Кіріспе

Америкалық джаз пианині (1887–1983)

Джеймс Хьюберт "Юби" Блейк (7 ақпан 1887 – 12 ақпан 1983) – американдық пианист және рэгтайм, джаз және эстрадалық музыка композиторы. 1921 жылы ол ұзақ жылдар бойы серіктестік еткен Нобл Сислмен бірге афроамерикандықтар жазған және қойған алғашқы Бродвей мюзиклдерінің бірі – «Shuffle Along» мюзиклін жазды. Блейктің композицияларына «Bandana Days», «Charleston Rag», «Love Will Find a Way», «Memories of You» және «I'm Just Wild About Harry» сияқты хиттер кірді. 1978 жылғы «Еуби!» Бродвей мюзиклі оның туындыларын көрсетті, ал 1981 жылы президент Рональд Рейган Блейкке «Еркіндік медалін» табыс етті.

Алғашқы жылдар

Блейк Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Форрест көшесінің 319-үйінде дүниеге келген. Бұрынғы құлдар Эмили "Эмма" Джонстон мен Джон Самнер Блейктің көптеген балаларының ішінде ол балалық шағынан аман қалған жалғыз бала болды. Джон Самнер Блейк Балтимор портында жұмыс істеген жүкші болды. Блейк кейінірек өмірінде 1883 жылы туғанын айтқан, бірақ 2003 жылдан бастап жарияланған деректер – АҚШ халық санағы, әскери және әлеуметтік қамсыздандыру тізімдері, сондай-ақ Блейктің паспортқа берген өтініші мен паспорты оның 1887 жылы туғанын бірқалыпты түрде көрсетеді.

Музыка

Блейк музыкалық білімін 4-5 жасында алды. Анасымен дүкенге барғанда ол музыка дүкеніне кіріп, органның орындығына көтеріліп, "ойын-қалқып" ойнай бастады. Анасы оны тапқанда, дүкеннің басқарушысы: "Бұл бала гений! Осындай құдайдан берілген дарынынан айыру қылмыс болар еді!" деді. Блейктер 75 долларға сорғы орган сатып алды, аптасына 25 центтен төлеп. Жеті жасында Блейк метедист шіркеуінің органшысы Маргарет Маршаллдан музыка сабақтарын алды. 15 жасында ата-анасы білмейтіндей, ол Балтимордағы Агги Шелтонның бордельінде фортепиано ойнай бастады. Блейк музыка бизнесінде алғашқы үлкен жетістігін 1907 жылы, әлем чемпионы боксшы Джо Ганс оны Балтимордағы алғашқы "қара және ақ клуб" – Ганс Голдфилд қонақ үйінде фортепиано ойнауға шақырғанда алды. Блейк 1907 жылдан 1914 жылға дейін Голдфилдте қыста ойнады, ал жазда Атлантик-Ситидегі клубтарда өнер көрсетті. Осы кезеңде ол Балтиморда Льюэллин Уилсоннан композицияны оқыды. Блейктің айтуынша, ол сондай-ақ медициналық шоуларда жұмыс істеген және квакер дәрігерінің көмекшісі болған. Ол дәрі-дәрмек таситын арбаның артқы жағына бекітілген мелодеонда ойнады. Алайда, ол шоуда екі апта ғана болды, себебі дәрігердің діні жексенбі күні кешкі астың берілуіне рұқсат бермеді. Блейк "Чарльстон Раг" әуенін 1899 жылы, яғни 12 жасында жазғанын айтады. Ол 1915 жылы музыкалық нотацияны үйренгенге дейін оны қағазға түсірмеді. 1912 жылы Блейк Джеймс Риз Еуропаның қоғамдық оркестрімен бірге водевильде ойнай бастады, ол Вернон мен Айрин Каслдың би кештеріне сүйемелдеді. Бұл топ әлі де танымал болған регтайм музыкасын орындады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Блейк Нобл Сисслмен бірге "Дикси Дуо" атты водевиль музыкалық тобын құрды. Водевильден кейін олар өзінің жазған әндерін қосқан "Shuffle Along" атты музыкалық ревюде жұмыс істеді, ал кітабын Ф. Э. Миллер мен Обри Лайлз жазды. 1921 жылдың маусымында премьерасы өткен "Shuffle Along" Бродвейде афроамерикандықтар туралы жазылған алғашқы хит мюзиклге айналды. Сондай-ақ, "I'm Just Wild About Harry" және "Love Will Find a Way" сияқты хит әндер де жарық көрді. Рудольф Фишер "Shuffle Along" актерлердің көптігінен "Харлемдегі өзінің сүйікті афроамерикандықтар жиналатын орындарын бұзды" деді. Томас Бразерстің сөзіне сәйкес, шоудың "стереотиптік қара сахналық әзілдерге" және "кабаредегі примитивистік үлгілерге" сүйенуі оны хитке айналдырды, ол үш жыл бойы ұлттық турмен 504 қойылымда көрсетілді. Блейк өзінің алғашқы жазбаларын 1917 жылы Pathé лейбліне және Ampico фортепиано роликтеріне жазды. 1920 жылдары ол Victor және Emerson лейблдері үшін жазды. 1923 жылы Блейк Ли де Форест үшін үш фильм түсірді: "Асық Дэн" әнін орындаған Noble Sissle және Eubie Blake; "Ескі қара Джоның ұлдары" және "My Swanee Home" әндерін орындаған Sissle және Блейк Snappy әндерін айтады; және Блейк өзінің "Swanee River-дегі қиялын" орындаған Блейктің қатысуымен "Swanee River-дегі қиялы". Бұл фильмдер Конгресс кітапханасының Морис Зуари фильмдер жинағында сақталған. Блейк сонымен қатар 1932 жылы "Warner Brothers" компаниясының "Pie, Pie Blackbird" қысқаметражды фильмінде Николас ағайындары, Нина Мэй МакКинни және Нобл Сисслмен бірге ойнады. Сол жылы ол оркестрімен бірге "Харлем – жұмақ" фильмінің музыкасының көп бөлігін жасады.

Кейінгі өмірі

1910 жылдың шілдесінде Блейк Авис Элизабет Сесилия Лиге үйленді, оған өзі жалдаған шоферлік көлікте ұсыныс жасады. Олар шамамен 1895 жылы Балтимор қаласындағы 200-ші Шығыс көшесіндегі №2 мектепте оқыған кезде танысты. 1910 жылы Блейк жаңа әйелін Атлантик-Ситиге (Нью-Джерси) алып келді, онда ол бұрыннан-ақ Боутхаус түнгі клубында жұмыс тауып алған еді. 1938 жылы Ависте туберкулез диагнозы қойылды. Ол сол жылы 58 жасында қайтыс болды. Блейк жоғалтуы туралы былай деді: «Мен өмірімде жалғыздықтың не екенін білген емеспін. Бастапқыда Авис ауырғанда, оған тек суық тиген деп ойладым, бірақ уақыт өте келе жағдайы жақсарған жоқ, мен оны дәрігерге апарып, оның туберкулезге шалдыққанын анықтадық. Мен оның туберкулезі бар екенін білген сәттен бастап, бұл тек уақыт мәселесі екенін түсіндім». 1970-ші және 1980-ші жылдары Блейктің музыкасына деген қызығушылық 1969 жылы шыққан «The Eighty Six Years of Eubie Blake» атты ретроспективтік альбомынан кейін қайта жанданды. 1975 жылға қарай ол Ратгерс, Жаңа Англия консерваториясы, Мэриленд университеті, Морган мемлекеттік университеті, Пратт институты, Бруклин колледжі және Дартмут университеттерінен құрметті докторлық дәреже алды. 1981 жылдың 9 қазанында президент Рональд Рейганнан Президенттік бостандық медалін алды. Нобл Сисл, Энди Разаф, Джонни Брэндон, Ф. Э. Миллер және Джим Еуропаның сөздерімен Блейктің музыкасын ұсынған «Eubie!» атты ревю 1978 жылы Бродвейде ашылды. Ол 439 қойылым өткізген «Амбассадор» театрында үлкен сәттілікке ие болды. Ол Тони сыйлығына үш номинация алды, соның ішінде Блейктің музыкасы үшін. Шоу 1981 жылы Лесли Докерри, Грегори Хайнс және Морис Хайнс сияқты түпкілікті актерлік құраммен түсірілді. Блейк 1979 жылдың 10 наурызында «Saturday Night Live» телебағдарламасында Грегори Хайнспен бірге өнер көрсетті (4-маусым, 14-эпизод).

Өлім

Блейк 1983 жылғы 12 ақпанда Бруклинде қайтыс болғанға дейін ойнауды және жазуды жалғастырды, оның алдында оның шамамен 100 жылдық мерейтойын тойлауға арналған шаралар өтті (бірақ шын мәнінде ол 96 жасқа толуы керек еді). Ол Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Cypress Hills зиратына жерленді. Оның қабір тасына "I'm Just Wild About Harry" әнінің нотасымен жазылған мәтін Африкалық Атлантикалық генеалогиялық қоғамның тапсырысы бойынша жасалды. Блейк 1979 жылы туған күнінде: "Егер мен осы деңгейге дейін өмір сүретінімді білгенде, өзімді жақсырақ сақтар едім" дегенін айтқан делінген, бірақ бұл сөздер басқаларға да жатқызылған және кем дегенде 1966 жылдан бері жарияланған.