Мозамбиктің минералдық ресурстары мен экономикалық дамуы
Economy of Mozambique
Минералды ресурстарға бай Мозамбик: мармур, көмір, алтын өндірісі, экспорт әлеуеті, қазіргі ахуал, заңсыз экспорт туралы ақпарат. Инвестиция мүмкіндіктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
жоқ
none
Тау-кен және жартылай өңдеу
Мұнда ірі минералдық кен орындары бар, бірақ азаматтық соғыс (1977–1992) және нашар дамыған инфрақұрылым барлау жұмыстарын шектеді. Әлемдік банк 2005 жылға қарай 200 миллион АҚШ долларына экспорттауға болатынын бағалаған. 1990 жылдардың соңында экспорт көлемі 3,6 миллион АҚШ долларын құрады, бұл жалпы экспорттың 1%-ы және ЖІӨ-нің 2%-дан кем бөлігін құрады. Қазіргі таңда мәрмәр, бентонит, көмір, алтын, боксит, гранит, титан және құнды тастар өндірілуде. Көлденең өндірістен заңсыз экспорт 50 миллион АҚШ долларына жетеді деп есептеледі. Мозамбик 2011 жылы көмірдің алғашқы партиясын экспорттады және әлемдегі ең ірі көмір экспорттаушысы болуы күтілуде. Сондай-ақ, көмір қорларын игеру үшін инфрақұрылымдық жобаларға шамамен 50 миллиард АҚШ доллары жұмсалуда. Мозамбикте Ресей, Иран және Катардан кейін әлемдегі табиғи газдың төртінші ірі қоры бар.
There are large mineral deposits, but exploration has been constrained by the civil war (1977–1992) and poor infrastructure. The World Bank has estimated that there was the potential for exports worth US$200m by 2005 – in the late 1990s they totaled US$3.6m, some 1% of total exports, and a contribution of less than 2% of GDP. Minerals currently being mined include marble, bentonite, coal, gold, bauxite, granite, titanium and gemstones. Illegal exports from artisanal production are estimated at US$50 million. Mozambique exported its first batch of coal in 2011 and expects to become the world's largest coal exporter. It is also spending about US$50 billion in infrastructure projects to access its coal reserves. Mozambique is reported to have the fourth largest reserves of natural gas in the world, after Russia, Iran, and Qatar.
Өңдеу
1960 жылдар мен 1970 жылдардың басында өте жақсы дамығанмен, тәуелсіздік алғаннан кейін португалдықтардың көп бөлігінің кетуіне байланысты индустрияландыру тез құлдырады. 1995 жылдан бері өндіріс күрт өсті және 2001 жылы 33%-ға өсуі күтілді, себебі 2001 жылдың ортасында мақұлданған Мозал алюминий қорыту зауытының кеңейтілуі (құны 860 миллион АҚШ доллары) жүзеге асты. Елдегі ең ірі шетелдік инвестиция болып табылатын Мозал жұмыс орындарының азаюына аз әсер етеді, бірақ салықтар арқылы төлем балансына маңызды үлес қосады. 2001 жылдың бірінші тоқсанындағы экспорт 85,3 миллион АҚШ долларын құрады, бұл Мозамбик экспортының осы кезеңде 172%-ға өсуіне басты себеп болды. Зауыттың құрылысы аяқталғаннан кейін алюминий экспорттың 70%-ын құрады. Құрылыс материалдары, ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу, сусындар және тұтыну тауарлары – негізгі салалар еді.
Although very well developed during the 1960s and early 1970s, industrialisation declined rapidly with the withdrawal of most Portuguese after independence. Since 1995 production has increased sharply and was expected to grow by 33% in 2001 due to the expansion (costing US$860m) of the Mozal aluminium smelter which was approved in mid 2001. The country's largest ever foreign investment, Mozal has little impact on employment, but is making a substantial contribution to balance of payments through taxes generated. Exports generated in the first quarter of 2001 were worth US$85.3, the primary factor for the 172% expansion in Mozambique's exports for the period. Completion of the smelter resulted in aluminium accounting for up to 70% of exports. Construction materials, agricultural processing, beverages, and consumer goods were the main sub sectors.
Туризм
Бұл сектор Португалиядан тәуелсіздік алғаннан кейін күрт құлдырады, бірақ дамытылды, әйткені әлі де әлеуетінен төмен өнімділік көрсетуде. Ұлттық стратегия – жоғары құнды, азын көлемді туризмді дамыту. Оңтүстік Африкадағы Крюгер паркімен және Зимбабведегі Гонаречжоу паркімен байланысты "Бейбітшілік паркі" бастамасының бірінші бөлігі – туризмді дамытуға бағытталған жоба болды.
This sector declined sharply after independence from Portugal, but has been developed, although it is still performing well below potential. The national strategy is to promote high value, low volume tourism. The first section of the "Peace Park" initiative which links with Kruger Park in South Africa, and Gonarezhou in Zimbabwe, was a project aimed at the development of tourism.
Телекоммуникация
1992 жылы ұзақ азамат соғысы аяқталғаннан кейін ел телекоммуникация секторын реформалауға кірісті. 2003 жылы Vodacom Mozambique және ұлттық телекоммуникация компаниясы (TDM) –нің мобильді байланыс еншісі mCel арасында бәсекелестік орнатылғаннан кейін мобильді байланыс секторы өте қарқынды өсімді бастан кешірді. Үкімет тұрақты байланыс секторына да бәсекелестікті енгізуге мүдделі, бірақ TDM-ді жекешелендіруге қасаңдық танытуда. Барлық басқа да қызметтер бәсекеге ашық, және олар INCM-нің лицензиялауынан өтеді. Елдегі интернет қолданысын нашар дамыған тұрақты байланыс инфрақұрылымы мен халықаралық байланыс жолағының жоғары құны шектеді, бірақ ADSL, кабельдік модемдер, WiMAX сымсыз кеңжолақты және мобильді деректер қызметтері сияқты кеңжолақты қызметтерді енгізу, содан кейін 2009 жылы елге алғашқы халықаралық су асты оптикалық талшықты кабельдің (SEACOM) қосылуы осы нарық секторының дамуын жеделдетті. 3G мобильді байланыс қызметтерін және ұлттық талшықты магистральдық желіні енгізу, сондай-ақ 2010 жылы екінші халықаралық талшықты желінің (EASSy) іске қосылуы одан әрі жақсартуға мүмкіндік береді. Жолақтың төмендеуінің нәтижесінде кейбір қызметтерде бағалар төмендеді, ал қалғандары өзгеріссіз қалды.
Immediately after a long civil war ended in 1992 the country started to reform telecommunication sector. The mobile sub sector has experienced excellent growth rates following the introduction of competition in 2003 between Vodacom Mozambique and mCel, the incumbent mobile subsidiary of the national telco, Telecomunicações de Moçambique (TDM). The government is intent on introducing competition to the fixed line sector as well, but it is hesitating to privatise TDM. All other services are open to competition, subject to licensing by the industry regulator, INCM. Internet usage in the country has been hampered by the inadequate fixed line infrastructure and the high cost of international bandwidth, but this market sector has started to accelerate following the introduction of various kinds of broadband services including ADSL, cable modems, WiMAX wireless broadband and mobile data services, and then the landing of the first international submarine fibre optic cable in the country (SEACOM) in 2009. Further improvements can be expected from the ongoing rollout of 3G mobile services and a national fibre backbone network as well as the landing of the second international fibre (EASSy) in 2010. The lower cost of bandwidth has already started to trickle down to lower consumer prices in some service segments, while others have remained unchanged.
Қаржылық
Португалиялықтардың басымдық еткен банктік жүйесі 1975 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін құлдырады. 1980 жылдары экономиканы орталық үкімет бақылауында ұстағаннан кейін, Мозамбик соңғы жылдары қарқынды реформалар жүргізіп, нарыққа негізделген экономикалық саясатты күшейтті және фискалдық және ақша-кредиттік тәртіп сақтауға міндеттенді. 1995 жылы үкімет орта мерзімді экономикалық өсу стратегиясын қабылдады және оны іске асыруды жалғастыруда. 1990 жылдардың соңынан бері ұлттық және халықаралық банктер экономиканың қарқынды өсуіне және қаржы жүйесінің дамуына қолайлы жағдай жасады. 2012 жылдың 11 желтоқсанында Мозамбик үкіметі BNI Banco Nacional de Investimento банкінің португалдық үлесін сатып алып, банктің 100% иесіне айналды және оны елдің даму банкі ретінде қайта құрды. Сондай-ақ, Мозамбик банкінің бұрынғы губернаторы Адриано Малеяне бас директор болып тағайындалды.
The banking system, dominated by the Portuguese collapsed after independence in 1975. From an earlier position (in the 1980s) of central government control of the economy, Mozambique has initiated rapid reforms in recent years, accelerating the implementation of market based economic policies, and committing to a policy of fiscal and monetary discipline. In 1995 the government introduced its medium term economic growth, strategy which it continues to pursue. Since the late 1990s, both national and international banking, established an environment for rapid economic growth and development of the financial system. On 11 December 2012, the Mozambican Government acquire the Portuguese shares of BNI Banco Nacional de Investimento, owning 100% of the bank and turning it into the country's development bank and nominated a former Governor of the Bank of Mozambique, Adriano Maleiane as CEO.
Өсімді қайта қалпына келтіру
Соғыс босқындарын қайта орналастыру және сәтті экономикалық реформалар жоғары табиғи өсімге алып келді: 1993 жылдан 1999 жылға дейінгі орташа өсім 6,7% құрады; 1997 жылдан 1999 жылға дейін ол жылына 10% астамды құрады. 2000 жылдың басындағы құрылыс қиратушы су тасқыны ЖІӨ өсімін 2,1%-ға дейін баяулатты; 2001 жылы толық қалпына келу күтілуде. Үкіметтік жобалар экономиканың келесі 5 жыл ішінде жылына 7%-дан 10%-ға дейін өсуіне мүмкіндік берді, бірақ болашақтағы қарқынды кеңею бірнеше ірі шетелдік инвестициялық жобаларға, экономикалық реформалардың жалғасуына және ауыл шаруашылығы, көлік және туризм секторларын жаңартуға байланысты. Халықтың 75%-дан астамы шағын ауыл шаруашылығымен айналысады, ол әлі де жеткіліксіз инфрақұрылым, коммерциялық желілер мен инвестициялардан зардап шегуде. Мозамбиктің өңделетін жерлерінің 88% әлі де игерілмеген; осы секторда экономикалық өсімді дамыту үкімет үшін маңызды міндет болып табылады. Мозамбиктегі либерализация процесі әлемдік банктың бастамасымен жүзеге асырылды. 1990 жылдардың ортасында әлемдік банк елге кешью индустриясын либерализациялауды міндет етті. Мозамбиктегі кешью индустриясына қатысты қорғау шараларын жою – кешью фермерлерінің табысын арттыру және елдегі кедейлікті азайту мақсатында жасалған әрекет болды. Бұл либерализация саясаты ең көп пікір тудырған саясаттардың біріне айналды.
The resettlement of war refugees and successful economic reform have led to a high natural increase rate: the average growth rate from 1993 to 1999 was 6.7%; from 1997 to 1999, it averaged more than 10% per year. The devastating floods of early 2000 slowed GDP growth to a 2.1%; estimates point to a full recovery in 2001. The government projects have caused the economy to continue to expand between 7% 10% a year for the next 5 years, although rapid expansion in the future hinges on several major foreign investment projects, continued economic reform, and the revival of the agriculture, transportation, and tourism sectors. More than 75% of the population engages in small scale agriculture, which still suffers from inadequate infrastructure, commercial networks and investment. Yet 88% of Mozambique's arable land is still uncultivated; focusing economic growth in this sector is a major challenge for the government. The process of liberalization in Mozambique was an initiative from the World Bank. In the Mid 1990s, the World Bank made it necessary for the country to liberalize its cashew industry. The lifting of protectionist measures for the cashew industry in Mozambique was an attempt to increase the incomes of cashew farmers and reduce poverty in the country. This policy of liberalization has been one of the most contentious policies.
Сауда тепе-теңдігінің бұзылуын жақсарту
Соңғы жылдары импорттың құны экспорттан шамамен 2:1-ге асып түсті, бұл соғыстан кейінгі жылдардағы 4:1 көрсеткішінен жақсы нәтиже. 2000 жылы импорт 1,217 миллиард долларды, ал экспорт 723 миллион долларды құрады. Даму серіктестері ұсынған қолдау бағдарламалары төлем балансының дефицитін толықтырды. Экспорттың орта мерзімдік болжамы үміт береді, себебі бірнеше шетелдік инвестициялық жобалар экспорттың айтарлықтай өсуіне және сауда балансының жақсаруына ықпал етеді. 2000 жылдың ортасында өндіріс бастаған Mozal ірі алюминий балқыту зауыты елдің сауда айналымын едәуір кеңейтті. Мозамбиктің дәстүрлі экспорт тауарларына қажу, креветка, балық, копра, қант, мақта, шай және цитрус жемістері кіреді. Осы салалардың көпшілігі қайта жаңартылуда. Мозамбик негізгі азық-түлік тағамдары мен өнеркәсіптік тауарлар бойынша импортқа тәуелділігі азайып келеді, себебі жергілікті өндіріс тұрақты түрде өсуде.
In recent years, the value of imports has surpassed that of exports by almost 2:1, an improvement over the 4:1 ratio of the immediate post war years. In 2000 imports were $1,217 million, and exports were $723 million. Support programs provided by development partners have largely compensated for balance of payments shortfalls. The medium term outlook for exports is encouraging, since a number of foreign investment projects should lead to substantial export growth and a better trade balance. Mozal, a large aluminum smelter that commenced production in mid 2000, has greatly expanded the nation's trade volume. Traditional Mozambican exports include cashews, shrimp, fish, copra, sugar, cotton, tea, and citrus fruits. Most of these industries are being rehabilitated. Mozambique is becoming less dependent on imports for basic food and manufactured goods due to steady increases in local production.