Кіріспе

2021 жылғы француз фильмі

Уистрем (wistʁe. am) – Францияның солтүстік-батысындағы Нормандия аймағындағы Кальвадос департаментіндегі коммуна. Уистрем – балық аулау қайықтары, демалыс кемелері және паромдық порты бар шағын порт қаласы. Ол Кан қаласының порты қызметін атқарады. Қала Кан-а-ла-Мер каналының тегіс жеріне шектес орналасқан.

Орман атауының шығу тегі

Ouistreham атауы саксондық "ham" сөзінен шыққан, яғни "ауыл" дегенді білдіреді. Атаудың бірінші бөлігіне нақты түсіндірме жоқ. Көптеген адамдар бұл атаудың этимологиясын орта француз тіліндегі "ouistre" (көне француз тілінде "oystre") сөзімен байланыстырады, яғни "устрица" дегенді білдіреді. Бірақ көптеген тіл білімі мамандары саксондық шығу тегін жақтайды, бұл "Батыс" немесе "батысқа қарай" дегенді білдіреді (кейбір тіл білімі мамандары бұл атау саксон тілінде "Шығыс" дегенді білдіретін сөзден шыққан деседі), себебі Викинг Нормандиясында Англиядан келген саксон тілінде сөйлейтін қоныс аударушылар болған. Егер осы теория дұрыс болса, "Ouistreham" атауы Кенттегі "Westerham" атауымен дыбыстас болып келеді.

Тарих

Уистрем орта ғасырлардан бері сауда порты болып табылады. Қазіргі порт «Port de Caen Ouistreham» құрамына кіреді. 20 ғасырдың басынан бері ол «Рива Белла» жағалауындағы суға түсу пляжы ретінде танымал. 1944 жылғы 6 маусымда No. 4 командасы Уистремге (коды «Sword») қонды және 177 француз еркін жауынгері No. 10 (Inter Allied) командасының құрамында алға жылжудың бастамасын алды. Уистремге жасалған шабуыл «Ең ұзақ күн» фильмінде көрсетілген, бірақ фильмдегі Уистремнің түсірілген орны жақын маңдағы Порт-ан-Бессин ауылы болды. Орна өзенінің сол жағалауында, Беновиль маңында «Римдік лагерь» (Катильон немесе Кастильон) орналасқан. Ол қиратылған, қазір солтүстік-батыс қамалдың ғана шағын бөлігі қалды. Шындығында, қазіргі археология оның Римдік лагерь болғандығын жоққа шығарады, кем дегенде Жоғарғы империя кезеңінен емес. Археологтар Галлияның солтүстігінде осы кезеңге жататын Римдік лагерьті таба алмаған, тек Рессонс-ле-Лонгтағы Арлейннен басқа (Эна департаменті). Төменгі империя кезеңінен де емес деп саналады. «Римдік лагерь» немесе «Цезарь лагері» термині көбінесе Темір ғасырына немесе Орта ғасырға жататын құрылыстарға қолданылады. Сент-Самсон шіркеуі мен ондық астық сақтау қоймасы Уистрем қаласының шекарасында орналасып, осы қаланың орталық бөлігін құрайды. Теңізге жақындығының арқасында қала жағалауға қарай, солтүстікке қарай дамыды. Уистрем балықшылар мен фермерлердің ауылы болды, оның экономикасы теңіз саудасымен байланысты. Уистрем портының дамуы Каен және Ренвиль тастарын өндіру мен экспорттаудың нәтижесінде болды. Бұл қалада әлі де дәстүрлі балықшылар үйлері сақталған. 1779 жылы Орна өзенінің жағалауын ағылшын шабуылдарынан қорғау мақсатында Вобанның жоспарлары бойынша Уистрем, Колльвиль және Мервильде үш редут салуға шешім қабылданды. Бұл редуттар 1816 жылы қарусыздандырылды, ал Уистремдегісі жеке тұлғаға сатылып, сарайға айналдырылды. Редуттың қалдықтары әлі де «Petit Château de la Redoute» сарайында, 38 Boivin Champeaux бульвары бойынша көрініс тапқан. 1866 жылы жағажайға жақын алғашқы вилла салынды. Оның иесі, Каендегі корсет өндіруші Лонгпре мырза, оған «Belle Rive» деген ат берді. Уистрем жағалауындағы күн батуы Италияда көрген суреттеріне ұқсас екенін байқаған суретшінің арқасында «Belle Rive» «Riva Bella» деп аталды. Бірте-бірте құмды төбелер мен батпақтар жойылып, виллалар салына бастады және алғашқы казино құрылды. 20 ғасырдың басында демалыс орындары, сәнді виллалар, талассотерапия және Уистрем казиносы айналасында теңіз жағалауындағы курорт дамыды. 1891 жылдың 15 тамызында Société anonyme des Établissements Decauville Aîné Уистрем мен Люк-сюр-Мер арасындағы жергілікті маңызы бар тар темір жолды (60 см енді) уақытша ашты. 1891-1892 жылдары Див-сюр-Мер және Каенге дейін созылған бұл желі 1894 жылы Société anonyme des Chemins de fer du Calvados компаниясына тиесілі болды. Ол Calvados теміржол желісінің ең табысты желісі болып ұзақ жылдар бойы сақталды. 1930 жылдары басқа желілер бірінен соң бірі жабылып, ал Люк-Уистрем-Каен желісі сақталды. Құнсыздану кезінде зақымданған ол 1944 жылы жабылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уистремді неміс әскерлері басып алды. 1942 жылдан бастап жағажай аймағы бейтарап аймаққа айналды; Атлантика қабырғасының қорғанысына орын беру үшін теңіз жағасындағы 123 вилла қиратылды: 80 бетонды құрылыстар мен жағажайға қарап тұрған артиллерия бақылау бекеті («үлкен бункер») салынды. 1944 жылдың 6 маусымында бұл бақылау бекеті стратегиялық маңызға ие болды және оны басып алу Сворд-Бич жағажайындағы десанттық операцияның сәтті жүзеге асуын қамтамасыз етті. Коммандер Филипп Киффердің No. 4 командасы, 177 француз теңізшілерінен (Лорд Ловаттың бірінші арнайы бригадасының құрамдас бөлігі) тұрады, Беновиль (Пегас көпірі) және Ранвиль көпірлеріне жетіп, Уистремдегі көшедегі шайқастан кейін 6-шы DAP (Британдық әуе десанттық әскері) десанттық жасағымен байланыс жасады. 2014 жылдың 6 маусымында Уистремде Нормандияға түскен әскерлердің 70 жылдығына арналған халықаралық салтанат өтті (тек Францияда 5 миллион көрермен, ал әлем бойынша 1,2 миллиард). Салтанатқа 1800 ардагер, 19 мемлекет басшысы, 8000 құрметті қонақ және Уистрем тұрғындары қатысты.

Әдебиетте

Жорж Сименон "Le port des brumes" немесе ағылшын тілінде "The Misty Harbour" деп аталатын Магред туралы әңгімесін Уистрем қаласында өткізеді. 1932 жылы алғаш жарық көрген бұл туындыда, арналар мен су жолдарына қызығушылығы зор болған Сименон, сол кездегі порттың табиғатын және атмосферасын көркем суреттеп көрсетеді.

Көлік

Уистрем портынан Портсмутқа арна арқылы белгіленген паром қызметі бар, оны "Бриттани Ферри" компаниясы жүзеге асырады. 2017 жылы Уистрем арнаны кесіп өтуге тырысатын мигранттар мен босқындардың жаңа өзегіне айналды, осының нәтижесінде британ үкіметі ондағы қауіпсіздікті күшейтуге көмектесті.