Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кен байлықтары мен кен өндіруге қатысты құқықтық талаптарды реттейтін құқық саласы – тау-кен заңнамасы. Тау-кен заңнамасы бірнеше негізгі мәселені қамтиды, соның ішінде кен ресурстарының меншік құқығы және оларды кім өндіре алады. Кен өндіруге қатысты жұмысшылардың денсаулығы мен қауіпсіздігі, сондай-ақ қоршаған ортаға тигізетін әсеріне байланысты түрлі ережелер де қолданылады.
Branch of law relating to the legal requirements affecting minerals and mining
Mining law is the branch of law relating to the legal requirements affecting minerals and mining. Mining law covers several basic topics, including the ownership of the mineral resource and who can work them. Mining is also affected by various regulations regarding the health and safety of miners, as well as the environmental impact of mining.
Меншік
Меншік құқығының маңызды бір саласы – кенді кімнің "меншігінде" екендігі, сол арқылы оны заңды түрде жерден шығаруға құқылы болуы. Бұл көбінесе қандай кен екеніне, аймақтың кен өндіру тарихына, сондай-ақ жалпы құқықтық жүйеге және меншікке қатысты оның қағидаларына байланысты. Мысалы, көптеген елдерде алтын мен күміс кенін өндіру құқығы мемлекетте болады, себебі бұл екі металл көптеген қоғамдарда дәстүрлі түрде ақша ретінде қолданылып келген.
An aspect of property law that is central to mining law is the question of who "owns" the mineral, such that they may legally extract it from the earth. This is often dependent on the type of mineral in question, the mining history of the jurisdiction, as well as the general background legal tradition and its treatment of property. For instance, in many jurisdictions, rights to mine gold and silver are retained by the sovereign, as the two metals traditionally served as currency in many a given society.
Қолдау
Пайдалы қазбаға меншік құқығынан өзге, оны өндіру тәсілі жақын жердегі мүлік иелеріне де әсер етуі мүмкін. Кен (немесе осыған ұқсас аумақ) құлаған немесе шөгіп кеткен кезде, үстіндегі немесе жанындағы құрылыстар да осымен бірге шөгіп, оларды зақымдап немесе толығымен жоюы мүмкін. Мұндай жағдайларда қолдау құқықтары мәселесі тараптардың заңдық құқықтары мен қарым-қатынастарын анықтайды.
In addition to ownership of the mineral, the method of extraction may affect nearby property owners. Subsidence (be it dramatic or subtle) results when a mine (or similar area) collapses or drops, causing above or nearby structures to drop with it, often damaging or destroying them. The issue of support rights determines the legal rights and relationships between parties in these situations.
Ел бойынша
Тау-кен заңнамасы әрбір мемлекеттің құқықтық жүйесіне де, сол мемлекеттің заңнамасына да байланысты өзгереді.
Mining law varies both by the legal tradition of the jurisdiction, as well as the individual jurisdiction.
Неміс тілді елдердегі тау-кен заңдары
Еуропадағы тау-кен заңдары ортағасырлық жалпы құқықтан туындады. Кем дегенде 12 ғасырдан бастап неміс патшалары күміс және басқа металдарды өндіру құқығын жергілікті феодалдардан бұрын өзіне қаратып алды. Бірақ орта ғасырдың соңына қарай тау-кен өндіру құқығы, бергрегал деп аталатын, патшадан аумақтық билеушілерге ауыстырылды. Алғашқыда тау-кен өндіру құқығы жеке тұлғаларға ауызша немесе жазбаша түрде берілді. 15 ғасырдың басынан бастап, аумақтық билеушілер тау-кен заңдарын жарлықтар немесе ережелер (тау-кен ережелері немесе Bergordnungen) түрінде қабылдады, олар көбінесе 19 ғасырға дейін күшінде болды. 1865 жылғы Пруссия мемлекеттерінің жалпы тау-кен заңы (Allgemeines Berggesetz für die Preußischen Staaten von 1865) жаңа, кең ауқымды құқықтық негіз құрды, ол жергілікті өзгерістермен бірге Брансвик (1867), Бавария (1869), Вюртемберг (1874), Баден (1890) және басқа да елдерде қабылданды. Саксония Корольдігінен басқа, онда осыған ұқсас маңызды заң, Саксония Корольдігінің жалпы тау-кен заңы (Allgemeines Berggesetz für das Königreich Sachsen) 1868 жылғы 16 маусымда күшіне енді, ол Германияның барлық ірі мемлекеттерінде заңға айналды.
Mining law in Europe originated from medieval common law. From at least the 12th century, German kings claimed mining rights to silver and other metals, taking precedence over the local lords. But by the late Middle Ages, mining rights, known as the Bergregal were transferred from the king to territorial rulers. Initially, mining rights were granted orally or in writing by individuals. From the early 15th century, mining law was enacted by territorial rulers in the form of decrees or regulations (mining regulations or Bergordnungen), which often remained in force until the 19th century. A new, far reaching, legal basis was created with the General Mining Act for the Prussian States of 1865 (Allgemeines Berggesetz für die Preußischen Staaten von 1865), which, with local variations, was adopted in Brunswick (1867), Bavaria (1869), Württemberg (1874), Baden (1890) and other countries. With the exception of the Kingdom of Saxony, where a similarly important legal statute, the General Mining Act of the Kingdom of Saxony (Allgemeines Berggesetz für das Königreich Sachsen) came into force on 16 June 1868, it became law in all the larger states of Germany.
Бүгін
Германияда Негізгі заңның 74-бабының 1-тармағы, 11-тармақшасына сәйкес, тау-кен заңнамасы бірлескен құзыретте болады. Басты құқықтық норма – Федералды тау-кен заңы (Bundesberggesetz). Австриядағы құқықтық негіз неміс заңдарына ұқсас. 1999 жылдың 1 қаңтарынан бастап негізгі заңнама – Минералды шикізат заңы (Mineralrohstoffgesetz) немесе MinroG. Швейцарияда тау-кен заңнамасы кантондық іс болып табылады және кантондық заңмен реттеледі. Лихтенштейндегі тау-кен заңнамасы бірнеше минералдармен (металл кендері, қазба отындары және графит, антрацит, тас көмір, лигнит, тақта көмір, асфальт, битум және минералды майлар, күкірт, тас тұзы және тұзды бұлақтар) шектеледі және негізінен Лихтенштейннің меншік заңының 484-497-баптарымен реттеледі. Швейцариядағыдай, Лихтенштейнде де кен өндіру маңызды емес, ал меншік заңдағы ережелер көбінесе процессуалдық сипатта болады.
In Germany, under Article 74 (1) no. 11 of the Basic Law Basic Law, mining law is subject to concurrent legislation. The central legal standard is the Federal Mining Act (Bundesberggesetz). In Austria the legal basis is quite similar to German law. The primary legislation since 1 January 1999 has been the Mineral Raw Material Act (Mineralrohstoffgesetz) or MinroG. In Switzerland mining law is a cantonal business and governed by cantonal law. Mining law in Liechtenstein is restricted to just a few minerals (metallic ores, fossil fuels and related materials like graphite, anthracite, stone coal, lignite, slate coal, asphalt, bitumen and mineral oils, sulphur, rock salt and salt springs) and governed mainly by the Liechtenstein Property Act, articles 484 to 497. As in Switzerland mining in Liechtenstein is no longer important and the regulations in the property act are largely only procedural regulations.
Ағылшын тілдес елдердегі тау-кен заңдары
Германияның тау-кен заңнамасынан өзгеше, Ұлыбритания мен Ұлттар Достастығында жер иелерінің кен өндіру қағидасы басым. Мемлекет тек алтын мен күміс қорларына талап қояды. Ерекше жағдайларда (мысалы, жер меншігі бөлінген кезде) кен өндіру құқығы үшінші тарапқа берілуі мүмкін, онда жер иелеріне өтемақы төленуі тиіс. Кен өндіру компаниясы жер иесіне жалдама ақы, бекітілген жалдама ақы немесе роялти төлейді. Жер үстіндегі және жер астындағы минералдарға (әдетте карьерлер мен шахталар) құқықтар жеке берілуі мүмкін. Ұлттар Достастығының ортақ құқық елдері арасындағы бір ерекшелік – Австралияның тау-кен заңнамасы, онда барлық минералдық құқықтарды дерлік Мемлекет иеленеді. АҚШ-тың тау-кен заңнамасы да ағылшын ортақ құқығына негізделген. Мұнда жер иесі де барлық шикізаттың иесі болып табылады, тереңдігі шексіз. Дегенмен, мемлекет фосфат, нитрат, калий тұздары, асфальт, көмір, мұнай тақтасы және күкіртке құқықтарды сақтап қалады, сондай-ақ мұнай мен газды мемлекеттік меншікке алу құқығына ие. Құм мен қиыршық тас Ішкі істер министрлігінің қарауына жатады.
Unlike German mining law, in Great Britain and the Commonwealth the principle of mining by landowners prevails. The crown only lays claim to gold and silver reserves. In exceptional cases (e. g. where land ownership is divided) mining rights may be given to a third party, whereby the landowners have to be compensated. The mining company pays the landowner a lease, dead rent or a royalty. The rights to above and below ground minerals (as a rule quarries and mines) may be awarded separately. One exception among Commonwealth common law countries is Australian mining law, under which virtually all mineral rights are held by the Crown. Mining law in the United States is also based on English common law. Here the landowner is likewise the owner of all raw materials to unlimited depth. However, the state retains rights over phosphate, nitrate, potassium salts, asphalt, coal, oil shale and sulphur, and a right of appropriation (not ownership) by the state for oil and gas. Sand and gravel come under the Department of the Interior.
Француз тілді елдердегі тау-кен саласындағы заңдар
Франция және Бельгияда азаматтық кодекс кен заңнамасының негізі болып табылады.
In France and Belgium the Code civil is the basis for mining law.