Кіріспе

Әскери қызметтегі үйге оралатын көгершіндер

Үйге оралатын көгершіндер соғыста ұзақ жылдар бойы маңызды рөл атқарды. Олардың үйге оралу қабілеті, жылдамдығы және ұшу биіктігінің арқасында, олар көбінесе әскери хабаршы ретінде пайдаланылды. Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстарда Racing Homer тұқымының хат тасу көгершіндері хабар жеткізу үшін қолданылды, ал 32 көгершін Дикин медалімен марапатталды. Шер Амиге берілген Круа-де-Гер ордені, Г.И. Джо мен Пэддиге, сондай-ақ тағы 32 көгершінге адам өмірін сақтау үшін көрсеткен ерліктері үшін Дикин медалі табысталды. Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде хат тасу көгершіндері хабарларды майдан шебінен артық орналасқан үйлеріне жеткізу үшін пайдаланылды. Олар қонғанда, ұядағы сымдар қоңырау немесе сигнализацияны іске қосатын, ал байланыс корпусының сарбазы хабар келгенін білетін. Сарбаз ұяға барып, хабарды құтыдан алып, телеграф, әскери телефон немесе жеке хабаршы арқылы жіберетін. Хат тасу көгершінінің жұмысы қауіпті болды. Жау әскерлері көгершіндер маңызды хабар алып келе жатқанын білгендіктен, оларды атып түсіруге тырысатын. Кейбір көгершіндер өздеріне қызмет ететін жауынгерлер арасында кеңінен танымал болды. "Спайк" атты бір көгершін бірде-бір жарақатсыз 52 рет міндетін орындады. Шер Ами есімді тағы бір көгершін аяғы мен бір көзін жоғалтты, бірақ оның хабары жетіп, қоршауға алынған үлкен американдық жаяу әскерлер тобын құтқарды.

Тарих

Радио пайда болғанға дейін, ұрыс алаңында жылжымалы әскерлердің бекітілген бас штаппен байланысу құралы ретінде хат жеткізуші көгершіндер жиі қолданылды. Б.з.д. VI ғасырда Парсы патшасы Кир өзінің империясының түрлі бөліктерімен хабарласу үшін хат жеткізуші көгершіндерді пайдаланды. Көне Римде Юлий Цезарь Галлия аймағына хабар жіберу үшін көгершіндерді қолданды. 19 ғасырдағы (1870–71) Франко-Пруссия соғысы кезінде, қоршауда қалған париждіктер қаладан тыс хабар тарату үшін хат жеткізуші көгершіндерді пайдаланды; жауап ретінде, қоршауға алған пруссиялық армия көгершіндерді аулау үшін бүркіттерді қолданды. Француз әскері көгершіндерді жау шебінен өткізу үшін ауа шарынан пайдаланды. Жүздеген хабарды сақтаған микрофильмдер көгершіндер арқылы Парижге, тіпті Лондоннан хаттар жеткізуге мүмкіндік берді. Төрт айлық қоршау кезінде осылайша бір миллионнан астам түрлі хабар жіберілді. Олардың өте пайдалы екені кейіннен анықталды және хат жеткізуші көгершіндер Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін әскери теорияда маңызды роль атқарды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде үй көгершіндері кеңінен қолданылды. 1914 жылы Марна шайқасының бірінші кезеңінде француз әскері 72 көгершін үйін әскермен бірге жылжытты. АҚШ Армиясының байланыс корпусы Францияда ғана 600 көгершін қолданды. Олардың бірі, Cher Ami атты көк тасты әтеш, Верден шайқасында 12 маңызды хабарды жеткізгені үшін француз "Croix de Guerre with Palm" орденімен марапатталды. 1918 жылдың қазан айындағы соңғы міссиясы кезінде, ол кеудесіне немесе қанатына оқ тигеніне қарамастан хабарды жеткізді. Оның сынған аяғының байламшасына ілінген капсуладан табылған маңызды хабар 77-ші жаяу әскер дивизиясының "Жоғалған батальонынан" 194 американдық сарбазды құтқарды. Соғыс аяқталғанда АҚШ Әскери-теңіз күштерінің авиаторлары Францияда 12 көгершін станциясын ұстады, онда барлығы 1508 көгершін болды. Көгершіндер ұшақтарда тасымалданды, олар осы станцияларға хабарларды жылдам жеткізді, ал 829 құс 10995 соғыс уақытындағы ұшақтардың патрульдік рейсінде ұшты. 230 патрульдік рейсте көгершіндерге сеніп тапсырылған хабарларды алып жүрген әуешілер, көгершіннің ұшақ түріне қарай жоғары немесе төмен лақтырып жіберді, осылайша оны винттен және ұшақ қанаттары мен тіректеріне бағытталған ауа ағынынан сақтады. 11 көгершін жоғалып кетті, бірақ қалған 219 хабар сәтті жеткізілді. 1922 жылдың 20 наурызында алғашқы АҚШ әскери-теңіз кемесі Лэнгли қолданысқа енгізілген кезде, көгершіндер теңіз авиациясының маңызды бөлігі саналды, сондықтан кемеде корпуска үйі болды. Көгершіндер Лэнгли қайта жарақтандырылып жатқанда Норфолк теңіз кеме құрылыс кешенінде жаттықтырылды. Көгершіндерді жаттығу үшін біртіндеп босатып жібергенде, олар кемеге оралып қайтты; бірақ Лэнгли Танжер аралынан ілгері жылғанда, барлық үйір босатылғанда, көгершіндер оңтүстікке ұшып, Норфолк кеме құрылыс кешенінің крандарында қоныстанды. Көгершіндер енді теңізге шыққан жоқ. Алайда, Ұлыбританияның MI5 қауіпсіздік қызметі әлі де жау күштерінің көгершіндерді пайдалануына алаңдады. 1950 жылға дейін олар кез келген жағдайға дайын болу үшін 100 құсты азаматтық көгершіншіге тапсырды. Швейцария армиясы 1996 жылы өз көгершін бөлімін таратып жіберді.

ХХІ ғасыр

2010 жылы үндістан полициясы жақында ұсталған Пәкістаннан келген көгершіннің хабар алып жүрген болуы мүмкін деген күдік білдірді. 2015 жылы Пәкістаннан келген көгершін үнділік тізілімдерде "күдікті тыңшы" деп тіркелді. 2020 жылдың мамыр айында үнділік қауіпсіздік күштері Джамму және Кашмирде тағы бір күдікті пакистандық тыңшы көгершін ұстады. Күдікті ештеңе табылған жоқ, сондықтан үнділік билік көгершінды Пәкістанға жіберді. 2016 жылы иорданиялық шекаралық қызметкер баспасөз конференциясында Ислам мемлекетінің экстремистері өздерінің "со-аталған халифатынан" тыс жердегі жедел жұмыскерлеріне хабар жеткізу үшін хатшы көгершіндерді пайдаланғанын мәлімдеді.