккей, бейсбол және софтбол жарыстары өтті. Олимпиадаға байланысты әуежайда жасалған басқа да жаңартулардың бірі – батыс ангарлардың бірін баскетбол турнирі мен фехтование жарысы үшін қосалқы аренаға айналдыру болды. 2004 жылғы жазғы Паралимпиада кезінде аренада коляскадағы фехтование және отырып волейбол матчтары өткізілді. Мергеншілік, соқырлар футболы және церебралдық паралич футбол жарыстары хоккей және софтбол алаңдарында өтті. 2005 жылы сәулетшілер Дэвид Сереро, Елена Фернандес және ландшафт сәулетшісі Филипп Койнье басқаратын команда 300-ден астам сәулетшілер командасымен бәсекелесіп, бұрынғы Эллиникон әуежайының орнындағы қалалық саябақты жобалау конкурсын жеңіп алды. Конкурсты UIA (Халықаралық сәулетшілер одағы), Грекияның Қоршаған орта министрлігі және Афина қаласын жоспарлау және қоршаған ортаны қорғау ұйымы (ORSA) демеушілік етті. Жоба 2006 және 2007 жылдары Афинаның жоспарлау ұйымдарымен бірлесіп осы команда тарапынан екі кезеңде одан әрі жетілдірілді. 2012 жылға қарай, үкімет инвесторларды тарту және аймақты коммерциялық жолмен дамыту жоспарларының арқасында ұсынылған саябаққа қарағанда басымдық берді, бірақ жергілікті тұрғындар саябаққа қатысты өздерінің пікірлерін білдіріп, қарсылық танытты. Сонымен қатар, әуежайды жағажайлық курортқа айналдыру жоспары да қарастырылды.
Апаттар мен оқиғалар
Төменде Эллиникон әуежайында немесе оның маңында болған ұшақ апаттары мен оқиғаларының тізімі келтірілген. Тек қаза болған жағдайлар немесе ұшақ корпусының толық зақымдануы тізімге алынған. 21 маусым 1959 – Қону кезінде дөңгелегі жарылып, Royal Canadian Air Force-қа қарасты Canadair North Star (тіркеу нөмірі 17525) отын құбырларын зақымдаған сынықтардың нәтижесінде өрт шықты. Бұл ұшақ Канадаға қайтып бара жатқан еді. 2 тамыз 1961 – SAA Boeing 707 344 ZS CKE ұшып көтерілген кезде қабырғаға соғылып, ағашқа шағылысты. Найробиге жеткен соң, ұшақта елеулі зақымдар анықталды. Ұшақ жөнделді. 26 желтоқсан 1968 – Екі террорист El Al рейсі 253-қа оқ атып, граната лақтырып, бір жолаушыны өлтірді. 8 желтоқсан 1969 – Olympic Airways рейсі 954, Douglas DC 6 (құйрық нөмірі SX DAE) әуежайға жақындаған кезде Панеио тауына құлады. Борттағы 90 жолаушы мен экипаж мүшесінің барлығы қаза тапты, бұл DC-6 ұшақтарына қатысты ең ірі авиациялық апат болып тарихта қалды. 21 қазан 1972 – Kerkyra–Афина бағытындағы жолаушылар рейсін орындаған Olympic Airways NAMC YS 11A 500 (құйрық нөмірі SX BBQ) нашар көріну жағдайында әуежайға жақындаған кезде теңізге құлады. Бортта 53 адам болды, оның ішінде 36 жолаушы мен орынбасар пилот суға батып қайтыс болды, ал 13 жолаушы мен қалған үш экипаж мүшесі құтқарылды. 23 қаңтар 1973 – Piaggio P.136L 2 екіамфибиялы ұшағы (құйрық нөмірі SX BDC) 33-ші ұшу-қону жолағынан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырады. Апат себебі, ұшаққа жаңа басқару бағанасы орнатылған кезде элерон байланыс кабельдерінің кері бұрылуы болды. Ұшақтағы үш жолаушының бірі, Александр Онассис, апатта алған жарақаттарынан көз жұмды. 5 тамыз 1973 – 1973 жылғы Афинадағы Хеллиникон халықаралық әуежайына жасалған шабуыл, онда Қара қыркүйек ұйымымен байланысы бар екенін мәлімдеген екі палестиналық содыр жолаушылар залына оқ атып, үш адамды өлтіріп, 55 адамды жарақаттады. 17 желтоқсан 1973 – Италиядан Кувейтке бағыт алған ұрланған Lufthansa рейсі 303 әуежайда тоқтады. 3 желтоқсан 1975 – TMA Boeing 747 123F OD AGC 15-ші ұшу-қону жолағына 5000 фут қалғанда қонуға тырысты және кешіккен кері жылдамдық режимін қосты, нәтижесінде ұшақ ұшу-қону жолағынан шығып, қоғамдық жолға түсті. Борттағы 7 адам аман қалды және ұшақ жөнделді. 9 тамыз 1978 – Olympic Airways рейсі 411, Boeing 747 ұшағы ұшып көтерілген кезде қозғалтқышы істен шықты, бірақ жолаушылар мен экипажға зақым келтірмей аман-есен оралды. 8 қазан 1979 – Swissair рейсі 316, Douglas DC 8 62 (тіркеу нөмірі HB IDE) Женевадан келген рейсте қону кезінде ұшу-қону жолағынан шығып кетті. Ұшақ тоқтағанға дейін оның оң қанаты мен құйрығы фюзеляждан бөлініп кетті. Құлағаннан кейін болған өрт салдарынан 154 адамның ішінде 14-і қаза тапты. 14 маусым 1985 – TWA рейсі 847 Афинадан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай ұрланды, ал жолаушылар үш күн бойы барымтада ұсталды. Олардың бірі өлтірілді. 24 наурыз 1992 – Амстердам–Афина бағытында жүк тасымалын жүзеге асырған Golden Star Air Cargo Boeing 707 320C (құйрық нөмірі ST ALX) әуежайдың оңтүстік-шығысында орналасқан Гимет тауына көзбен көру арқылы ұшып келген кезде соқтығысты. Жеке басының қаза болуы жеті адамды құрады.
Климат
Эллиниконың климаты ыстық, жартылай құрғақ (BSh) климаттық белдеуге жатады, ол Жерорта теңізі климатына (Csa) жақын, ыстық, құрғақ жаздары және салқын, жаңбырлы қыстарымен сипатталады.
Фильмді пайдалану
1986 жылы Менахем Голанның "Дельта күштері" фильмінде Афина халықаралық әуежайындағы сахнада, ливандық террористердің бірі таксиден түскен жерде әуежайдың сыртқы көрінісі қолданылды. Бірақ Афина әуежайының ішкі бөлігі Бен-Гурион әуежайының 1-терминалында түсірілді. 2015 жылы Кристофорос Папакалиатис түсірген "Әлемдер бөлек" фильмінде Шығыс терминалы мен аэродромдық алаң босқындар лагері ретінде, сондай-ақ онда тоқтатылған Боинг 747 200 ұшағының сырты мен іші пайдаланылды. 2018 жылы грек эстрада жұлдызы Элени Фурейраның "Томаме" музыкалық видеосының бір бөлігі әуежайда түсірілді. Йоргос Зоистің "Үшінші түр" атты ғылыми-фантастикалық қысқаметражды фильмі босқындар дағдарысынан кейін әуежайда өтеді, онда босқындардың заттары фильмнің құралдары ретінде қолданылады. 2019 жылы бельгиялық "De Mol" реалити-шоуының 2020 жылғы маусымына арналған сынақ әуежай жолағында және аэродромдық алаңда түсірілді.