Стэнли Спенсер: Суретші және оның шығармалары

Кіріспе

Ағылшын суретшісі (1891–1959)
суретші

Сэр Стэнли Спенсер, CBE RA (30 маусым 1891 – 14 желтоқсан 1959) – ағылшын суретшісі. Слэйд өнер мектебін бітіргеннен кейін Спенсер Киелі кітаптағы оқиғаларды бейнелейтін суреттерімен танымал болды. Ол туған және өмірінің көп бөлігін өткізген Теміз өзенінің жанындағы шағын Кукхэм ауылында оқиғалар орын алатын сияқты суреттеген. Спенсер Кукхэмді "Жұмақтағы ауыл" деп атады, ал оның библиялық көріністерінде ауыл тұрғындары Жақсы жаңалықтағы (Евангелиядағы) әріптестері ретінде бейнеленген. Спенсер Сандам ескерткіш капелласы және Клайдтағы кеме құрылысы сериясы сияқты көп фигуралы композицияларды ұйымдастыруда шебер болды. Біріншісі – Бірінші дүниежүзілік соғыс ескерткіші, ал екіншісі – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Соғыс суретшілерінің кеңесші комитеті тапсырысы бойынша салынған. Мансабы дамыған сайын Спенсер көбінесе коммерциялық қажеттілік үшін пейзаждар салды, ал оның ертедегі көрегендік жылдарының қарқыны біршама азайды, эксцентрикалық элементтер көбірек көзге түсе бастады. Композициялары клаустрофобиялық болғанымен және түс қолдануы азайғанымен, ол суреттерінде Прерафаэлиттерге тән егжей-тегжейге назар аударуды сақтап қалды. Спенсердің туындылары оның ынталы, бірақ дәстүрлі емес христиандық сенімін жиі көрсетеді. Бұл әсіресе Кукхэмдегі көріністерде айқын байқалады, онда ол өз тұрғындарына деген қайырымдылығын, сондай-ақ романтикалық және сексуалдық құштарлықтарын көрсетеді. Спенсердің туындылары бастапқыда үлкен қызығушылық пен дау тудырды. Бүгінде олар әлі де стильдік және тәжірибелік болып көрінеді, ал оның екінші әйелі Патрисия Приспен болған сәтсіз қарым-қатынасын бейнелейтін жалаңаш туындылары, мысалы, қой етінен жасалған жалаңаш сурет, Люсиан Фрейдтің кейінірек жасалған туындыларының көрінісін болжайды. Спенсердің ерте туындылары француздық пост-импрессионизмінің, мысалы, Поль Гогеннің, және итальяндық ерте суретшілердің, мысалы, Джоттоның синтезі ретінде қарастырылады. Өмірінің соңында Спенсер тәуелсіз суретші болып қалып, сол кезеңнің көркемдік қозғалыстарына қосылмады, бірақ 1912 жылы Екінші пост-импрессионистік көрмеде үш туындысын көрсетті. Оның әкесі, көбінесе Пар деп аталатын, музыка мұғалімі және шіркеу органдысы болған. Стэнлидің кіші інісі Гилберт Спенсер (1892–1979) де танымал суретші болды, ол негізінен пейзаждармен танымал. Отбасының үйі, "Фернлиа", Кукхэмнің Бас көшесінде Спенсердің әдесі Джулиус Спенсер салған. Стэнли Спенсерді үйде оның апалары Энни мен Флоренс оқытты, өйткені оның ата-анасы жергілікті кеңес мектебіне қатысуға қарсы болды, бірақ оған жеке білім беруге мүмкіндік таппады. Алайда Гилберт пен Стэнли жергілікті суретші Дороти Бейлиден сурет салу сабағын алды. Ақырында Гилберт Мейденхедтегі мектепке жіберілді, бірақ отбасы бұл Стэнлиге пайдалы болатынын сезінбеді, ол ұзақ серуендеуге бейім, бірақ сурет салуға құштар жалғызбасты жасөспірімге айналды. Пар Спенсер кеңес алу үшін жергілікті жер иелері, лорд және леди Бостонға жүгінді, ал леди Бостон Стэнлимен әр апта сайын сурет салуға келісті. 1907 жылы леди Бостон Стэнлиге Мейденхед техникалық институтына оқуға жолдама берді, онда оның әкесі ешқандай емтихан тапсырмауы керек деп талап етті. Оның Кукхэмге деген сүйіспеншілігі соншалықты терең болғандықтан, ол көбінесе үйге пойызбен оралып, шай ішуге жететін. Бұл тіпті оның лақап аты болды: оның оқушысы К.Р.В. Невинсон оны Кукхэм деп атады, Спенсердің өзі бір уақыт бойы қолданған есім. 1912 жылы Спенсер Джон Доннның Жұмаққа келуі суреті мен Роджер Фрай ұйымдастырған Екінші пост-импрессионистік көрменің британдық бөліміндегі бірнеше суреттерін көрсетті. Сол жылы ол "Туған күн" картинасын да салған, ол үшін ол Слейд композициялық сыйлығын жеңіп алды және келесі жылы Қазіргі заманғы өнер қоғамының алғашқы көрмесіне қойылған алма жинаушылар суретімен де айналысты. 1914 жылы Спенсер "Захария мен Елизавета" және "Жүздіктің қызметшісі" романын аяқтады. Соңғы суретте Спенсердің өзі ғана емес, оның бауырлары мен өзінің бала бөлмесіндегі төсегі де қызметші ретінде бейнеленген. Ол сонымен қатар автопортретпен де айналыса бастады. 1914 жылғы автопортрет Спенсердің Кукхэмдегі жергілікті көміршіден жалға алған шіріп бара жатқан грузин үйі – Вистерия коттеджінде салынған. Айнамен салынған картина батыл және қатал, тікелей және өткір көзқараспен, оң жағындағы терең көлеңкемен жұмсақталған. Басы сурет кеңістігін толтырады және өмірлік өлшемінен бір жарым есеге үлкен. Алма жинаушылар суретін суретші Генри Лэмб сатып алған, ол оны өнер коллекционері Эдвард Маршқа сатқан. Марш кейінірек "Автопортретті" сатып алып, оны "шеберлікпен боялған, гениймен жарқыраған" деп атады. 1915 жылы Спенсер Корольдік әскери медициналық корпусына (RAMC) ерікті түрде қызмет етуге түсті және Бристольдегі Бофорт соғыс ауруханасында санитар болып жұмыс істеді, бұл үлкен Викториялық готикалық ғимарат, бұрын психиатриялық аурухана болған. Бофорттағы он үш айдан кейін RAMC Спенсерді шетелдік міндеттерге жіберді. 1916 жылдың мамырында Бофорттан кеткеннен кейін, Хэмпширдегі Твеселдаун лагерінде он апталық оқудан өткеннен кейін 24 жастағы Спенсер Македонияға, 68-ші далалық жедел жәрдем бөлімімен жіберілді. 1917 жылы ол жаяу әскер бөліміне, Беркшир полкінің 7-ші батальонына ауысуға ерікті түрде келісті. Барлығы Спенсер Македониядағы фронттың бойында екі жарым жыл өткізді, неміс және болгар әскерлеріне қарсы күресті, содан кейін қайта-қайтадан малярияға шалдыққандықтан әскерден шығарылды. 1918 жылдың қыркүйегінде қаза болған ол Спенсердің өмір мен өлімге деген көзқарасына әсер етті. Осындай алаңдаулар оның келесі туындыларында қайта-қайта көрінетін. Спенсер 1918 жылдың соңында Англияға оралды және Кукхэмдегі Фернлиадағы ата-анасына қайтып келді, онда ол ол тіркелген кезде аяқтай алмаған Аққу көтеру суретін аяқтады.

Sir Stanley Spencer, CBE RA (30 June 1891 – 14 December 1959) was an English painter. Shortly after leaving the Slade School of Art, Spencer became well known for his paintings depicting Biblical scenes occurring as if in Cookham, the small village beside the River Thames where he was born and spent much of his life. Spencer referred to Cookham as "a village in Heaven" and in his biblical scenes, fellow villagers are shown as their Gospel counterparts. Spencer was skilled at organising multi figure compositions such as in his large paintings for the Sandham Memorial Chapel and the Shipbuilding on the Clyde series, the former being a First World War memorial while the latter was a commission for the War Artists' Advisory Committee during the Second World War. As his career progressed Spencer often produced landscapes for commercial necessity and the intensity of his early visionary years diminished somewhat while elements of eccentricity came more to the fore. Although his compositions became more claustrophobic and his use of colour less vivid he maintained an attention to detail in his paintings akin to that of the Pre Raphaelites. Spencer's works often express his fervent if unconventional Christian faith. This is especially evident in the scenes that he based in Cookham which show the compassion that he felt for his fellow residents and also his romantic and sexual obsessions. Spencer's works originally provoked great shock and controversy. Nowadays, they still seem stylistic and experimental, while the nude works depicting his futile relationship with his second wife, Patricia Preece, such as the Leg of mutton nude, foreshadow some of the much later works of Lucian Freud. Spencer's early work is regarded as a synthesis of French Post Impressionism, exemplified for instance by Paul Gauguin, plus early Italian painting typified by Giotto. In later life Spencer remained an independent artist and did not join any of the artistic movements of the period, although he did show three works at the Second Post Impressionist Exhibition in 1912. His father, usually known as Par, was a music teacher and church organist. Stanley's younger brother, Gilbert Spencer (1892–1979), also became a notable artist, known principally for his landscape paintings. The family home, "Fernlea", on Cookham High Street, had been built by Spencer's grandfather Julius Spencer. Stanley Spencer was educated at home by his sisters Annie and Florence, as his parents had reservations about the local council school but could not afford private education for him. However, Gilbert and Stanley took drawing lessons from a local artist, Dorothy Bailey. Eventually, Gilbert was sent to a school in Maidenhead, but the family did not feel this would be beneficial for Stanley, who was developing into a solitary teenager given to long walks, yet with a passion for drawing. Par Spencer approached local landowners, Lord and Lady Boston, for advice, and Lady Boston agreed Stanley could spend time drawing with her each week. In 1907 Lady Boston arranged for Stanley to attend Maidenhead Technical Institute, where his father insisted he should not take any exams. So profound was his attachment to Cookham that most days he would take the train back home in time for tea. It even became his nickname: his fellow student C. R. W. Nevinson dubbed him Cookham, a name which Spencer himself took to using for a time. In 1912 Spencer exhibited the painting John Donne Arriving in Heaven and some drawings in the British section of the Second Post Impressionist Exhibition organised by Roger Fry in London. The same year he painted The Nativity. for which he won a Slade Composition Prize and he also began painting Apple Gatherers, which was shown in the first Contemporary Art Society exhibition the following year. In 1914 Spencer completed Zacharias and Elizabeth and The Centurion's Servant. The latter painting featured not only Spencer himself as the servant, but also his brothers and the bed from his own nursery. He also began work on a self portrait. Self portrait (1914) was painted in Wisteria Cottage, a decaying Georgian house Spencer rented, from the local coalman in Cookham, for use as a studio. Painted with a mirror, the painting is bold and austere with a direct and penetrating gaze, softened by the deep shadow on the right hand side – the head fills the picture space and is painted one and a half times life size. Apple Gatherers had been bought by the artist Henry Lamb, who promptly sold it to the art collector Edward Marsh. Marsh later bought Self portrait and considered it to be "masterly glowing with genius." In 1915 Spencer volunteered to serve with the Royal Army Medical Corps, RAMC, and worked as an orderly at the Beaufort War Hospital, Bristol, a large Victorian gothic building that had been a lunatic asylum. After thirteen months at Beaufort, the RAMC transferred Spencer to overseas duties. He left Beaufort in May 1916 and after ten weeks' training at Tweseldown Camp in Hampshire, the 24 year old Spencer was sent to Macedonia, with the 68th Field Ambulance unit. In 1917 he subsequently volunteered to be transferred to an infantry unit, the 7th Battalion, the Berkshire Regiment. In all, Spencer spent two and a half years on the front line in Macedonia, facing both German and Bulgarian troops, before he was invalided out of the Army following persistent bouts of malaria. who died in action in September 1918, indelibly marked Spencer's attitude to life and death. Such preoccupations came through time and again in his subsequent works. Spencer returned to England at the end of 1918 and went back to his parents at Fernlea in Cookham, where he completed Swan Upping, the painting he had left unfinished when he enlisted.

Жарақат алғандарды тасып келе жатқан поездар ...

1919 жылы Спенсерге Ақпарат министрлігінің Британдық соғыс ескерткіштері комитеті ешқашан салынбаған Еске алу залы үшін үлкен сурет салу тапсырысын берді. Нәтижесінде туған картина, «1916 жылдың қыркүйегінде Смолдағы (Македония) жарақаттанғандармен келген санитарлық машиналар», қазір Императорлық соғыс мұражайында сақталады және Спенсердің медициналық корпустағы тәжірибесінің тікелей нәтижесі болды. Ол былай деп жазды: «1916 жылдың қыркүйек айының ортасында 22-дивизия Дойран-Вардар секторындағы Пулемет төбесіне шабуыл жасап, бірнеше түн бойы оны ұстады. Осы түндерде жарақат алғандар үздірілмей, киім-кешек станциялары арқылы өтіп жатты». Киім-кешек станцияларының бірі – Спенсер сурет салған, айналасында жануарлар мен адамдар жиналған ескі грек шіркеуі. Ол шіркеуді Мәсіхтің тууының бейнесін еске түсіретіндей етіп салған. Бірақ Спенсер үшін салғыштардағы жараланған адамдар Мәсіхтің айқышқа ілінгенін еске салды, ал хирургтардың өмір сақтап қалу жұмысы – қайта тірілуді білдірді. Ол: «Мен оны қорқыныш көрінісі емес, құтқарылу көрінісі ретінде көрсетуді жоспарладым» деп жазды. Сондай-ақ: «Бұл көрініс жағымсыз болар деп ойлаған болар едік, бірақ мен онда ұлылық сезіндім. Барлық жарақат алғандар тыныш және бәрімен келісімде болды, сондықтан олар үшін ауырсыну шамалы сияқты көрінді».

1920-1927 жылдар

Спенсер 1920 жылдың сәуір айына дейін Кукхемде тұрды, содан кейін ол Борн-Эндке көшіп, кәсіби одақ заңгері Генри Слезер мен оның әйелінің үйінде болды. Сол жерде ол олардың жеке ораториясы үшін суреттер сериясын жасады. 1921 жылы Спенсер Мьюрхед Бонмен бірге Хэмпширдегі Степте болды, онда ол ешқашан аяқталмаған ауылдық үйдің соғыс ескерткіші жобасы үшін қабырғалық суреттердің эскиздерін жасады. 1923 жылы Спенсер жазды Дорсеттегі Пул қаласында Генри Лэмбпен өткізді. Сол жерде ол тағы бір мүмкін соғыс ескерткішінің эскиздік жобаларын дамытты. Бұл жобалар Спенсердің алғашқы қамқоршылары Луи мен Мэри Бехрендтерді Мэридің соғыста қаза болған ағасы, лейтенант Генри Виллоуби Сэндхэмге арналған ескерткіш ретінде суреттер топтамасын тапсыруға көндірді. Бехрендтер Беркширдегі Бургклэр ауылында суреттерді орналастыру үшін шағын шіркеу салуды жоспарлады. 1923 жылдың қазан айында Спенсер Хэмпстедте Генри Лэмбтің студиясын жалға алды және «Қайта тірілу, Кукхем» суретін салуға кірісті. 1925 жылы Спенсер Слейдтегі бұрынғы студент және суретшілер Ричард пен Сидней Карлайннің қарындасы Хилда Карлайнға үйленді. Олар алғаш рет 1919 жылы танысып, 1922 жылы Карлайн отбасының Югославияға сурет салу сапарынан кейін некелерін жариялады. Спенсер тойды бірнеше рет тоқтатты немесе 1925 жылға дейін кейінге шегерді. Үлкен сурет Кукхемдегі Қасиетті Ұш Тұғыр шіркеуінің жерінде салынған, онда Спенсердің Кукхем мен Хэмпстедтегі достары мен отбасы мүшелері, сондай-ақ Құдайдың, Мәсіхтің және қасиеттілердің қарауындағы қабірлерден шығып келе жатқан басқалар бейнеленген. Шіркеудің сол жағында қайта тірілгендердің кейбіреулері қабырғадан өтуде, ал енді біреулері Темза өзеніне демалыс қайығына міну үшін бет алып, тағы біреулері қабір тастарын қарап тұр. Спенсер бұл суретті Хильдамен некелескен алғашқы жылдары жасады және ол суретте үш рет пайда болады. Жалпы, Гупиль көрмесі үлкен жетістікке ие болды, көрсетілген суреттердің отыз тоғызы сатылды. «Қайта тірілу, Кукхем» картинасын лорд Дьювин сатып алып, оны Тейт галереясына сыйлады. Көрмеден кейін Спенсер Бургклэрге көшіп, Бехрендтер үшін Сэндхэм ескерткіш шағын шіркеуін салуға кірісті.

Spencer lived in Cookham until April 1920 when he moved to Bourne End to stay with the trade union lawyer Henry Slesser and his wife. While there, he worked on a series of paintings for their private oratory. In 1921 Spencer stayed with Muirhead Bone at Steep in Hampshire where he worked on mural designs for a village hall war memorial scheme which was never completed. In 1923 Spencer spent the summer in Poole, Dorset, with Henry Lamb. While there he worked on sketch designs for another possible war memorial scheme. These designs convinced two early patrons of Spencer's work, Louis and Mary Behrend, to commission a group of paintings as a memorial to Mary's brother, Lieutenant Henry Willoughby Sandham, who had died in the war. The Behrends planned to build a chapel in the village of Burghclere in Berkshire to house the paintings. In October 1923, Spencer started renting Henry Lamb's studio in Hampstead where he began work on The Resurrection, Cookham. In 1925, Spencer married Hilda Carline, a former student at the Slade and the sister of the artists Richard and Sydney Carline. The couple first met in 1919 and had originally announced their engagement in 1922 after a Carline family painting trip to Yugoslavia. Spencer repeatedly cancelled, or otherwise postponed, their wedding until 1925. The huge painting is set in the grounds of the Holy Trinity Church, Cookham, and shows Spencer's friends and family from Cookham and Hampstead, and others emerging from graves watched by figures of God, Christ and the saints. To the left of the church some of the resurrected are climbing over a stile, others are making their way to the river to board a Thames pleasure boat, others are simply inspecting their headstones. Spencer created the picture in the early years of his marriage to Hilda and she appears three times in the picture. Overall, the Goupil exhibition was a great success with thirty nine of the displayed paintings being sold. The Resurrection, Cookham was purchased by Lord Duveen, who presented it to the Tate. After the exhibition Spencer moved to Burghclere to begin work on the Sandham Memorial Chapel for the Behrends.

Бүрклер, 1927-1932 жылдар

Бургклередегі Сэндэм ескерткіш шіркеуі – зор жоба болды. Спенсердің суреттері жиырма бір фут биіктігінде, он жеті жарым фут ені бар қабырғаның шетін, сегіз жеті фут биіктігіндегі лунеттерді, әрқайсысының астында пределла орналасқан, және лунеттер мен төбе арасындағы екі жиырма сегіз фут ұзындығындағы, дұрыс емес пішіндес жолақтарды қамтиды. Бехрендтер өте жомарт демеушілер болды және Спенсердің талаптарына сәйкес шіркеудің салынуын ғана емес, сонымен қатар ол «Қайта тірілу», Кукхэм картиналарын аяқтаған лондондық студияның жалдама ақысын төледі, және Спенсер картиналарды тікелей орындау үшін Бургклереде жұмыс істегенде, өзі мен Хилдаға жақын жерде үй салды. Шіркеудің жобасы сәулетші Лайонел Пирсонмен Спенсердің талаптарына сәйкес жасалды және Падуадағы Джиоттоның Арена шіркеуінің үлгісімен салынды. Шіркеудегі он алты сурет, Ренессанс дәуіріндегі шіркеудің негізгі бөлігіндегі алтарьлық суреттердің орналасуына ұқсас, қарама-қарсы қабырғаларға екі қатардан ілінген. Спенсер батырлық пен құрбандықты бейнелемеді, керісінше, еден жуу, төсек жасау, шай құмыраларын толтыру және жиынтық қаптарды сұрыптап жылжыту сияқты суреттерде көрсетті.

Кукхам, 1932-1935 жылдар

1932 жылы Спенсер екі қызы және Хилдасымен бірге Кукхемге қайтып келді. Олар үшін екі шіркеу салынбақ болған. Құрылыс ешқашан аяқталмаса да, Спенсер өмірі бойы жобаға оралып тұрды және ол салынбайтыны анық болғаннан кейін де ғимаратқа арналған суреттер салды. Оның бастапқы жоспарына үш суреттер жинағы кірді, олардың екеуі – «Канадағы үйлену тойы» және «Христос шомылдырылды» аяқталды. «Түрік терезелері» (1934) және «Ұлттар арасындағы махаббат» (1935) шіркеу үйінің негізгі бөлігі үшін ұзын фриздер ретінде жоспарланған. Тағы көптеген суреттер шіркеу үйіне арналған. Олардың ішінде Спенсер 1935 жылғы Корольдік академияның жазғы көрмесіне ұсынған екі картинасы – «Сент-Франциск және құстар» және «Қоқыс жинаушы немесе ғашықтар» бар. Спенсер оларды шіркеу үйінің негізгі бөлігіне ілуді ниеттенген. Прийс Спенсердің қаржысын басқаруды қолға алды, кейіннен ол үйі, Линдвортқа қатысты құжаттарға қол қойды. 1935-1936 жылдар аралығында Спенсер «Үйдегі көріністер» деп аталатын тоғыз суреттің сериясын жасады, онда ол Хилдамен үйдегі өмірді еске түсірді немесе қайта ойлады. Осы суреттерді салғанда, Хилда, сол кездегі хаттарынан көрініп тұрғандай, ажырасу процесін бастады және 1937 жылдың мамырында ажырасу туралы шешім шығарылды. Бір аптадан кейін Спенсер Прийске үйленді; алайда, ол Хепвортпен бірге тұруын жалғастырды және некені толықтырудан бас тартты. Бұл үш тараптың арасындағы күрделі қарым-қатынас 1996 жылы феминист драматург Пэм Гемстің «Стэнли» атты пьесасының тақырыбы болды. Спенсер 1935 және 1936 жылдары Прийстің жалаңаш портреттерін, сондай-ақ 1936 жылы өзінің және Прийстің бірге түсірілген жалаңаш портретін – «Патриция Прийспен автопортрет» (қазір Фицвильям мұражайында) салды. 1937 жылы «Суретші мен оның екінші әйелінің екі жалаңаш портреті» картинасы жарық көрді, ол Спенсердің өмірінде ешқашан көрмеге қойылмаған. Спенсер Хилдамен қайта табысу үшін он күнге Хэмпстедке барып, онымен бірге болды. Оның бұл әрекетіне қарсылығының нәтижесінде Спенсер сол сапарда салған «Хилда, бірлік және қуыршақтар» картинасы пайда болды. 1937 жылдың қысында Спенсер Саффолк графтығының Саутвольд қаласында жалғыз қалғанда «Махаббаттың бақытты сәттері» атты суреттер сериясын бастады. Бұл суреттер және жиі радикалды сексуалдық бейнелер шіркеу үйіндегі жеке бөлмелерге арналған, онда келушілер «секс құдіреті мен сұлулығы туралы ой жүгірте алатын» еді. Спенсердің ерте меценаты сэр Эдвард Маршқа бұл суреттерді көрсеткенде, ол: «Қорқынышты, қорқынышты Стэнли!» деді. Глостерширде болғанда Спенсер қазір «Скрапбук суреттері» деп аталатын 100-ден астам қаламмен салынған жұмыстардың сериясын бастады, ол кем дегенде он жыл бойы оларды толықтырып отырды.

By 1932 Spencer was back in Cookham with his two daughters and Hilda living in a large house, Lindworth, off the High Street. and there were to be chapels dedicated to both of them. Although the structure was never built, Spencer continually returned to the project throughout his life and continued to paint works for the building long after it had become clear it would never be constructed. His original scheme included three sequences of paintings, two of which The Marriage of Cana and The Baptism of Christ were completed. The Turkish Windows,(1934), and Love Among the Nations,(1935), were designed as long friezes for the nave of the Church House. Numerous other paintings were intended for the Church House. These included the two paintings Spencer submitted for the 1935 Royal Academy Summer Exhibition, Saint Francis and the Birds and The Dustman or The Lovers. which Spencer had intended to hang in the nave of the Church House. Preece began to manage Spencer's finances and he later signed the deeds of his house, Lindworth, over to her. Between the middle of 1935 and 1936 Spencer painted a series of nine pictures, known as the Domestic Scenes in which he recalled, or re imagined, life with Hilda at home. While Spencer was painting these, Hilda, as shown by her letters from the time, finally started divorce proceedings and a decree absolute was issued in May 1937. A week later Spencer married Preece; she, however, continued to live with Hepworth, and refused to consummate the marriage. The painful intricacies of this three way relationship became the subject in 1996 of a play, Stanley by the feminist playwright Pam Gems. Spencer painted naked portraits of Preece in 1935 and 1936 and, also in 1936, a double nude portrait of himself and Preece, Self Portrait with Patricia Preece, now in the Fitzwilliam Museum. This was followed, in 1937, by Double Nude Portrait: The Artist and His Second Wife, known as the Leg of mutton nude, a painting never publicly exhibited during Spencer's lifetime. In a futile attempt to be reconciled with Hilda, Spencer went to stay with her in Hampstead for ten days. Her rejection of this approach is the basis of Hilda, Unity and Dolls, which Spencer painted during that visit. During the winter of 1937, alone in Southwold, Suffolk, Spencer begin a series of paintings, The Beatitudes of Love, about ill matched couples. These pictures, and others of often radical sexual imagery, were intended for cubicles in the Church House where the visitor could "meditate on the sanctity and beauty of sex". When Sir Edward Marsh, Spencer's early patron, was shown these paintings his response was "Terrible, terrible Stanley!" While in Gloucestershire, Spencer also began a series of over 100 pencil works, now known as the Scrapbook Drawings, which he continued to add to for at least ten years.

Глазго порты, 1939-1945 жылдар

1938 жылдың соңынан бастап Спенсердің агенті Дадли Тот Спенсердің қаржысын басқарып келді, ал Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол E. M. O'R. Дикиге, Соғыс суретшілерінің кеңесші комитетінің хатшысына, Спенсер үшін жұмыс іздеу туралы хат жазды. 1940 жылдың мамырында WAAC Спенсерді Клайд өзеніндегі Порт-Глазгодағы Литгоу кеме құрылыс орнына жіберді. Спенсер көргендеріне қатты әсер етті және WAAC-ке бөлменің барлық төрт жағына орналастырылған алпыс төрт суреттен тұратын жоба ұсынды. WAAC он бір суреттен тұратын, кейбіреулері алты метрге дейін жететін, қарапайым серияға келісті. Олардың алғашқы екеуі, «Күйдірушілер» және «Жабыстырушылар», 1940 жылдың тамыз айының соңында аяқталды. WAAC «Күйдірушілердің» үш бөлігін 300 фунтқа сатып алды, бірақ «Жабыстырушыларды» сатып алмады және теңгерім үшін «Дәнекерлеушілер» суретін сұрады. Спенсер 1941 жылдың наурыз айында «Дәнекерлеушілерді» тапсырды, ал 1941 жылдың мамырында Ұлттық галереядағы WAAC көрмесінде екі сурет алғаш рет бірге қойылғанын көрді. WAAC Спенсерді жоғары бағалады, және Дики оның сұраған барлық шығындары мен материалдарын қамтамасыз етті, тіпті оның ешқандай форманы толтырудан немесе келісімшартқа қол қоюдан бас тартуын да қабылдады. Порт-Глазгоға сапарлар арасында Спенсер Хилда мен балаларына жақын болу үшін Эпсомда бөлме жалдады, бірақ үй иесі оны ұнатпады және ол Кукхэмге оралып, ескі студиясында суреттермен жұмыс істегісі келді, бірақ оны Прейстен жалдауға шамасы келмеді, сондықтан WAAC осы мақсат үшін қосымша қаржылық көмек көрсетуге келісті. 1942 жылдың мамырында Спенсер «Шаблонды» тапсырды, содан кейін 1942 жылдың қазан айында Клайдтықтардың он екі портретін жасады. 1943 жылдың маусым айында Спенсер сериядағы келесі суреттің композициясымен, «Кель пластинасын иілумен» күресті және оны тастауды ойлады. Суретке толық қанағаттанбаса да, WAAC оны 1943 жылдың қазан айында 150 гинеяға сатып алды. Осы уақытта кеме құрылыс орнының иесі Джеймс Литгоу Спенсердің кеме құрылыс орнын бейнелеуіне байланысты WAAC-ке шағымданды. WAAC Генри Рашбериге Порт-Глазгоға барып, Литгоу үшін кеме құрылысының дәстүрлі көріністерін жасауды тапсырды. Гласгоудағы Риверсайд мұражайы Спенсердің кеме құрылыс суреттерін Императорлық соғыс мұражайынан алынған жұмыстардың екі жылдық айналымын көрсетеді. 1982 жылы Роберт Уайт өзінің «Кеме құрылысы» синглының қаптамасында екі суреттен алынған бөлімдерді пайдаланды. 2014 жылы Порт-Глазгодағы бұрынғы Кингстон кеме құрылыс орнының орнында, қазір сауда орталығы болып табылатын жерде Спенсерге арналған металл пластинадан жасалған ескерткіш орнатылды. 1945 жылы Спенсер Кукхэмге қайтып келіп, бір кезде ағасы Персиге тиесілі болған Cliveden View деген үйде тұрды. Спенсердің бұл көріністі жүзеге асырудың бастапқы жоспары елу фут ені бар суретті қажет еткен. Бұл іс жүзінде мүмкін емес екенін түсінген ол әр түрлі өлшемдегі суреттер сериясын жасауға кірісті. Олардың ең үлкендері, «Қайта тірілу: Сион төбесі» және «Қайта тірілу: Порт-Глазго», әрқайсысының ұзындығы шамамен жиырма екі футқа жетеді, бұл оның бастапқы көрінісінің масштабына сәйкес келеді. «Қайта тірілу: Порт-Глазго» 2000 жылы Клайдтағы кеме құрылысы сериясымен бірге алғаш рет көрсетілді және үлкен құрметке ие болды.

Since late in 1938, Spencer's agent, Dudley Tooth had been managing Spencer's finances and when the Second World War broke out he wrote to E. M. O'R. Dickey, the secretary of the War Artists' Advisory Committee, WAAC, seeking employment for Spencer. In May 1940 WAAC sent Spencer to the Lithgows Shipyard in Port Glasgow on the River Clyde to depict the civilians at work there. Spencer became fascinated by what he saw and sent WAAC proposals for a scheme involving up to sixty four canvases displayed on all four sides of a room. WAAC agreed to a more modest series of up to eleven canvases, some of which would be up to six metres long. The first two of these, Burners and Caulkers were completed by the end of August 1940. WAAC purchased the three parts of Burners, but not Caulkers, for £300 and requested a further painting, Welders, for balance. Spencer delivered Welders in March 1941 and in May 1941 saw the two paintings hanging together for the first time at the WAAC exhibition in the National Gallery. WAAC held Spencer in the highest regard, and in particular Dickey ensured he received, almost, all the expenses and materials he requested and even accepted his refusal to fill in any forms or sign a contract. Between trips to Port Glasgow, Spencer was renting a room in Epsom, to be near Hilda and his children, but the landlady there disliked him and he wanted to move back to Cookham and work on the paintings in his old studio but he could not afford to rent it from Preece, so WAAC agreed further financial help for that purpose. In May 1942, Spencer delivered Template, followed by twelve portraits of Clydesiders in October 1942. By June 1943, Spencer was having problems with the composition of the next painting in the series, Bending the Keel plate and considered abandoning it. Although he was not entirely happy with the painting, WAAC purchased it in October 1943 for 150 guineas. About this time, the owner of the shipyard, James Lithgow, complained to WAAC about Spencer's portrayal of his shipyard. WAAC duly commissioned Henry Rushbury to go to Port Glasgow and produce some rather more conventional views of shipbuilding for Lithgow. The Riverside Museum, Glasgow, now displays Spencer's shipyard paintings as a biannual rotation of works on loan from the Imperial War Museum. In 1982, Robert Wyatt used sections from two of the panels on sleeve art for his single "Shipbuilding". In 2014 on the site of the former Kingston Shipyard in Port Glasgow, which is now a retail park, a memorial in plate steel was erected to Spencer. In 1945 Spencer returned to live in Cookham in a house called Cliveden View, which had once belonged to his brother Percy.</blockquote>

Spencer's original plan for realising this vision would have required a canvas some fifty feet wide. Appreciating that this was impractical, he instead embarked on a series of paintings of various sizes. The two largest of these, Resurrection: The Hill of Sion and Resurrection: Port Glasgow, at some twenty two feet long each, matched the scale of his original vision. Resurrection: Port Glasgow was exhibited with the Shipbuilding on the Clyde series for the first time in 2000 to great acclaim.

Соңғы жылдар

1950 жылы Корольдік академияның келесі президенті сэр Альфред Муннингс Спенсердің кейбір эскиздерін алып, оның әдепсіздік жасағаны үшін полиция арқылы қудалауға ұшыратты. Баспасөз хабарлағандай, суреттердің аты-жөні аталмаған иесі оларды жоюға келіскен. Спенсер жекелеген эскиздерін жеке альбомдарынан алып тастаған және «Қой етінен жасалған жалаңаш» суретінің өмірінде көрмеге қойылмауын қамтамасыз етуді жалғастырған көрінеді. Ол CBE орденімен марапатталды, ал Корольдік академияның жаңа президенті сэр Джеральд Келли, Спенсерді әдепсіздік ісінде қолдаған болатын, оны Академияға қайта қабылдауға көндірді, ал кейін Академик болып сайланды. 1954 жылдың көктемінде Қытай үкіметі 1949 жылдың қазан айындағы «Азаттық» мерекесінің бес жылдығына арналған шараға батыстың әртүрлі делегацияларын Қытайға шақырды. Жылдам құрылған «мәдени делегация» құрамына Стэнли Спенсер, Леонард Хоукс, Рекс Уорнер, Хью Кассон және А. Дж. Айер кірді. Спенсер Чжоу Эньлайға: «Мен Қытайда өз үйімде сезінемін, себебі Кукхэм жақын жерде, тек бұрыштың артында ғана екенін ойлаймын», – деді. 1955 жылдың соңында Спенсердің туындыларының кең ауқымды көрмесі Тейт галереясында өтті, содан кейін ол Кукхэмдегі регаттадағы Христиан уағызына арналған үлкен суреттер сериясін бастады, олар Чиркхаусқа арналған еді. Қара және тозығы жеткен коляска қазірде Кукхэмдегі Стэнли Спенсер галереясында экспонат ретінде сақталып тұр, ол Спенсердің өмірі мен туындыларына арналған. 1958 жылдың желтоқсанында Спенсерде рак диагнозы қойылды. 1959 жылы Кливден иелігіндегі Канадалық Қызыл Крест ескерткіш ауруханасында операция жасалды. Операциядан кейін ол Досберидегі достарының үйіне қоныстанды. Сол жерде 12 шілдеден 16 шілдеге дейін бес күн бойы ол өзінің соңғы автопортретін салды. «Автопортрет» (1959) – қаһарлы, тіпті қарсыласатын бейне. Лорд Астор Спенсердің балалық шағындағы үйіне, Фернлиаға көшуіне мүмкіндік жасады, және ол сол жылдың желтоқсанында Канадалық Қызыл Крест ескерткіш ауруханасында рактан қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде Кукхэмдегі регаттадағы «Христиан уағызы» туындысы үйінде аяқталмай қалды. Бұл жерді қарапайым тас ескерткіш белгілейді. Еске алу сөздері: «Стэнли Спенсер Кт. CBE RA, 1891–1959, және оның әйелі Хилда, Кукхэм зиратында 1950 жылы жерленген. Махаббат етпейтін адам Құдайды білмейді, себебі Құдай – махаббат».

In 1950, the outgoing president of the Royal Academy, Sir Alfred Munnings, got hold of some of Spencer's Scrapbook Drawings and initiated a police prosecution against Spencer for obscenity. It was reported in the press that the, unnamed, owner of the pictures agreed to destroy them. Spencer also appears to have removed some drawings from his private scrapbooks and continued to ensure that the Leg of mutton nude would not be exhibited during his lifetime. He was appointed a CBE and the new President of the Royal Academy, Sir Gerald Kelly, who had supported Spencer in the obscenity case, persuaded him to rejoin the Royal Academy, as an Associate before being elected an Academician. In the spring of 1954, the Chinese government invited various western delegations to visit China for the fifth anniversary celebrations of the "Liberation" of October 1949. Members of the hastily assembled "cultural delegation" included Stanley Spencer, Leonard Hawkes, Rex Warner, Hugh Casson and A. J. Ayer. Spencer told Zhou Enlai that "I feel at home in China because I feel that Cookham is somewhere near, only just around the corner." Towards the end of 1955, a large retrospective of Spencer's work was held at the Tate and he began a series of large paintings centred on the work Christ Preaching at Cookham Regatta, which were intended for the Church House. The pram, black and battered, has survived to become an exhibit in the Stanley Spencer Gallery in Cookham, which is dedicated to Spencer's life and works. In December 1958 Spencer was diagnosed with cancer. He underwent an operation at the Canadian Red Cross Memorial Hospital on the Cliveden estate in 1959. After his operation, he went to stay with friends in Dewsbury. There, over five days from July 12 to July 16 he painted a final self portrait. Self Portrait (1959) shows a fierce, almost defiant individual. Lord Astor made arrangements so that Spencer could move into his childhood home, Fernlea, and he died of cancer at the Canadian Red Cross Memorial Hospital in December that year. At the time of his death Christ Preaching at Cookham Regatta remained unfinished at his home. A discreet stone memorial marks the spot. The commemorative wording is: "To the memory of Stanley Spencer Kt. CBE RA, 1891–1959, and his wife Hilda, buried in Cookham cemetery 1950. Everyone that loveth is born of God and knoweth God: He that loveth not knoweth not God, for God is love."

Өнер нарығы

Спенсердің суреттерінің құны 1980 жылы Корольдік академияда өткен ретроспективті көрмеден кейін күрт өсті. "Қайта тірілу; ояну" картинасы 1990 жылдың басында Кристис аукционында 770 000 фунт стерлингке сатылды, ал сол жылдың мамырында "Круцификс" (1958) картинасы 1,320,000 фунт стерлингке сатылды. "Бұл – қазіргі заманғы британдық сурет үшін бәрінен де жоғары рекорд болды және ұзақ жылдар бойы кедейлікте өмір сүрген Стэнлиді таң қалдырған болар еді". 2011 жылдың 6 маусымында "Күнбағыс және иттің құлшылығы" 5,4 миллион фунтқа сатылды, бұл бірнеше минут бұрын "Үйдегі жұмысшылар" үшін орнатылған 4,7 миллион фунттық рекордты бұзды.

Танымал мәдениетте

2022 жылы жарық көрген «Салониканың өртуі» романында австралиялық жазушы Гейл Джонс Стэнли Спенсерді («Стенли» деп атап) және оның Македониядағы өмірін, сондай-ақ британ суретшісі Грейс Пейлторпты, австралиялық жазушы Майлз Франклин мен австралиялық саяхатшы Олив Кингті көркемдеп суреттейді.