Кіріспе

Американдық джаз пианині және композиторы (1925–2002)

Малкольм Эрл "Мал" Уолдрон (16 тамыз 1925 – 2 желтоқсан 2002) – американдық джаз пианині, композиторы және аранжировщигі. Ол 1950 жылы колледжді бітіргеннен кейін Нью-Йоркте кәсіби түрде ойнай бастады. Соңғы он екі жылдың ішінде Уолдрон өзінің жекелеген топтарын басқарды, сондай-ақ Чарльз Мингус, Джеки Маклин, Джон Колтрейн және Эрик Долфи сияқты музыканттарға сүйемелдеді. 1950-ші жылдардың соңында Prestige Records компаниясының штаттағы пианині болған Уолдрон ондаған альбомдарға қатысып, олардың көпшілігі үшін музыка жазды, соның ішінде Колтрейн үшін ең танымал "Soul Eyes" әнін жазды. Уолдрон вокалшыларға жиі сүйемелдеді және 1957 жылдың сәуірінен 1959 жылдың шілдесінде қайтыс болғанға дейін Билли Холидейдің тұрақты сүйемелдеушісі болды. 1963 жылы нашақорлыққа байланысты туындаған денсаулық мәселесі Уолдронды музыка ойнаудан және есте сақтаудан айырды; ол ойлау жылдамдығын қайта дамыта отырып, біртіндеп өнер талантын қалпына келтірді. 1960 жылдардың ортасында ол АҚШ-ты тастап, Еуропаға қоныс аударды және өмірінің соңына дейін халықаралық гастрольдерде болды. 50 жылдық мансабында Уолдрон өзінің атымен 100-ден астам, ал басқа топтардың жетекшілері үшін 70-тен астам альбом жазды. Ол сонымен қатар қазіргі заманғы балетке де музыка жазды және бірнеше көркем фильмдерге музыкалық қосымшалар жасады. Пианист ретінде Уолдронның шығармашылығының тамыры негізінен 1950-ші жылдардағы Нью-Йорк клубтық сахнасының хард-боп және пост-боп жанрларында жатыр, бірақ ол уақыт өте келе еркін джазға көбірек бейімделді. Ол диссонанстық аккордтарды қолдануымен және ерекше ойнау стилімен, ноталар мен мотивтерді қайталау арқылы ерекшеленеді.

Ерте өмір

Мал Уолдрон 1925 жылғы 16 тамызда Нью-Йорк қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Лонг-Айленд темір жолында жұмыс істеген инженер-механик еді. Уолдронның ата-анасы оның джазға деген бастапқы қызығушылығын қолдамады, бірақ ол радиодағы свингті тыңдау арқылы оны сақтап қалды. Ол 1939 жылы Коулмен Хокинстің "Body and Soul" атты жазбасын естігеннен кейін тенор саксофонда джаз ойнауға шақырылды, бірақ тенорды алуға шамасы келмеді, сондықтан альт саксофон сатып алды. Бұл оған 52-ші көшеде және қаланың басқа да клубтарында джаздың ұлыларын тыңдауға мүмкіндік берді. Ол Нью-Йорктегі Куинс колледжіне студент ретінде оралды, онда композитор Карол Ратаустың басшылығымен оқыды. Бұл шешімге Чарли Паркердің саксофондағы виртуоздық орындау шеберлігі әсер етті.

Нью-Йорктегі алғашқы мансабы

Уолдрон 1950 жылы Нью-Йоркте Айк Квебекпен жұмыс істеді және 1952 жылы саксофонистпен бірінші рет жазба жасады. Уолдрон 1957 жылдың сәуірінен Билли Холидейдің 1959 жылдың шілдесінде қайтыс болғанға дейін тұрақты серігі болды, себебі ол лейблдің штаттағы пианиношысы еді, бұл қызметке ол саксофонист Джеки Маклиннің Prestige-ге ұсынуы арқылы ие болды. Prestige-де ол Джин Аммонс, Кенни Беррелл, Джон Колтрейн және Фил Вудс сияқты басқа музыканттармен де жұмыс істеді. Уолдрон Prestige сессияларында өзінің әрекеттемелерін және шығармаларын жиі пайдаланды, олардың ең танымал туындысы Колтрейн үшін жазылған "Soul Eyes" болды. Ол күні бойы студияда жазба жасағаннан кейін, Сент-Олбанстағы үйінде түнгі уақытта, сондай-ақ Хакенсак студиясына бара жатқан және қайтып келе жатқан жолда көлікте шығармалар жазды.

Бөлшектеп бөлу және қалпына келтіру

1963 жылы Уолдрон героиннің артық дозасынан күйзеліске ұшырады. 1998 жылы ол 1950-60 жылдары көптеген музыканттардың мансаптық өсу үшін есірткі қолдану қажет деп ойлағанын айтты. Оның музыкант ретінде қалпына келуі тағы екі жылға созылды, себебі сол кезде оның ойлау жылдамдығы әлі де нағыз импровизация жасауға жеткіліксіз болды: «Мен сололарын алдын ала дайындап, жазғандарымды ойнадым, барлық қабілеттерім қайта оралғанша». 1965 жылы «Манхэттендегі үш бөлме» үшін жазылған музыкаға 1967 жылы «Sweet Love, Bitter» американдық фильміне арналған музыка жазылды. 1971 жылы шыққан «The Call» альбомы ECM сублейблі JAPO-ның алғашқы туындысы болды; онда Уолдрон электр пианинода ойнайды. 1970 жылдардың басында ол неміс краутрок тобы Embryo-мен бірлесіп «Steig Aus!» альбомын жасады. Уолдрон Жапонияда танымал болды, алғаш рет 1970 жылы онда өнер көрсетті. 1975 жылдан бастап ол АҚШ-қа барып, 1970 жылдардың соңынан 1980 жылдардың басына дейін көбінесе соло пианинода ойнады. Басқа форматтарға Джо Хендерсон, Херби Льюис және Фредди Уэйтспен квартет; Чарли Роуз, Кальвин Хилл және Хораси Арнольдпен тағы бір квартет; Хилл мен Арнольдпен трио; Камерон Браунмен дуэт кірді. 2002 жылы Уолдронның денсаулығы нашарлап, көп жылдар бойы темекі шегуінен кейін қатерлі ісікке шалдыққандығы анықталды. Ол сол жылдың 2 желтоқсанында Брюссельдегі ауруханада қатерлі ісіктен туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды. Ол 77 жаста болды және соңғы концерті екі апта бұрын Лилльде өтті. – бірінші әйелімен екі, екіншісімен бес рет. Уолдронның бірінші әйелі Элейн кейде оның жазбаларында ән шырқады. Оның екінші әйелі жапондық болды, олар Жапонияда бірнеше пәтерге иелік етіп, оларды жалға берді. Уолдронның анасы 1979 жылы қайтыс болды. Ол ағылшын, француз, неміс және жапон тілдерін білді. Күйзеліске ұшырағанға дейін Уолдрон лирикалық стильде ойнайтын, бірақ содан кейін «Мен бұл лиризмді өзімде таба алмадым, сондықтан мен өте бұрыштық ойнауға көштім», ойнау және композициялау стилі бойынша Телониус Монкқа ұқсап кеттім. Әншілер Холидей, Линкольн, Ли және басқаларға аккомпаниатор ретінде Уолдронды сыншы және музыкант Алин Шиптон «жаздың ең керемет аккомпаниаторларының бірі» деп сипаттады. және Стэнли Коуэлл. Тағы бірі, Итан Айверсон, Уолдронды өзінің ең үлкен ықпалының бірі деп атайды және өзінің музыкалық дамуы кезінде қарт музыканттың стилінің көптеген аспектілерін Уолдронның жазбаларын тыңдау арқылы еліктегенін айтады. Уолдрон Ран Блейктің жетістіктеріне жеке үлес қосты: ол Блейктің ұстазы болды, оған ырғақты икемділігін және идеяларын дамытуға көмектесті.