Кіріспе

Оңтүстік-батыс Австралиядағы Тодией қаласы (/'//t//u://dʒ//eɪ/, ), 1860 және 1910 жылдар аралығында Ньюкасл деп аталған, Батыс Австралияның Wheatbelt аймағындағы Авон өзенінің жағасында, Перт қаласының солтүстік-шығысында орналасқан. Аймақта алғашқы еуропалық қоныс 1836 жылы іргеленді. 1850 жылдардағы су тасқынынан кейін қала 1860 жылдары қазіргі орнына көшірілді. Қала Пертпен теміржол және автомобиль жолдары арқылы байланысады. 1860 жылдары бұл жерде Моондин Джо деген қарақшы тұрған.

"Toodyay" атауының шығу тегі

Атаудың мағынасы нақты емес, бірақ бұл атау нунгар тілінде туындаған болуы мүмкін. 1834 жылғы деректемеде ол "Toodye" деп жазылған, ал 1836 жылғы карталарда "Duidgee" деп көрсетілген. Toodyay округінің ресми сайтында "[T]oodyay атауы абориген сөзі 'Duidgee'-ден шыққан деп саналады, ол 'молшылық орны' дегенді білдіреді, бұл аймақтың байлығы мен құнарлылығына және Avon өзенінің сенімділігіне сілтеме жасайды" делінген. Бұл мағына жергілікті қоғамда ұзақ жылдар бойы қалыптасқан сенім болып табылады, бірақ бұл сөздің нақты мағынасынан гөрі, аборигендік жетекшінің орынның құндылығы туралы түсіндірмесіне негізделген болуы мүмкін. Профессор Лен Коллард басқарған зерттеу жобасы оны "бүгін тұманды және бұлтты" деп түсіндіреді. Жақында жергілікті антропологтар Кен Макинтайр мен доктор Барб Добсон тағы бір нұсқа ұсынды, олар терең талдау жасап, атаудың ең болмаса құстың дауысын еліктейтінін, мүмкін, тынышсыз ұшқыш немесе осы тұқымдасқа жататын құстың дауысын еліктейтінін айтты. Avon өзені Toodyay маңында Баллардонг тайпасы үшін тамақпен қамтамасыз етудің маңызды орны болды, бұл туралы ботаник және жаңа жер иесі Джеймс Драммонд аймаққа келген бойда білді. Бұл орын, сонымен қатар, өзен жыланы Вагилдің Болгарт бұлағы мен Бурлонг тоғаны арасындағы маусымдық жер астындағы саяхатының жолында орналасқан. Бұл Джеймс Драммонд, капитан Фрэнсис Уитфилд және Александр Андерсон сияқты қоныс аударушылардың аймақты зерттеуіне әкелді. Toodyay ауылы 1836 жылы құрылды, ол Батыс Австралиядағы ең ерте құрылған ішкі елді мекендердің бірі. Драммонд солтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде Hawthornden шаруашылығын құрды.

Ньюкасл, 1860-1910 жылдар

Бастапқы қала орны су тасқынына ұшырады, осының салдарынан 1850 жылдары одан бас тартылды, ал жаңа қала орны биік жерде, ағысқа қарай құрылды. Губернатор Артур Кеннеди 1860 жылдың 1 қазанында оны "Ньюкасл" деп жариялады, ал алғашқы қоныс "Ескі Тодиай" деп аталды. 1864 жылы аяқталған, Клинтон көшесіндегі Ньюкасл түрмесі 1909 жылға дейін мемлекеттік түрме ретінде қолданылды. Қазір ол мұражай ғимараты және туристік орын ретінде сақталған. 1870 жылы Джордж Хаселл Стирлинг террасасында Коннордың ұн диірменін салды. ХХ ғасырдың басында диірменде электр энергиясы да өндірілді. 1970 жылдары бұзудан құтқарылып, ұнтақтау процесі мен жабдықтарын көрсету үшін қайта жаңартылған диірмен қазір Тодиай келушілер орталығының мұражай бөлігін құрайды.

Темір жолдар

Тарихи тұрғыдан алғанда, Ньюкасл Батыс Австралияның үкіметтік теміржол желісіне Клэклайндағы Шығыс теміржолынан бөлініп, Батыс Тудиай арқылы Болгартқа, содан кейін Милингке баратын желі арқылы қосылған. Бұл байланыс 1966 жылы Шығыс теміржолы Авон аңғары арқылы қайта бағытталғанда өзгерді. Клэклайн байланысы жабылды, ал Тудиай негізгі шығыс теміржолының бір бөлігіне айналды. Қазіргі уақытта Тудиай теміржол стансасын Перттен Нортамға және Калгурлиге бағытталған Transwa AvonLink, MerredinLink және Prospector жолаушылар пойыздары пайдаланады.

Автоматтық жарыстар

1947 жылы 5 мамырда қала көшелерінен жарыс трассасы өткізілді. Трасса сағат тілі бойынша Стирлинг Террасы (старт және финиш орны), Генри көшесі, Дюк көшесі, Файенс көшесі, Темплер Лэйн арқылы және қайта Стирлинг Террасына дейін салынған. Кездесудің негізгі жарысы – 30 мильдік Toodyay Speed Classic болды, оны Сид Баркер жеңіп алды. Екінші кездесу 1948 жылдың 17 қарашасына жоспарланған, ол Патшаның туған күні мерекесімен сәйкес келуі тиіс болған, бірақ мереке де, жарыс кездесуі де жойылды.

Бұта өрттері

Тодиайда жаз айларында жиі болатын өрттер оның қоныстанғаннан бері болып келген. Аймақта 1853 жылдан бері үлкен орман өрттері туралы хабарлар жиі жарияланып тұрады. Тодиайға ең ауыр зиян келтірген өрттердің екеуі мемлекеттік инфрақұрылымның салдарынан туындады, сондай-ақ кішкентай өрттер де болды, оның ішінде Ньюкасл полициясының атқорасындағы тың үйіндісінің өздігінен жануы да бар. 1909 жылдың 10 желтоқсанында Кундлдің жанында, жаңа ашылған Ньюкасл-Болгарт теміржолымен жүрген пойыздың кесірінен өрт шықты; бұл өрт аймақта болған ең қауістісі деп есептелді. Ол шамамен 15 шақырымға созылып, ені 4 шақырымға жетті. Өртті сөндіруге екі күн бойы 350 адам күш салды. Кейіннен қайта тұтанған өрт 600 акр жерге қосымша зиян келтірді, оның 500 акры Тимоти Квинланға тиесілі болды. 1906 жылы, Батыс Австралия заң шығарушы жиналысының спикері болған Квинлан осы желіні салуды қолдаған. 2009 жылдың 29 желтоқсанында сағат түске жуық уақытта құлаған электр сымдарынан үлкен орман өрті шықты. Сыртқы температура 45,4 °C (114 °F) жеткеннен кейін алғаш рет штат бойынша "қатерлі" өрт қаупі деңгейі жарияланды. Тодиайдың оңтүстігінде, оңтүстік-батысында және шығысында орналасқан аудандар зардап шекті, 300 мыңнан астам орман жанып, 38 үй жойылды.

Күнделікті Wikipedia

2013 жылдан бері Тодиай округі мен Тодиай тарихи қоғамы Википедия редакторларымен бірлесіп, Тодиай және Батыс Тодиайдағы мұражай ғимараттары және осы қалалар тарихындағы маңызды тұлғалар туралы Википедия мақалаларын жасау және жаңарту жұмыстарын жүргізіп келеді. Кейбір ғимараттарға QR кодтары бар тақташалар орнатылып, олар тиісті мақалаларға сілтеме береді.