Жалпы иора: тропикалық құстың сипаттамасы мен түрлері
Common iora
Жалпы иора: тропикалық Һиндстан және Оңтүстік-Шығыс Азияда кездесетін шағын құс. Көзге түсетін түсі, әсем дыбысы, және ұрық шағылысу кезіндегі ерекше биі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кішкентай тұқымдас құс
Species of small passerine bird
Жалпы иора (Aegithina tiphia) – тропикалық Үндістан субконтиненті мен Оңтүстік-Шығыс Азияда таралған кішкентай тұқымдас құс. Оның популяцияларында қауырсынның әртүрлі вариациялары байқалады, олардың кейбіреулері түрше ретінде жіктеледі. Бұталы және орманды жерлерде мекендейтін бұл құстың дауысымен және жарқын түстерімен оңай тануға болады. Көбелек шағы кезінде еркектер қауырсындарын көтеріп, спираль сызығымен ауада айналып, жасыл, қара, сары және ақ түсті шар тәрізді көрінеді.
The common iora (Aegithina tiphia) is a small passerine bird found across the tropical Indian subcontinent and Southeast Asia, with populations showing plumage variations, some of which are designated as subspecies. A species found in scrub and forest, it is easily detected from its loud whistles and the bright colours. During the breeding season, males display by fluffing up their feathers and spiral in the air appearing like a green, black, yellow, and white ball.
Таксономия
1747 жылы ағылшын табиғат зерттеушісі Джордж Эдвардс қарапайым иораның суреті мен сипаттамасын «Жай құстардың табиғи тарихы» атты еңбегінің екінші томына енгізді. Ол бұл құсқа «The Green Indian Fly Catcher» деген ағылшынша атау берді. Эдвардс өзінің қолмен боялған гравюрасын Лондондағы жібек үлгілерін жасаушы және табиғат зерттеуші Джозеф Дэндриджге Бенгалиядан жіберілген мысалға негіздеді. 1758 жылы швед табиғат зерттеушісі Карл Линней «Systema Naturae» еңбегінің онінші басылымын жаңартқанда, қарапайым иораны Motacilla туысына жатқызды. Линней қысқаша сипаттама берді, Motacilla tiphia деген екі атауын тағайындады және Эдвардстың еңбегін сілтеді. Қазір қарапайым иора 1816 жылы француз орнитологы Луи Пьер Вийот енгізген Aegithina туысына жатқызылады. Aegithina туысының атауы ежелгі грек тіліндегі aigithos немесе aiginthos сөзінен алынған, бұл Аристотель және басқа классикалық авторлардың еңбектерінде айтылған мифтік құс. tiphia деген сөздің этимологиясы белгісіз. Ол грек мифологиясында аргонавттардың бастығы болған Тифис есімінен шыққан грек сөздері – tuphē, tiara болуы мүмкін. Қазіргі таңда он бір түрше танылған: атаулы түршесі Гималай бойында кездеседі, ал осы топтағы еркектер ұрғашыларына өте ұқсас немесе басында тек аз ғана қара түс болады. Солтүстік-батыс Үндістандағы septentrionalis түршесі басқаларына қарағанда ашық сары түсті, ал Үндістанның солтүстік жазықтарында көбелек шағындағы humei түршесінің еркектерінде қара бас пен жоғарғы жамылғысында зәйтүн түсі болады. Оңтүстік-батыс Үндістанда және Шри-Ланкадағы multicolor түршесінің көбелек шағындағы еркектерінің басы мен мантиясы қара түсті. Оңтүстік Үндістанның қалған бөлігіндегі түршелер multicolor және humei түршелерінің арасындағы кезеңдік нұсқа, құйрығында көбірек сұр жасыл түс болады (бұрын deignani деп есептелген, бірақ қазір бірмалық популяция үшін қолданылады). Оңтүстік-Шығыс Азиядағы бірнеше басқа популяциялар да түршелер ретінде белгіленген, оның ішінде Оңтүстік Қытайдың және Солтүстік Таиланд/Лаостың philipi, Мьянманың deignani, Оңтүстік Мьянманың horizoptera және Суматра аралдар тізбегінің, Камбоджаның cambodiana, Палаванның aeqanimis және Солтүстік Борнеоның, Борнеоның viridis және Ява мен Балидің scapularis түршелері бар.
In 1747 the English naturalist George Edwards included an illustration and a description of the common iora in the second volume of his A Natural History of Uncommon Birds. He used the English name "The Green Indian Fly Catcher". Edwards based his hand coloured etching on a specimen that had been sent from Bengal to the silk pattern designer and naturalist Joseph Dandridge in London. When in 1758 the Swedish naturalist Carl Linnaeus updated his Systema Naturae for the tenth edition, he placed the common iora in the genus Motacilla. Linnaeus included a brief description, coined the binomial name Motacilla tiphia and cited Edwards' work. The common iora is now placed in the genus Aegithina that was introduced in 1816 by the French ornithologist Louis Pierre Vieillot. The genus name Aegithina is from Ancient Greek aigithos or aiginthos, a mythical bird mentioned by Aristotle and other classical authors. The etymology of specific epithet tiphia is uncertain. It may be from the Ancient Greek tuphē, tiara, from Tiphys who in Greek mythology was the helmsman of the Argonauts. Eleven subspecies are recognised: The nominate subspecies is found along the Himalayas and males of this population are very similar to females or have only a small amount of black on the crown. In northwestern India, septentrionalis is brighter yellow than others and in the northern plains of India humei males in breeding plumage have a black cap and olive on the upper mantle. In southwestern India and Sri Lanka multicolor has the breeding males with a jet black cap and mantle. The forms in the rest of southern India are intermediate between multicolor and humei with more grey green on the rump (formerly considered as deignani but now used for the Burmese population). Several other populations across Southeast Asia are designated as subspecies including philipi of southern China and northern Thailand/Laos, deignani of Myanmar, horizoptera of southern Myanmar and the island chain of Sumatra, cambodiana of Cambodia, aeqanimis of Palawan and northern Borneo, viridis of Borneo and scapularis of Java and Bali.
Мінез-құлық және экология
Ioras ағаштарда шағын топтарда жем іздейді, бұтақтардың арасынан жәндіктерді теріп алады. Кейде олар түрлі құстардан құралған топтарға қосылады. Олардың дауысы – сыңғырлау, шалақайлау және сыбызғының араласуынан тұрады, ал әні – жылдам айтылатын «уииии ти» дыбысы. Кейде олар дронго сияқты басқа құстардың дауыстарын еліктейді. Көбейту маусымында, әсіресе муссоннан кейін, аталық акробатикалық әрекеттер көрсетеді: ол жоғары қарай шапшып, барлық қауырсындарын, әсіресе ашық жасыл түсті құйрық аймағындағыларын кеңейтеді, содан кейін бастапқы қонған жеріне спираль тәрізді төмен түседі. Қонғаннан кейін, ол құйрығын жайып, қанаттарын салады. Жұмыртқалары шамамен 14 күннен кейін жарылады. Ұялардағы жыртқыштарға жыландар, кесірткелер, қара қарғалар және фазандар жатады. Сонымен қатар, жолақты шырылдақ құсы Ұяларды паразиттік түрде пайдалануы мүмкін. Ioras жылына екі рет қауырсынын жаңартады, ал қауырсындағы айырмашылықтар популяцияларды қауырсын түсіне қарай ажыратуды қиындатады.
Ioras forage in trees in small groups, gleaning among the branches for insects. They sometimes join mixed species feeding flocks. The call is a mixture of churrs, chattering and whistles, and the song is a trilled wheeeee tee. They may sometimes imitate the calls of other birds such as drongos. During the breeding season, mainly after the monsoons, the male performs an acrobatic courtship display, darting up into the air fluffing up all his feathers, especially those on the pale green rump, then spiralling down to the original perch. Once he lands, he spreads his tail and droops his wings. and eggs hatch after about 14 days. Nests predators include snakes, lizards, crow pheasant and crows. Nests may also be brood parasitized by the banded bay cuckoo. Ioras moult twice in a year and the plumage variation makes them somewhat complicated for plumage based separation of the populations.