Кіріспе
Зерттеуші, құлдыққа туған
James Pierson Beckwourth (April 26, 1800 – October 20, 1866) was an American fur trapper, rancher, businessman, explorer, author and scout. Known as "Bloody Arm" because of his skill as a fighter, Beckwourth was of multiracial descent, being born into slavery in Frederick County, Virginia. He was eventually emancipated by his enslaver, who was also his father, and apprenticed to a blacksmith so that he could learn a trade. As a young man, Beckwourth moved to the Western United States, first making connections with fur traders in St. Louis, Missouri. As a mountain man, he lived with the Crow people for several years. He is credited with the discovery of Beckwourth Pass, the lowest pass through the Sierra Nevada, connecting Reno, Nevada, and Portola, California during the California Gold Rush. He improved the Beckwourth Trail, which thousands of settlers followed to central California. Beckwourth narrated his life story to Thomas D. Bonner, who was described as "an itinerant justice of the peace", but was also a temperance speaker and journalist, who, according to his preface, by chance was present in Beckwourth's rustic California hotel when he decided to dictate his memoirs. The book was published in New York City and London in 1856 as The Life and Adventures of James P. Beckwourth: Mountaineer, Scout and Pioneer, and Chief of the Crow Nation of Indians. A translation appeared in France in 1860. The reliability of Beckworth's autobiography was called into question from the beginning; an editor of it quoted the observation "that some one said of him that some men are rarely worthy of belief, but that Jim was always Beckwourthy of un belief." "I knew Jim intimately and he was the biggest liar that ever lived." A review when it appeared called it "half fiction":
[P]arts of the tale smack of the "fish story." Mr. Beckwourth, or his narrator, has it all his own way, and we can fancy a lurking smile at the thought how glibly he puts together such a discordant mass of material brought out from the storehouse of memory, where there is no one at hand positively to contradict him. Elinor Wilson has defended Beckwourth's narration as a valuable source of social history, especially for life among the Crow, although not all its details are reliable or accurate. His father freed Beckworth by manumission, by deed of emancipation in court in 1824, 1825, and 1826. Beckwourth married the daughter of a chief. (Marriages between Native Americans and fur trappers and traders were common for the valuable alliances they provided both parties.) For the next eight to nine years, Beckwourth lived with a Crow band, who named him "Bull's Robe." He rose in their society from warrior to chief (a respected man) and leader of the "Dog Clan". According to his book, he eventually ascended to the highest ranking war chieftaincy of the Crow tribe. He still trapped but did not sell his or Crow furs to his former partners of the Rocky Mountain Fur Company. Instead, he sold to John Jacob Astor's competing American Fur Company. Beckwourth participated in raids by the Crow on neighboring nations and the occasional white party. Sometimes such raids escalated to warfare, most often against bands of their traditional Blackfoot enemy. In 1837, when the American Fur Company did not renew his contract, Beckwourth returned to St. Louis. He volunteered with the United States Army to fight in the Second Seminole War in Florida. In his book, he claims to have been a soldier and courier. According to historical records, he was a civilian wagon master in the baggage division. During one trade exchange Beckwourth may have helped to spread smallpox to an Indian tribe. When Little Robe had complained to fur trapper Jim Bridger that "white men" were responsible for destroying his people, Bridger replied that Whites didn't do that, "he told Little Robe how Jim Beckwourth a Mulatto had done this evil thing," by trading infected blankets with the Indians, and pointing out that "Beckwourth was a Negro, and therefore not a white man." From 1838 to 1840, Beckwourth was an Indian trader to the Cheyenne, on the Arkansas River, working out of Fort Vasquez, Colorado, near Platteville. In 1840, he moved to Bent, St. Vrain & Company. Later that same year, Beckwourth became an independent trader. In 1842, Beckwourth moved to new settlement at Pueblo, Colorado with a wife (or consort), Maria Luisa Sandoval and a child Matilda. In 1843, he departed for California and when he returned to Pueblo in 1846 Luisa was married (in the informal style of the mountains) to John Brown. In 1844, Beckwourth traded on the Old Spanish Trail between the Arkansas River and California, then controlled by Mexico. When the Mexican–American War began in 1846, Beckwourth returned to the United States. He brought along nearly 1,800 stolen Mexican horses as spoils of war. In the war, he served as a courier with the U. S. Army and helped suppress the Taos Revolt. His former employer, Charles Bent, then interim governor of New Mexico, was slain in that revolt.
Джеймс Пирсон Беквурт (26 сәуір 1800 – 20 қазан 1866) – американдық тері саудагері, фермер, кәсіпкер, зерттеуші, жазушы және барлаушы. Оның күрестегі шеберлігі үшін "Қанды қол" деп аталған Беквурттың тегі көп ұлтты, ол Вирджиния штатының Фредерик округінде құл болып дүниеге келген. Соңында оны құл қылып ұстаған әкесі босатып, шеберханада шеберлікке үйреткен. Жастығында Беквурт АҚШ-тың батыс бөлігіне көшіп, алдымен Сент-Луисте (Миссури штаты) тері саудагерлерімен байланыс жасаған. Тау адамы ретінде ол бірнеше жыл бойы Кроу тайпасымен бірге өмір сүрген. Ол Калифорния алтын асыру кезінде Рено, Невада және Портола, Калифорнияны байланыстыратын Сьерра-Невада таулары арқылы ең төменгі өткел – Беквурт өткелін ашқан. Ол Беквурт жолының жағдайын жақсартты, осы жолмен мыңдаған қоныс аударушылар Калифорнияның орталық бөлігіне жетті. Беквурт өмірін Томас Д. Боннерге айтып берді, ол "көшпенді әділет судьясы" деп сипатталды, сонымен қатар, оның сөзбасында айтылғандай, ол естеліктерін диктанттаған кезде Беквурттың Калифорниядағы қарапайым қонақүйінде болған. Кітап 1856 жылы Нью-Йорк пен Лондонда "Джеймс П. Беквурттың өмірі мен оқиғалары: таушы, барлаушы және пионер, және Индейлер тайпасының басшысы" деген атпен жарияланды. 1860 жылы Францияда аудармасы жарық көрді. Беквурттың автобиографиясының сенімділігі бастапқыда күмәнді болды; оның редакторы "кейбір адамдар кейбір еркектерге сенуге лайық емес деседі, бірақ Джим әрқашан Беквуртқа сенбеуге лайық болды" деген пікірді келтірді. "Мен Джимді жақсы білдім, ол өмір сүргендердің ішіндегі ең өтірікші адам еді". Бір сыншы оны "жартылай ойдан шығарылған туынды" деп атады: [П]арты "балық туралы әңгімеге" ұқсайды. Мырза Беквурт, немесе оның баяндаушысы, ол өзінің жолын табады, және біз оның есте сақтау қоймасынан шығарылған осындай келіспейтін материалды осылай тез жинап, оған қарсы тұратын ешкім жоқ екенін ойлап, жасырын күлімдеуді елестете аламыз. Элинор Уилсон Беквурттың баяндауын әлеуметтік тарихтың құнды көзі деп қорғады, әсіресе Кроу тайпасы арасындағы өмір үшін, оның барлық егжей-тегжейлері сенімді немесе дәл болмаса да. Оның әкесі Беквуртты 1824, 1825 және 1826 жылдары сотта босату туралы шешім шығарды. Беквурт бас әміршінің қызына үйленді. (Американың түпкілікті халқы мен тері саудагерлері мен саудагерлер арасындағы некелер екі тарапқа да пайдалы одақтарды қамтамасыз еткендіктен, жиі кездесетін жағдай еді.) Келесі сегіз-тоғыз жыл бойы Беквурт "Бұқаның жамылғысы" деп аталған Кроу тобымен бірге өмір сүрді. Ол олардың қоғамында жауынгерден басқа (құрметті адам) және "Ит кланының" басшысы болып көтерілді. Оның кітабында айтылғандай, ол ақырында Кроу тайпасының ең жоғары әскери басшылығына жетті. Ол әлі де тері саудасымен айналысты, бірақ өзінің немесе Кроу тайпасының терілерін Рокки Маунтин Перр компаниясының бұрынғы серіктестеріне сатқан жоқ. Оның орнына ол Джон Джейкоб Астордың бәсекелес компаниясы – Америка тері компаниясына сатты. Беквурт көршілес тайпаларға және кейде ақ адамдарға жасалған шабуылдарға қатысты. Кейде мұндай шабуылдар соғысқа ұласты, көбінесе олардың дәстүрлі Қара аяқ жауына қарсы. 1837 жылы American Fur Company компаниясы оның келісімшартын жаңартпағаннан кейін Беквурт Сент-Луиске оралды. Ол Флоридадағы Екінші Семинол соғысында соғысуға АҚШ армиясына ерікті түрде қатысты. Кітабында ол өзін әскери қызметші және хатшы ретінде таныстырады. Тарихи деректерге сәйкес, ол жүк бөлімінде азаматтық вагон шебері болған. Бір сауда-саттық кезінде Беквурт, мүмкін, үнді тайпасына шешек ауруын таратуға көмектескен болуы мүмкін. Кішкентай Роб "ақ адамдар" өз халқын жоюға жауапты деп тері саудагері Джим Бриджерге шағымданған кезде, Бриджер ақ адамдар мұны істемегенін айтты, "Ол Кішкентай Робке мулат Джим Беквурттың осы зұлымдыққа қалай қатысқанын айтты", инфекциялық жамылғыларды саудалап, "Беквурт негр, сондықтан ақ адам емес" деп атап өтті. 1838 жылдан 1840 жылға дейін Беквурт Арканзас өзенінің бойындағы Шайен тайпасына үнді саудагері болды, ол Колорадо штатының Форт-Васкез қаласында, Платвиллдің жанында жұмыс істеді. 1840 жылы ол "Бент, Сент Врен және компания" фирмасына ауысты. Сол жылы Беквурт тәуелсіз саудагер болды. 1842 жылы Беквурт әйелі (немесе серігі) Мария Луиза Сандовал және баласы Матильдамен бірге Колорадо штатының Пуэбло қаласына көшті. 1843 жылы ол Калифорнияға кетті және 1846 жылы Пуэблоға оралғанда Луиза Джон Браунға (таулардың бейресми стилі бойынша) үйленді. 1844 жылы Беквурт Арканзас өзені мен Калифорния арасындағы Ескі испан жолында сауда жасады, ол кезде Мексиканың бақылауында болды. Мексика-Америка соғысы 1846 жылы басталғанда Беквурт АҚШ-қа оралды. Ол соғыс олжасы ретінде шамамен 1800 ұрланған мексикалық жылқысын әкелді. Соғыста ол АҚШ армиясымен байланысшы ретінде қызмет етті және Таос көтерілісін басуға көмектесті. Оның бұрынғы жұмыс берушісі, Чарльз Бент, сол кездегі Нью-Мексиконың уақытша губернаторы, сол көтерілісте қаза тапты.
James Pierson Beckwourth (April 26, 1800 – October 20, 1866) was an American fur trapper, rancher, businessman, explorer, author and scout. Known as "Bloody Arm" because of his skill as a fighter, Beckwourth was of multiracial descent, being born into slavery in Frederick County, Virginia. He was eventually emancipated by his enslaver, who was also his father, and apprenticed to a blacksmith so that he could learn a trade. As a young man, Beckwourth moved to the Western United States, first making connections with fur traders in St. Louis, Missouri. As a mountain man, he lived with the Crow people for several years. He is credited with the discovery of Beckwourth Pass, the lowest pass through the Sierra Nevada, connecting Reno, Nevada, and Portola, California during the California Gold Rush. He improved the Beckwourth Trail, which thousands of settlers followed to central California. Beckwourth narrated his life story to Thomas D. Bonner, who was described as "an itinerant justice of the peace", but was also a temperance speaker and journalist, who, according to his preface, by chance was present in Beckwourth's rustic California hotel when he decided to dictate his memoirs. The book was published in New York City and London in 1856 as The Life and Adventures of James P. Beckwourth: Mountaineer, Scout and Pioneer, and Chief of the Crow Nation of Indians. A translation appeared in France in 1860. The reliability of Beckworth's autobiography was called into question from the beginning; an editor of it quoted the observation "that some one said of him that some men are rarely worthy of belief, but that Jim was always Beckwourthy of un belief." "I knew Jim intimately and he was the biggest liar that ever lived." A review when it appeared called it "half fiction":
[P]arts of the tale smack of the "fish story." Mr. Beckwourth, or his narrator, has it all his own way, and we can fancy a lurking smile at the thought how glibly he puts together such a discordant mass of material brought out from the storehouse of memory, where there is no one at hand positively to contradict him. Elinor Wilson has defended Beckwourth's narration as a valuable source of social history, especially for life among the Crow, although not all its details are reliable or accurate. His father freed Beckworth by manumission, by deed of emancipation in court in 1824, 1825, and 1826. Beckwourth married the daughter of a chief. (Marriages between Native Americans and fur trappers and traders were common for the valuable alliances they provided both parties.) For the next eight to nine years, Beckwourth lived with a Crow band, who named him "Bull's Robe." He rose in their society from warrior to chief (a respected man) and leader of the "Dog Clan". According to his book, he eventually ascended to the highest ranking war chieftaincy of the Crow tribe. He still trapped but did not sell his or Crow furs to his former partners of the Rocky Mountain Fur Company. Instead, he sold to John Jacob Astor's competing American Fur Company. Beckwourth participated in raids by the Crow on neighboring nations and the occasional white party. Sometimes such raids escalated to warfare, most often against bands of their traditional Blackfoot enemy. In 1837, when the American Fur Company did not renew his contract, Beckwourth returned to St. Louis. He volunteered with the United States Army to fight in the Second Seminole War in Florida. In his book, he claims to have been a soldier and courier. According to historical records, he was a civilian wagon master in the baggage division. During one trade exchange Beckwourth may have helped to spread smallpox to an Indian tribe. When Little Robe had complained to fur trapper Jim Bridger that "white men" were responsible for destroying his people, Bridger replied that Whites didn't do that, "he told Little Robe how Jim Beckwourth a Mulatto had done this evil thing," by trading infected blankets with the Indians, and pointing out that "Beckwourth was a Negro, and therefore not a white man." From 1838 to 1840, Beckwourth was an Indian trader to the Cheyenne, on the Arkansas River, working out of Fort Vasquez, Colorado, near Platteville. In 1840, he moved to Bent, St. Vrain & Company. Later that same year, Beckwourth became an independent trader. In 1842, Beckwourth moved to new settlement at Pueblo, Colorado with a wife (or consort), Maria Luisa Sandoval and a child Matilda. In 1843, he departed for California and when he returned to Pueblo in 1846 Luisa was married (in the informal style of the mountains) to John Brown. In 1844, Beckwourth traded on the Old Spanish Trail between the Arkansas River and California, then controlled by Mexico. When the Mexican–American War began in 1846, Beckwourth returned to the United States. He brought along nearly 1,800 stolen Mexican horses as spoils of war. In the war, he served as a courier with the U. S. Army and helped suppress the Taos Revolt. His former employer, Charles Bent, then interim governor of New Mexico, was slain in that revolt.
Бизнес
1848 жылы алтын ірілісі басталғанда Бекворт Калифорнияға келді. Ол алғашқыда Сономада дүкен ашты. Бірақ көп ұзамай сатылып, кеніштерге жақын, дамып келе жатқан Сакраменто қаласына кәсіби карта ойыншысы ретінде көшіп кетті. 1850 жылы Бекворт Сьерра-Невада тау тізбегі арқылы төмен жатқан, кейін Бекворт өткелі деп аталатын өткелді ашқандық үшін мақталып, құттықталды. 1851 жылы ол бастапқыда үндістердің тау арқылы салған жолын жетілдіріп, Бекуорт жолы деп атады. Бұл жол Пирамида көлінен және таудың шығысындағы Трюки жазықтарынан басталып, оның есімімен аталған өткелге дейін көтеріліп, Федер өзенінің екі саласы арасындағы тізбек бойымен солтүстік Калифорнияның алтын кендері арқылы Мэрисвиллге дейін созылды. Бұл жол қоныс аударушылар мен алтын іздеушілерге шамамен 150 миль (241 км) және бірнеше тік көтерілістер мен қауіпті өткелдерден, мысалы Доннер өткелінен, үнемдеуге мүмкіндік берді. Оның сөзіне сүйенсек, Калифорниядағы алтын қалаларының кәсіби орталықтары осы жолдың салынуын қаржыландыруға міндетті болған. Алайда, 1851 жылы бір топ адамды басқарып келгеннен кейін төлемін алуға тырысқанда Мэрисвиллде екі ірі өрт болды және қала басшылары төлеуге шамасы келмеді. (1996 жылы қаланың дамуына оның қосқан үлесін және оған болашақтағы берешегін мойындап, Мэрисвилл қаласы қаланың ең ірі саябағын Бекуорт Риверфронт паркі деп атады.) Бекворт Сьеррада шаруашылықпен айналыса бастады. Оның бүгінгі Сьерра-Вэллидегі фермасы, сауда орталығы және қонақ үйі Бекворт (Калифорния) қаласының негісін қалады. 1854/55 жылдардың қысында саяхатшы судья Томас Д. Боннер осы қонақ үйде тұрып, қысқы түндері Беквортқа өмірбаянын айтты. Боннер оны жазып алып, келесі жылы материалды өңдеп, Нью-Йорктегі Harper & Brothers баспасына ұсынды. «Джеймс П. Бекворттың өмірі мен оқиғалары» кітабы 1856 жылы жарық көрді.
Әскери қызмет
1859 жылы Беквурт Миссуриге қысқа ғана уақытқа оралды, бірақ сол жылдың соңында Колорадо аймағындағы Денверде қоныстанды. Луис Васкездің дүкенінде жұмыс істейтін Беквуртты үкімет үнді агенті етіп тағайындады. 1864 жылы Беквуртты 3-ші Колорадо атқыштар полкіне қолбасшылық еткен АҚШ армиясының офицері Джон Чивингтон барлаушы ретінде жалдады. Бұл полк Колорадо соғысының бөлігі ретінде Шайен және Апачи тайпаларына қарсы науқанға қатысты. Чивингтонның әскерлері 1864 жылғы 29 қарашада Sand Creek қырғынын жасады, сол кезде АҚШ армиясы Форт-Лайонның бұрынғы қолбасшысы ұсынған қауіпсіз жерге орналасқан және бейбіт ниеттерін білдіру үшін американ туын көтеріп тұрған шамамен 70-163 Шайен халқын қырды. Оның осы қырғынға қатысқандығына наразы болған Шайен тайпасы Беквуртты олармен сауда жасаудан тыйым салды. Ол кезде Беквурттың жасы алпыстан асқан еді, ол қайтадан аң аулауға кірісті. 1866 жылы Қызыл Бұлт соғысы кезінде АҚШ армиясы оны Форт Ларами және Форт Фил Керниде барлаушы ретінде қайтадан жұмысқа алды.
Өлім
Монтанадағы Кроу тайпасының әскери колоннасын басқарып бара жатқанда, Бекворт қатысты бас ауруына шағымданып, мұрыннан қан кетірді, бұл, әдетте, қатты гипертонияның салдары болған болуы мүмкін, бірақ Джим Бриджер Кроулар оны улағанын естіді. Бекворт Кроу ауылына қайтып келді және 1867 жылы қайтыс болды. Уильям Байерс, оның жеке досы және "Рокки Маунтин Ньюс" газетінің негізін қалаушы, Кроу тайпасы Беквортты улағанын мәлімдеді. Олар енді оған сенуге болмайтынын айтты.
Мұра
Бекворт асуы, Бекворттың құрметіне аталған, Калифорния штатының Плумас округіндегі Сьерра-Невада тауларында орналасқан. Бұл асу мен жолды Батыс Тынық мұхиты темір жолы Фетер өзені бағытымен Сиерраны кесіп өту үшін пайдаланған. Асу Портола қаласының шығысында жатыр. 70 мемлекеттік тас жолы осы асу арқылы Сиерраны 1,591 метр (5,221 фут) биіктікте кесіп өтеді; ол Калифорниядағы Сиерраны кесіп өтетін ең төменгі асу болып табылады. 1994 жылы АҚШ пошта қызметі Беквортты "Батыстың аңыздары" топтамасының бір бөлігі ретінде құрметтеп, 29 центтік естелік пошта маркасын шығарды. 1996 жылы Калифорния штатының Мэрисвилл қаласы өзінің ең ірі саябағын Бекворт Риверфронт паркі деп атады, осылайша оның қаланың дамуына қосқан үлесін еске алды. Бірнеше жыл бойы қазан айында "Бекворт шекара күндері" жыл сайын тойланды және бұл солтүстік Калифорниядағы жалғыз тірі тарих фестивалі болды. Қазіргі күні Колорадо штатының Денвер қаласындағы Батыс 5-ші авеню Джеймс Бекворттың құрметіне Бекворт көшесі (кейде Беквит) деп аталды. 2011 жылы Колорадо штатының Пуэбло қаласында Бекворттың Пуэбло қаласын құрудағы рөлін еске алу үшін ескерткіш орнатылды.