Кіріспе

Инфляция = 4,4% (2020 ж.) 65,6% күніне $3,20-дан аз (2009) gini = 41,9 (2009, Дүниежүзілік банк) hdi = edbr = 120-шы (орташа, 2020) еңбек = occupations = plainlist|
Ауыл шаруашылығы: 85%
Өнеркәсіп: NA%
Қызмет көрсетулер: NA%
|Экспорттық тауарлар = Табиғи газ, Алтын, Мыс кен, Шикі мұнай, Никель, Пальма майы, Ағаш, Балық, Кофе
|Экспорттық серіктестер = plainlist|
25%
25%
16%
7%
(2021)
Шетелде: $473 миллион (2017 жылғы 31 желтоқсан, шамамен) BB (ішкі) B+ (шетелдік) BB (T&C бағалау) Көрініс: Тұрақты Moody's: Дегенмен, Азия даму банкінің мәліметі бойынша, оның ЖІӨ 2022 жылы 3,4%-ға, ал 2023 жылы 4,6%-ға өседі деп күтілуде. Онда ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және балық шаруашылығы, сондай-ақ минералдық және энергия өндіру секторы басым. Ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және балық шаруашылығы секторы ПНГ-ның жұмыс күшінің көп бөлігін құрайды, ал минералдар мен энергия өндіру секторы, соның ішінде алтын, мыс, мұнай және табиғи газ экспорттық табыстың көпшілігіне жауапты. 2021 жылы ПНГ-ның ЖІӨ өсу қарқыны 1,3% құрады. Еліміз мұнай мен газдан түскен табысты инфрақұрылым құрылысына инвестициялау арқылы айтарлықтай жетістіктерге жетті. Нәтижесінде Порт-Морсби және Лэй сияқты ірі қалалар халықаралық инвесторлардың назарын арттырып, елдегі мүмкіндіктерді пайдалану үшін бұрын-соңды болмаған құрылыс бумына әкелді. Бұл оның Тынық мұхитынан Азияға кіретін қақпа ретінде стратегиялық орналасуымен, сондай-ақ салыстырмалы түрде үлкен жер көлемімен және демографиялық бейінімен (Тынық мұхиты аралдарының қалған кішігірім елдеріне қарағанда 7 есеге жуық) жақсы қолдау табады. Халықаралық валюта қоры ПНГ-ның кедейлігіне қарамастан, табиғи ресурстарға бай екенін, бірақ жерді пайдаланудың қиындығы және инфрақұрылымды дамытудың жоғары құны кедергі келтіргенін хабарлады. Ауыл шаруашылығы халықтың басым көпшілігін тіршілік етумен қамтамасыз етеді. Мұнай, мыс және алтын сияқты минералдық кен орындары экспорттық табыстың 72% құрайды. Австралияның бюджеттік қолдауы мен Дүниежүзілік банк қолдауымен дамуға көмек көрсету экономиканы қолдауды жалғастыруда. Австралия ПНГ-ға ең көп көмек көрсететін ел болып табылады және 2023 жылы 479,2 миллион доллар көмек береді. 2021 жылдың маусым айында Дүниежүзілік банк Папуа-Жаңа Гвинеяның COVID-19-ға қарсы іс-қимылын қолдау және тұрақты қалпына келтірудің маңызды негіздерін салу үшін 100 миллион АҚШ доллары (352 миллион теңгеге тең) операциясын мақұлдады.

Экономика

Папуа-Жаңа Гвинеяның Инвестицияларды ынталандыру органының мәліметтері бойынша, негізгі экономикалық секторлар: ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы, орман шаруашылығы, кен өндіру және мұнай өнеркәсібі, туризм және қонақжайлылық, балық шаруашылығы және теңіз ресурстары, өндіріс, бөлшек және көтерме сауда, құрылыс, көлік және телекоммуникация, сондай-ақ қаржы және бизнес-сауда.

Минералды ресурстар

1999 жылы минералдық өнімдердің өндірісі ішкі жалпы өнімнің 26,3%-ын құрады. Мемлекеттік кірістерді және валюталық түсімдерді қамтамасыз ететін минералдық ресурстар. Қазіргі уақытта Поргера, Ок Теди, Мисима, Лихир, Симбери және Хидден Вэллиде мыс және алтын кен орындары игерілуде. 2014 жылы Пангуна кенішіндегі кен өндіру жұмыстарын қайта бастау туралы сөздер қайта жанданды, сондай-ақ Папуа-Жаңа Гвинеяның Автономиялық Бугенвиль Үкіметі мен Ұлттық Үкіметі аймақта кен өндіруді қайта іске қосуға қызығушылық танытты. Жаңа никель, мыс және алтын жобалары анықталды және тауар бағасының өсуін күтіп, дамуды бастауға дайын тұр. 2011 жылдың басында Маунт Саклинг жобасы Араборо және Иолеу ағындарында кем дегенде екі жаңа, перспективалы порфирлі дене табылды деген мәлімет расталды. Chevron басқаратын консорциум Папуа-Жаңа Гвинеяның Оңтүстік Таулы аймағынан мұнай өндіріп, экспорттауда. 2001 жылы елдің шамамен 640 км³ (23 триллион куб фут) табиғи газ қоры Папуа-Жаңа Гвинеядан Австралияның Квинсленд штатына газ құбырының салынуы арқылы коммерциялық пайдалануға беріледі деп жоспарланған. Алайда, жоба тоқтатылды. 2019 жылы ел кобальт өндірісі бойынша әлемде 8-орында, ал алтын өндірісі бойынша 15-орында болды. 2017 жылы күміс өндірісі 90 тоннаны құрады.

Өнеркәсіп

Жалпы алғанда, Папуа-Жаңа Гвинея экономикасы өнеркәсіптік тауарлар импортына күшті тәуелді. Оның тау-кен өндірісінен басқа өнеркәсіптік секторы жалғыз ЖІӨ-нің 9% құрайды және экспортқа аз үлес қосады. Шағын өнеркәсіптер сыра, сабын, бетон бұйымдары, киім, қағаз өнімдері, тұтыну таяқтары, балмұздақ, консервіленген ет, жеміс шырындары, жиһаз, шөпкелек және бояу шығарады. Кішкентай ішкі нарық, салыстырмалы түрде жоғары жалақы және жоғары көлік құны өнеркәсіптік дамуға кедергі келтіреді.

Телекоммуникациялар

2007 жылдың екінші жартысына дейін Папуа-Жаңа Гвинеяда (ПНГ) ақпараттық және коммуникациялық технологиялар (АКТ) қызметтері монополиялық оператор Telikom PNG (Mitchel 2008) бақылауындағы қалалық орталықтармен ғана шектелген. Содан кейін, ирландиялық Digicel компаниясы ұялы байланыс нарығына еніп, ел бойынша ұялы байланыс желісін кеңейтті, осы арқылы көптеген адамдарға байланыс мүмкіндігі ашылды. 2014 жылы ұялы телефонның қолданылу деңгейі 41%-ға жетті, бұл коммуникация саласындағы маңызды өзгеріс болды. 2017 жылы 100 тұрғынға 42,68 ұялы телефон пайдаланушы шаққанда есептелді. ПНГ-де кеңжолақты интернетті пайдалану деңгейі төмен, 2017 жылы 100 тұрғынға шаққанда 0,213 құрады.

Энергия

Әсіресе ауылдық жерлерде тамақ дайындау үшін дәстүрлі биомасса энергиясы көздеріне тәуелділік жоғары.

Электр энергиясына қол жеткізу

2017 жылы ауылдық халқының тек 50,42%-ы ғана электр қуатына қол жеткізді. 2017 жылы қалалық халқының 80,23%-ы электр қуатына қол жеткізді. Электр қуатын тасымалдау және тарату инфрақұрылымының жетілмеуі қалалық орталықтарда электр тоғының үзілісіне жиі себеп болады.

Тұтыну

Электр энергиясын тұтыну: 3,116 миллиард кВт/сағ (2012 ж. бағасы бойынша)

Жіберу және тарату

PNG Power Ltd (PPL) үш жеке желіде жұмыс істейді. Екі ірі негізгі желі бар: Порт-Морсби жүйесі Ұлттық астаналық округті және үлкен Раму желісі, ол таулы аймаққа дейін созылады. Сонымен қатар, PPL Gazelle түбегінің шағын желісін пайдаланады, ол негізінен 10 МВт қуаттылықтағы өзен арнасындағы гидроэлектростанциясымен қамтамасыз етіледі.

Ұйымдар мен мекемелер

Электр энергиясы жөніндегі комиссия (ELCOM) 2002 жылғы «Электр энергиясы жөніндегі комиссияны жекешелендіру» заңы қабылдануымен жекешелендірілді. PNG Power Limited (PPL) – Папуа-Жаңа Гвинеяның бүкіл аумағында электр энергиясын өндіруге, беруге, таратуға және сатуға жауапты вертикалды интеграцияланған коммуналдық мекеме.

Жаңартылатын энергия

Bloomberg New Energy Finance компаниясы жүргізген зерттеуде Папуа Жаңа Гвинея жаңартылатын энергия ресурстарының әлеуеті бойынша алғашқы ондыққа кірді, оның шамамен 2,5 ГВт көлемі бар, алайда оның тек 2% ғана игерілген.

Су электр станциялары жобалары

1991 жылы пайдалануға берілген Йонки бөгеті Раму өзенінде 77 МВт (103 000 а.к.) (Раму 1) қуаттылығына ие, сонымен қатар тағы 18 МВт қуатты қосу ұсынылып отыр.

Ұсынылған жобалар

Жобалар тізіміне Шэньчжэнь энергетикалық тобымен мемлекеттік-жекеменшік серіктестік аясында салынатын 2 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі Раму 2 су электр стансасы кіреді. Эдеву бөгетін 50 мегаватт (МВт) қуаттылығымен ПНГ Гидро Девелопмент ЛТД (PNGHDL) салуды жоспарлап отыр. PNG Power компаниясының консультанттары Порт-Морсби электр желісіне 80 МВт-қа дейін электр қуатын жеткізетін Naoro Brown су электр қуаты жобасының техникалық-экономикалық негіздемесін зерттеді.

Көлік

Папуа - Жаңа Гвинеяда көлік инфрақұрылымы көбінесе таулы жер бедерімен шектеледі. Елорда Порт-Морсби басқа ірі қалалармен автомобиль жолы арқылы байланыспайды, ал көптеген таулы ауылдарға жеңіл ұшақпен немесе жаяу ғана жетуге болады. Папуа - Жаңа Гвинеяда ірі теміржол желісі жоқ, бірақ кейбір кен орындарында қолданыстан шыққан теміржол участалары бар. Елде көптеген су жолдары бар, сондай-ақ Порт-Морсби, Алотау, Оро шығанағы, Лае, Кимбе, Киета, Маданг, Бука, Рабаул/Кокопо, Киунга, Вейвак және Ванимо қалаларында сауда порты бар.

Қаржылық

Папуа-Жаңа Гвинея Банкі (BPNG) – Папуа-Жаңа Гвинеяның орталық банкі. Оның басты міндеті – валюта шығару және Үкіметтің банкі және қаржылық агенті ретінде қызмет ету. Сондай-ақ, ол банк және өзге де қаржы қызметтерін реттеумен айналысады, алтын, шетел валютасы және Папуа-Жаңа Гвинеяның басқа да халықаралық резервтерін басқарады. BPNG қаржылық қолжетімділікті дамыту саясатын әзірлеумен шұғылданады және 2008 жылы құрылған Қаржылық қолжетімділік альянсының мүшесі болып табылады. 2013 жылы BPNG Мая декларациясы бойынша Папуа-Жаңа Гвинеяда әмбебап қаржы секторын құру үшін қажетті жағдайлар жасауға міндеттеме берді. BPNG шығарған Папуа-Жаңа Гвинея валютасы – кина, ол 1975 жылғы 19 сәуірде Австралия долларын алмастыру мақсатымен енгізілді.

Экономикалық жағдайлар

1999 жылдың ортасына қарай Папуа-Жаңа Гвинея экономикасы дағдарысқа ұшырады. 1997 жылғы құрғақшылықтан ауыл шаруашылығы секторы қалпына келсе де және Азия экономикалары 1998 жылғы төмендеуден кейін жақсарғанда ағаш бағалары өсті, Папуа-Жаңа Гвинеяның шетел валюталық түсімдері әлемдік минералдар мен мұнай бағаларының төмендігінен зардап шекті. 1999 жылғы геологиялық барлауға жұмсалған қаражат 1997 жылы жұмсалған қаражаттың үштен бір бөлігін құрады. Нәтижесінде шетел валютасының азаюы, капиталдың елден шығуы және жалпы мемлекеттік басқарудың нашарлауы Папуа-Жаңа Гвинея валютасы – кинаның құнының күрт төмендеуіне алып келді, бұл шетелдік валюта резервтерінің қауіпті деңгейге түсуіне себеп болды. Кина 1994 жылдан бері еркін айналымда. Экономикалық белсенділік көптеген салаларда төмендеді, барлық түрдегі импорт азайды, ал 1998 жылы 21%-дан астамды құраған инфляция 1999 жылы шамамен 8%-ға дейін төмендеді. Бюджет тапшылығын жабу үшін қанағаттанарлық коммерциялық несиелерді немесе облигацияларды сату бойынша келісімдерге келе алмаған бұрынғы үкіметтің кемшіліктерін атап өткен Сэр Мекере Мораута басқаратын үкімет 1999 жылдың шілдесінде Халықаралық валюта қоры мен Әлемдік банктан шұғыл көмек сұрады. Қор мен Банктің көмегімен үкімет макроэкономикалық тұрақтандыру және экономикалық реформалар саласында маңызды прогреске қол жеткізді. 2019 жылғы мәліметтер экономикалық жаңаруды көрсетсе де, Папуа-Жаңа Гвинея экономикасы әлі де күресіп жатыр.

Негізгі көрсеткіштер

Төмендегі кестеде 1980–2017 жылдардағы негізгі экономикалық көрсеткіштер көрсетілген.

| Жыл | ЖІӨ (млрд. АҚШ доллары, ТТЖ) | ЖІӨ жан басына (АҚШ доллары, ТТЖ) | ЖІӨ (млрд. АҚШ доллары, номиналды) | ЖІӨ өсімі (нақты) | Инфляция (пайызбен) | Мемлекеттік қарыз (ЖІӨ-нің %-ы) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1980 | 10.1 | 1,067 | 4.1 | −2.3% | 12.1% | |
| 1985 | 11.9 | 1,323 | 3.3 | 3.6% | 3.7% | |
| 1990 | 15.4 | 1,462 | 4.8 | −3.0% | 7.0% | |
| 1995 | 23.4 | 2,067 | 7.1 | −3.4% | 17.3% | 36% |
| 2000 | 29.6 | 2,056 | 5.2 | −2.5% | 15.6% | 42% |
| 2005 | 13.2 | 2,280 | 7.3 | 3.9% | 1.8% | 32% |
| 2006 | 13.9 | 2,348 | 8.4 | 2.3% | 2.4% | 26% |
| 2007 | 15.9 | 2,348 | 9.5 | 11.1% | 0.9% | 23% |
| 2008 | 16.1 | 2,617 | 11.7 | −0.3% | 10.8% | 22% |
| 2009 | 17.3 | 2,600 | 11.6 | 6.8% | 6.9% | 22% |
| 2010 | 19.3 | 2,891 | 14.3 | 10.1% | 5.1% | 17% |
| 2011 | 20.0 | 2,830 | 18.0 | 1.1% | 4.4% | 16% |
| 2012 | 21.3 | 2,861 | 21.3 | 4.6% | 4.5% | 19% |
| 2013 | 22.4 | 2,954 | 21.3 | 3.8% | 5.0% | 25% |
| 2014 | 25.7 | 3,313 | 23.2 | 12.5% | 5.2% | 27% |
| 2015 | 28.0 | 3,540 | 21.7 | 9.0% | 6.0% | 29% |
| 2016 | 29.1 | 3,597 | 20.8 | 2.4% | 6.7% | 32% |