Бұлт түрлері: линза тәрізді бұлттар (lenticularis) – тропосферада қалыпты, жел бағытымен қатар пайдалады. Түрлері, пайда болу себептері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұлт түрлері
Cloud species
Лентикулярлы бұлттар (лат. Lenticularis – сопақ пішіндес, lenticula – сопақтан) – көбінесе тропосферада пайда болатын, әдетте жел бағытына параллель орналасатын тұрақты бұлттар. Олар көбінесе линзаға немесе табақшаға ұқсас келеді. Төменгі стратосферада пайда болатын перламутрлы бұлттар кейде линза тәрізді пішінді болады. Лентикулярлы бұлттардың үш негізгі түрі бар: биік-қабатты тік линзалы (ACSL), қабатты-қабатты тік линзалы (SCSL) және жоғары-қабатты тік линзалы (CCSL), олардың биіктігі жер бетінен әр түрлі.
Lenticular clouds (Latin: Lenticularis lentil shaped, from lenticula lentil) are stationary clouds that form mostly in the troposphere, typically in parallel alignment to the wind direction. They are often comparable in appearance to a lens or saucer. Nacreous clouds that form in the lower stratosphere sometimes have lenticular shapes. There are three main types of lenticular clouds: altocumulus standing lenticular (ACSL), stratocumulus standing lenticular (SCSL), and cirrocumulus standing lenticular (CCSL), varying in altitude above the ground.
Құрылымы мен сыртқы түрі
Жер бетінде ауа қозғалысына кедергілер жиі кездеседі, оның ішінде таулар мен төбелер сияқты табиғи нысандар, сондай-ақ ғимараттар және басқа да құрылыстар сияқты жасанды құрылымдар бар, олар ауа ағынын "айналымдарға" немесе турбуленттік аймақтарға бұзады. Таулар сияқты үлкен айналымдардың үстінен ылғалды, тұрақты ауа ағып өткенде, таудың қырынан (жел соқпайтын жағынан) үлкен масштабты тұрақтанған толқындар қалыптасады. Егер толқынның жотасындағы температура нүктесінен төмен түсетін болса, ауадағы ылғал конденсацияланып, линза тәрізді бұлттар пайда болады. Белгілі бір жағдайларда, әрбір кезекті толқынның жотасына жақын жерде ұзын линза тәрізді бұлттар тізбегі қалыптасып, "толқынды бұлт" деп аталатын құрылымды құрайды. Бұл толқын жүйелері күшті көтеріліс ағыстарын тудыруы мүмкін, кейде су буының конденсацияланып, жауын-шашынға айналуына жеткілікті. Линза тәрізді бұлттарды кейде НЛО деп жаңылыстырады, себебі олардың көпшілігі "ұшатын тәрелке" пішініне ұқсайды, ерекше "линза" немесе тегіс, тәрелке тәрізді пішінімен көзге түседі. Линза тәрізді бұлттар көбінесе төмен жатқан немесе тегіс жерлерде пайда болмайды, сондықтан көптеген адамдар оларды бұрын көрмеген болуы мүмкін және олардың бар екенін білмейді. Линза тәрізді бұлттардың жиегінде кейде жарқыраған түстер (иридесценция деп аталады) байқалады.
As air travels along the surface of the Earth, obstructions are often encountered, including natural features, such as mountains or hills, and artificial structures, such as buildings and other constructions, which disrupt the flow of air into "eddies", or areas of turbulence. When moist, stable air flows over a larger eddy, such as those caused by mountains, a series of large scale standing waves form on the leeward side of the mountain. If the temperature at the crest of the wave drops below the dew point, moisture in the air may condense to form lenticular clouds. Under certain conditions, long strings of lenticular clouds may form near the crest of each successive wave, creating a formation known as a "wave cloud". Those wave systems can produce large updrafts, occasionally enough for water vapour to condense and produce precipitation. Lenticular clouds have been said to be mistaken for UFOs, because many of them have the shape of a "flying saucer", with a characteristic "lens" or smooth, saucer like shape. Lenticular clouds generally do not form over low lying or flat terrain, so many people may have never seen one before and don't know that they can exist. Bright colours (called iridescence) are sometimes seen along the edge of lenticular clouds.
Ұшу
Қозғалтқышты ұшақтардың ұшқыштары линзикулярлы бұлттардың жанында ұшудан қашық тырады, себебі олардың артқы шетінде пайда болатын ротордың турбуленттілігі мен төмен түсетін ауа ағыны қауіпті. Ал планер ұшқыштары керісінше, оларды іздейді, себебі бұлттардың алдыңғы шетіндегі көтерілетін ауаға көтерілуге болады. Көтеріліп бара жатқан ауа массасының нақты орнын бұлттардың бағыты бойынша болжау оңай. Мұндай "толқындық көтерілу" көбінесе өте тегіс және күшті болады, планерлерге үлкен биіктікке көтерілуге және ұзақ қашықтықтарға ұшуға мүмкіндік береді. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, осындай көтерілу арқасында қашықтыққа (3000 км-ден астам; 1864 миль) және абсолютті биіктікке (22000 метрден астам; 74334 фут) жаңа желкендеу бойынша әлемдік рекордтар тіркелді.
Pilots of powered aircraft tend to avoid flying near lenticular clouds because of the turbulence and sinking air of the rotor generated at the trailing edge of these clouds, but glider pilots actively seek them out in order to climb in the upward moving air at the leading edge. The precise location of the rising air mass is fairly easy to predict from the orientation of the clouds. "Wave lift" of this kind is often very smooth and strong, and enables gliders to soar to remarkable altitudes and to cover great distances. as of 2020, the gliding world records for both distance (over 3,000 km; 1,864 mi) and absolute altitude (over 22,000 metres; 74,334 ft) were set using such lift.