Кіріспе
Бүйректегі несеп жолының кеңейген бөлігі – бүйрек жамбасы, бүйректегі несеп құбырының шоғырланған, кеңейген бөлігі. Ол ірі тостағаншалардың (каликстердің) жиналуынан пайда болады және ірі тостағаншалардан несепті несеп құбырына бағыттайтын ыдыс ретінде қызмет етеді. Оның шырышты қабығы бар, ол көшу эпителиімен және астыңғы жіңішке немесе тығыз дәнекер тінді ламина проприясымен жабылады. Бүйрек жамбасы бүйрек қуысының (синустың) басқа құрылымдарымен бірге бүйрек қуысының ішінде орналасқан.
The renal pelvis or pelvis of the kidney is the funnel like dilated part of the ureter in the kidney. It is formed by the convergence of the major calyces, acting as a funnel for urine flowing from the major calyces to the ureter. It has a mucous membrane and is covered with transitional epithelium and an underlying lamina propria of loose to dense connective tissue. The renal pelvis is situated within the renal sinus alongside the other structures of the renal sinus.
Клиникалық маңызы
Бүйрек белдеуі – бүйрек қатерлі ісігінің бірнеше түрі пайда болатын орын және пиелонефритте инфекцияның әсер ету жері. Ірі, "мүйіз" тәрізді бүйрек тасы бүйрек белдеуінің толық немесе жартылай бөлігін бітеуі мүмкін. Бүйрек белдеуінің мөлшері гидронефроз сатысын анықтауда маңызды рөл атқарады. Әдетте, 32 аптаға дейінгі жүктілік кезеңіндегі және одан кейінгі ұрықтың бүйрек белдеуінің алдыңғы-артқы диаметрі 4 мм-ден кем, ал ересектерде нормативті көрсеткіштің 13%-ында көлденең жамбас диаметрі 10 мм-ден асады.
Этимологиясы мен айтылуы
Сүйекті белдік сияқты, бүйрек белдегі де ағылшын тіліндегі атауын неолатын тілінен алып, көне латын тіліндегі "pelvis" сөзінен, яғни "ішкі кеңістік" немесе "таз" деген мағынадан туындаған. Екі жағдайда да атау құрылымның пішінін көрсетеді, ал бүйрек белдегісінің жағдайында оның қызметін де көрсетеді. Атау оның бүйрек белдегісінің әрқайсысы несепті тостағаншалардан жинап, оны несеп жолдарына, тіпті шанаққа су құйылып, кәрізге ағатындай құятынын көрсетеді. Бүйрек белдегісі кейде пиелум деп те аталады (грекше πύελος pýelos, "төңкергіш ыдыс", "қуыс нәрсе"), ал "пиело-" деген қосымша бүйрек белдегісін білдіреді (бірақ "пиело-" мен "пио-" сөздерін шатастырмау керек). Инфундибулум және хоана сөздері де түтік тәрізді қуыстарды білдіреді (медициналық ағылшын тілінде латын және грек тілдеріндегі "түтік" сөздерінен алынған), сондықтан бүйрек белдегісі кейде бүйрек инфундибулумы деп аталады. Ал "*бүйрек хоанасы" деген атау логикалық болғанымен, қолданылмайды.