Флетчер Хендерсон: Американдық джаз сазгері мен дирижері

Кіріспе

Америкалық джаз пианині және оркестр жетекшісі (1897–1952)

Джеймс Флетчер Хамильтон Хендерсон (18 желтоқсан 1897 – 29 желтоқсан 1952) – американдық пианист, оркестр жетекшісі, аранжировщик және композитор, биг-бенд джазы мен свинг музыкасының дамуына зор үлес қосты. Ол өте көп шығармалар жазған афроамерикандық музыкалық аранжировщиктердің бірі және Дьюк Эллингтонмен бірге джаз тарихындағы ең ықпалды аранжировщиктер мен оркестр жетекшілерінің қатарында саналады. Хендерсонның ықпалы өте кең болды. Ол Диксиленд пен свинг дәуірлері арасындағы көпірді салды. Оны көбінесе "Смак" Хендерсон деп атаған (әуездік дыбыстар шығару салтынан).

Ерте өмір, отбасы және білім

Джеймс Флетчер Гамильтон Хендерсон Джорджия штатының Катберт қаласында дүниеге келген. Ол орта таптық афроамерикандық отбасында өскен. Оның әкесі Флетчер Гамильтон Хендерсон (1857–1943) 1880 жылдан 1942 жылға дейін жақын жердегі Говард Нормаль Рэндольф мектебінің директоры болды. Олардың үйі тарихи ескерткіш. Хендерсонның анасы – мұғалім, ол оған және оның інісі Хораске фортепианода ойнауды үйретті. Ол алты жасында сабақтарды бастады. Әкесі Флетчерді кейде бірнеше сағатқа бөлмесіне құлыптап, жаттығуға мәжбүр ететін. 13 жасқа келгенде Хендерсон музыканы оқу және дыбыс биіктігін сезіну қабілетіне ие болды. Музыкада талантты болғанымен, Хендерсон бастапқыда математика мен ғылымға өзін арнады. 18 жасында Атлантаға (Джорджия штаты) көшіп, өзінің атын Флетчер Хендерсон деп өзгертті, атасының атын – Джеймсті қалдырды. Ол Атланта университетінде оқыды. Нью-Йорк қаласында Хендерсон өзен кемесі оркестрінде музыкант ретінде жұмыс істейтін пианистпен пәтер бөлісті. Бөлмедегі серігі ауырғандықтан өнер көрсете алмағанда, Хендерсон оның орнына шығып, көп ұзамай толық уақытты жұмысқа орналасты. 1920 жылдың соңында ол "Pace and Handy Music Co" компаниясында ән демонстраторы болып жұмысқа кірді. Хендерсон 1921 жылдың қазанынан 1922 жылдың шілдесіне дейін Этель Уотерспен бірге "Black Swan Troubadours" тобымен гастрольдік сапарда болды. 1922 жылдың сәуірінде Нью-Орлеанда гастрольде жүргенде, корнетист Луи Армстронгты (сол кезде шамамен 20 жаста) естігеннен кейін Хендерсон оған ұсыныс жасады, бірақ Армстронг бас тартты, себебі Хендерсон Зутти Синглтонды да жұмысқа алмады. Хендерсонның 1923 жылдың соңына дейінгі қызметі негізінен "Black Swan" және басқа лейблдер үшін жазбалар жасаудан тұрды. 1924 жылдың шілдесінде топ Розеланд балуан залында қысқа мерзімге шақырылды. Армстронг бірнеше ай ғана қалуға ниеттенгенмен, ол бір жыл ғана топта ойнады. Хендерсоннің тобы Дон Редманның ұйымдастырушылық талантына ие болды. Хендерсон 1931 жылдан 1930 жылдардың ортасына дейін аранжировкалау дағдыларын жетілдірді. 1930 жылдары ол "Columbia", "Crown" ("Connie's Inn Orchestra" ретінде), "ARC" ("Melotone", "Perfect", "Oriole", "Vocalion"), "Bluebird", "Victor" және "Decca" үшін жазбалар жасады. 1920 жылдардың басында ол танымал хиттер мен джаз пьесаларын жазды. 1924 жылы ол және оның тобы 80 ән жазды. 1924 жылдың 19 маусымында жазылған "I Can't Get the One I Want" поп-музыкасының нұсқасы кем дегенде 23 лейблде шығарылды. Армстронгтан басқа, жетекші трубашылар Генри "Red" Аллен, Джо Смит, Рекс Стюарт, Томми Ладнье, Док Читам және Рой Элдридж болды. Бас саксофонистер қатарында Коулман Хоукинс, Бастер Бейли, Бенни Картер және Чу Берри болды. Сун Ра 1940 жылдары Хендерсонның Чикагодағы "Club DeLisa" клубында жұмыс істеген кезде аранжировщик ретінде де жұмыс істеді. Хендерсонмен бірге ойнаған басқа джаз музыканттарының арасында трубашы Кути Уильямс және тромбоншы Бенни Мортон болды.

James Fletcher Hamilton Henderson was born in Cuthbert, Georgia. He was raised in a middle class African American family. His father, Fletcher Hamilton Henderson (1857–1943), was the principal of the nearby Howard Normal Randolph School from 1880 until 1942. Their home is a historic site. Henderson's mother, a teacher, taught him and his brother Horace to play the piano. He began lessons by age six. His father would occasionally lock Fletcher in his room to practice for hours. By age 13, Henderson possessed a keen ability to read music and sense pitch. Although a talented musician, Henderson initially dedicated himself to mathematics and science. At age 18, he moved to Atlanta, Georgia, and changed his name to Fletcher Henderson, giving up James, his grandfather's name. He attended Atlanta University

In New York City, Henderson shared an apartment with a pianist who worked as a musician in a riverboat orchestra. When his roommate was too sick to perform, Henderson substituted, and this soon led to a job as a full time replacement. In late 1920, he found work as a song demonstrator with the Pace and Handy Music Co. Henderson toured with the Black Swan Troubadours featuring Ethel Waters from October 1921 to July 1922. After hearing cornetist Louis Armstrong (then around 20 years old) in New Orleans while on tour in April 1922, Henderson sent him an offer, but Armstrong refused because Henderson would not hire Zutty Singleton as well. Henderson's activities up to the end of 1923 were mainly recording dates for Black Swan and other labels. In July 1924, the band began a brief engagement at the Roseland Ballroom. Although only meant to stay for a few months, Armstrong played in the band for only a year,

Henderson's band boasted the formidable arranging talents of Don Redman. Henderson developed his arranging skills from 1931 to the mid 1930s. During the 1930s, he recorded for Columbia, Crown (as "Connie's Inn Orchestra"), ARC (Melotone, Perfect, Oriole, Vocalion), Bluebird, Victor, and Decca. Starting in the early 1920s, he recorded popular hits and jazz tunes. In 1924, he and his band recorded 80 sides. His version of the pop tune "I Can't Get the One I Want", recorded about June 19, 1924, was issued on at least 23 labels. In addition to Armstrong, lead trumpeters included Henry "Red" Allen, Joe Smith, Rex Stewart, Tommy Ladnier, Doc Cheatham and Roy Eldridge. Lead saxophonists included Coleman Hawkins, Buster Bailey, Benny Carter and Chu Berry. Sun Ra also worked as an arranger during the 1940s, during Henderson's engagement at the Club DeLisa in Chicago. Other jazz musicians who also played with Henderson included trumpeter Cootie Williams and trombonist Benny Morton.

Бенни Гудман

1935 жылы Гудманның оркестрі NBC радиосының "Let's Dance" бағдарламасына үй тобы ретінде таңдалды. Гудманға шоу үшін әр апта сайын жаңа ноталар қажет болғандықтан, оның жекжаттысы Джон Хаммонд Хендерсоннан сатып алуды ұсынды. Әнші Хелен Уорд сондай-ақ Хендерсонның Гудман оркестрінің оның шығармаларын осындай ұстамды музыкалық шеберлікпен орындағанын естігеніне қуанғанын айтты. 1939 жылы Хендерсон өзінің тобын таратып, Гудманның оркестріне қосылды. Ол 1952 жылы Нью-Йоркте 55 жасқа толып, 11 күннен кейін қайтыс болды. Хендерсон би музыкасын және күрделі аранжировкаларды орындай алатын оркестр құрды. Луи Меткальф былай деді: "Флетчер Хендерсонның музыканттарының нота тұрған стендтердің артында ойнағанын көру Харлемде музыка оқуға қызығушылықты тудырды, бұрын ешкім оған мән бермеген. Екі жыл бойы назар аударудың өте күшті кезеңі болды. Барлығы "Сабақтарың қалай?" деп сұрайтын. Хендерсонның туған жері – Грузия штатының Кэтберт қаласында оның есімін сақтайтын мұражай ашылды."