Кіріспе

Эд Вудтың 1958 жылғы "Гулдар түні" фильмі – Эд Вудтың сценарийін жазған және режиссерлік еткен қорқыныш фильмі. Фильм 1958 жылдың сәуір және мамыр айлары аралығында түсірілген. Фильмде Вудтың 1955 жылғы "Жайтқыштың қалыңдық" фильмінен таныс актерлер мен кейіпкерлер қайтадан пайда болады, оның ішінде Тор Джонсон Лабо рөлін, ал Пол Марко полиция қызметкері Келтон рөлін тағы да ойнайды. Сонымен қатар, Amazing Criswell фильмнің шеңберлік әңгімесінде өзін-өзі сомдайды. Полиция капитаны Роббинс та қайта оралады, бірақ бұл рөлді "Жайтқыштың қалыңдық" фильмінде Харви Б. Данн, ал "Гулдар түні" фильмінде Джонни Карпентер ойнайды.

Өндіріс және талдау

Роб Крейг фильмнің Уиллис Кент түсірген «Сукер Мэнни» (1933) атты бұрынғы туындыға негізделген болуы мүмкін екенін айтады. Екі фильмнің де идеясы ұқсас. Бұрынғы фильмде Свами Йомурда (Миша Ауер) және оның жақтастары алдануға оңай болатын құрбандардан ақша алу үшін күрделі схема құрады. Йомурда мен оның тобы технологиялық құралдарды пайдаланып, құрбандарын өзге әлемнен аудиовизуалды сигналдар алатынына көндіреді. Тор Джонсон екі фильмде де «Лобо» рөлін ойнайды, және екі Лобо кейіпкері де басты жаулардың қызметін атқаратын алып денелі қызметшілер. Екі фильм де шамамен бір уақытта түсірілген, бірақ біреуі екіншісінің үлгісі бойынша түсірілгені белгісіз. Бір орында шынайы және жалған әуесқорлардың бірдей болуы осы фильмке тән емес. «The Ghost Breakers» (1940) фильмінің соңында нағыз әуесқор пайда болады, «Spook Chasers» (1957) фильмінде бірнеше жалған әуесқорлардың арасында нағыз әуесқор бар, ал «Ghost of Dragstrip Hollow» (1959) фильмінде «жалған» үйінде тұратын нағыз әуесқор бар. Крейг бұл фильмде абсурдистік әдебиетке тән элементтер бар екенін, сондай-ақ Самуэль Беккеттің пьесаларына тән пессимизм мен нигилизмнің де бар екенін айтады. Фильмнің негізгі оқиғасы «Жаршықтың қалыңдығы» фильмінде өртенген, Уиллоус көлінде қайта салынған үйде өтеді. Ақымақ ғалым (Бела Лугози) және Лобо (Тор Джонсон) туралы жиі айтылады, соңғысы оттан жартылай күйген бетімен қайта оралады. Вуд, бетін қараңғы жамылғымен жасырып, бірнеше кадрда Қара әуесқордың орнына түскен. Актер Пол Марконың сөзіне сәйкес, Вуд Джинни Стивенске осы көріністерді түсіруге рұқсат бермеген. Сондықтан ол костюм киіп, оның дублері болған. Сонымен қатар, Вудтың жарнамалық суреті полиция бөлімінің қабырғасындағы іздеу парақшасында көрінеді. Бұл фильм Вуд жанкүйерлері «Келтон трилогиясы» деп атап кеткен үш фильмнің үшінші бөлігі, онда Пол Марко «Офицер Келтон» рөлінде, шағымданып, қызметке құштар емес полицей рөлінде ойнайды. Алғашқы екі фильм – «Жаршықтың қалыңдығы» және «Көңілдің 9 жоспары».

Шығару

"Гулдар түні" бастапқыда "Өліктердің кек алуы" деп аталатын жоспарланған. 1958 жылдың желтоқсанында актер Валда Хансен туралы жарияланған мақалада фильм "жақын арада көрсетіледі" деп сипатталған. Пол Марко берген сұхбатында фильм 1959 жылы Голливудтағы "Виста" театрында алдын ала көрсетілгенін айтты. Ол фильмді үлкен экранда көргеннен кейін Вуд оны қосымша монтаждау қажет деп шешкен. 1959 жылғы Вудтың фильмнің атқарушы өндірушісі Энтони Кардозаға жазған хатында фильмді қайта өңдеу жоспарлары, соның ішінде Крисуэллдің кейбір сахналарын алып тастап, оларды Бела Лугосидің архивтік түсірілімдерімен алмастыру, сондай-ақ атауын өзгерту мүмкіндігі туралы жазылған. Алайда Вуд фильмнің құқығы зертханада болғандықтан, өзгерістер енгізе алмады. Бірнеше жыл өткен соң, Канзас-Ситидегі киноға құмар кәсіпкер және Эд Вудтың жанкүйері Уэйд Уильямс фильмді тауып, зертханаға ұзақ уақыттан бері төленбеген есептерді төлеп, оның толық құқығын алды. Ол сондай-ақ 1984 жылы VHS форматында фильмнің алғашқы үй видеосының шығуына қол жеткізді. Бұл фильмнің әлемдік тұңғыш көрсетілімі болды.

Сыни қабылдау

AllMovie журналында сыншы Брюс Эдер фильмде «Вудтың фильмдерінен күтілетін ерекшелік, әсіресе диалог пен кейіпкерлер бейнеленуінде бар» деп жазды. «Вудтың бюджетінің шектеулігі экранда да, тіпті музыкада да көрінеді» деді ол, сондай-ақ фильмнің «План 9 ғарыштан» сияқты көңілді емес екенін айтты. Киносыншы Гленн Эриксон DVD Talk-та «Әрине, бұл жаман фильм» деді, «актерлік нашар» екенін, ал Вудтың басқа фильмдерімен салыстырғанда «бұл біршама түсінікті, бірақ әдеттегіден гөрі көбірек жалықтырады, кейіпкерлер де аз қызықты».